آیت الله العظمی نوری همدانی، در دیدار مسئولان سومین همایش بین­ المللی دکترین مهدویت با ایشان، به تبیین ابعاد گوناگون مهدویت و ضرورت پرداختن به چیستی آن در دوران کنونی پرداخت. مشروح سخنان ایشان در پی می­آید:

بسم الله الرحمن الرحیم وصلی الله علی محمد وآله المعصومین واللعن علی اعدائهم اجمعین.
یا اباخالد! ان اهل زمان غیبته القائلین بامامته و المنتظرین لظهوره أفضل اهل کلّ زمان. لانّ الله أعطاهم من العقول والمعرفۀ والأفهام ماصارت به الغیبۀ عندهم بمنزلة المشاهدة، وجعلهم فی ذلک الزّمان بمنزلة المجاهدین بین یدی رسول الله(ص) بالسیف، اولئک المخلصون حقّاً وشیعتنا صدقاً، والدعّاۀ الی دین الله عزّ وجلّ سرّاً وجهراً.


با عرض خیر مقدم خدمت سروران عزیز. کار شما، کار بسیار مهم و مقدسی است. در زمان ما، به­ویژه برای ما طلاب حوزه علمیه قم، شاید کاری مهم­تر از این­که راه انتظار ظهور را برای مردم بیان کنیم، نباشد. وظیفه ما در زمان غیبت چیست؟ اینها را باید بیان کنیم، کاری مهم­تر از این نداریم. منتها برای کیفیت کار، باید تبادل نظر کنیم که کار ما به چه کیفیتی باشد تا مؤثرتر باشد، راه­گشاتر و همه­فهم­تر باشد. این موضوع به اندازه­ای مهم است که از زمان پیغمبر، که دعوت اسلام آغاز می­شود و بعد در زمان امامت ائمه، صدها روایت در این موضوع بیان شده و از همه جهات و از همه ابعاد، جوانب قضیه را روشن کرده­اند تا مردم هیچ تردید و شکی در این موضوع پیدا نکنند. اگر برای کسی شبهه­ای پیش آمد، همین روایات خودشان پاسخ­گو هستند. از این جهت، موضوع، به گمان بنده، موضوع مهمی است و باید درباره­اش فکر کرد.


در میان اخبار و روایات، چیزهایی داریم که در زمان ما واقعاً به صورت معجزه ظاهر شده­اند. کتاب­هایی که بیش از هزار سال پیش و قبل از آن تألیف شده، موضوعاتی که آن روز خبر و اثری از آن­ها در جامعه نبوده است و کسی هم اگر می­گفت، مردم نمی­توانستند آن اخبار را درک کنند، امروز به واسطه پیشرفت علم، اینها برای مردم مجسم و موثق شده است. این یکی از معجزات بزرگ اهل بیت (ع) است که اینها را گفته­اند و پشت اینها، ظهور را گفته­اند. اگر آنها محقق شده است، بنابراین، ظهور هم محقق می­شود.


بنده زمانی یادداشتی داشتم که خدمت آقای پورسید آقایی هم عرض کردم و اشاره کردم که اینها خیلی مهم است، مانند استکبار جهانی، حمله به عراق، به فلسطین، به اردن و شامات. اینها مطالبی است که در آن اخبار بیان شده است. اینها چیزهایی است که کسی فکر نمی­کرد با جزئیات در آن اخبار بیان شده باشد، ولی بیان شده است. این­ها را ما باید برای مردم بیان کنیم که در فلان کتاب بیان شده است و از این­ها اسم برده شده است. درباره لبنان و شامات و غیره. درباره عراق ما خیلی روایت داریم که در آخرالزمان چه خواهد شد. منابع و ثروت مردم عراق به غارت خواهد رفت، خود مردم عراق کشته خواهند شد، بین کوفه و هیره و در نقطه­های دیگر عراق چقدر تخریب و فساد و کشتار به وقوع خواهد پیوست.


به نظر من، اگر در این مورد یا موارد دیگر، فیلمی هم درست شود، بسیار خوب است. مثلاً از نواب اربعه فیلمی بسازیم. به عنوان نمونه، برای حسین بن روح که نایب سوم است، از این­جا علی ابن بابویه، حرکت می­کند به بغداد، نامه­ای دارد که حسین بن روح، به حضرت برساند، به این مضمون که من فرزند مذکر ندارم و از این جهت دوست دارم فرزند مذکر داشته باشم. نامه را حسین بن روح به حضرت می­رساند. حضرت جواب می­دهند که ما برای شما دعا کردیم و خداوند دو فرزند خیر و صالح و فقیه به شما عنایت خواهد کرد. این مطلب آن زمان در بین مردم پخش شد. دعای حضرت هم مستجاب شد. محمد بن بابویه که در ری دفن شده­اند، فرزند علی بن بابویه هستند. باید روی این نوع مطالب، مطالعه کنیم و فیلم­هایی بسازیم بر اساس این مطالب و به مردم نشان بدهیم.


اصحاب کهف، فیلم شد و تأثیرگذار بود. تا مردم ندیده بودند فیلم را، فکر نمی­کردند که در قرآن، چنین چیزی با این جزئیات، وجود دارد، ولی وقتی ما این را تفسیرکردیم و نشانش دادیم، خیلی اثرگذار بود در تمام دنیا. درباره امام عصر (عج)، ما مطالب تحقیقی و حوزی بسیاری داریم. اما بنده عرض می­کنم که مطالبی هم هست که می­شود در معرض دید مردم گذاشت تا مردم ببینند و حس کنند. در کتب عامه و خاصه این طور مطالب فراوان داریم. باید این­ها را این طور بیان کنیم. این کار مشکل و بزرگی است. خدا به شما توفیق بدهد؛ چون این واقعاً یک توفیق است. این مطلب در جلد پنجاه و دوم بحار است. بنده جلد پنجاه و دوم بحار را کلمه به کلمه مطالعه کردم و برایش فهرستی نوشته­ام. چون خیلی مطالب درباره امام عصر (ع) دارد. مثلاً اصحاب حضرت مهدی (ع)، همه عجم هستند، از عرب یک نفر نیست.


این خودش مطلب مهمی است. این حدیث هم که از امام سجاد (ع) خطاب به اباخالد است که در فرهنگ اهل بیت سابقه بسیار خوبی دارد، از صحابه اهل بیت هم هست: «...یا ابا خالد! ان اهل زمان غیبته»... با سه شرط، می­گوید: «افضل اهل کل زمان...»؛ از تمام مردم همه زمان­ها بهترند. مردم زمان غیبت از تمام مردم زمان­ها بهترند «القائلین بامامته» ...که قائل باشند به امامت حضرت مهدی و «المنتظرین لظهوره». این­ها افضل همه زمان­ها هستند. «افضل اهل کل زمان». این­ها افضل اهل تمام زمان­ها هستند. این طور افرادی افضل اهل کل زمان­اند: اهل زمان غیبت باشند، قائل به امامت باشند، منتظر ظهور باشند. مردم فکر می­کنند که انتظار ظهور این است که جمع شوند و بگویند «عجل علی ظهورک»، نه، انتظار ظهور، یعنی هموار کردن راه برای آمدن حضرت. این حضرت چه کار خواهد کرد؟


او تمام منکرات را از بین خواهد برد. پس نهی از منکر و امر به معروف، یکی از کارهایی است که ما باید بکنیم. خود امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه)، مبارزه با استکبار و پر و بال دادن به مستضعفان را یکی از مقدمات ظهور می­دانستند. سخنی از امام را این­جا نوشته­ام. در کلمات امام از این موارد بسیار می­شود پیدا کرد. امام، کار خود را که پر و بال دادن به مستضعفان است، مهم می­داند. مستضعفانی که این خودکم­بینی در آن­ها به وجود آمده بود و باید این خودکم­بینی را در وجود آن­ها از بین برد. یعنی آن­ها خودشان را بشناسند. به آنها اعتماد به نفس باید داد و خودباختگی در برابر غرب را از بین برد. این کار مبارزه با استکبار و هیمنه استکبار را شکستن است. استکبار را از آن سنگرهایی که داشت، عقب زدن است. همه این­ها را امام (ره)، مقدمه ظهور امام عصر می­دانند.


می­دانید که کلمات امام که بنده همیشه در ملاقات­هایم به آن­ها توصیه می­کنم، یکی صحیفه نور است که چندین سال در ضمن ملاقات­ها، دیدارها و بیانیه­ها جمع­آوری و ترتیب شده که در بیست و دو جلد چاپ شده است. جلد بیست و دوم، فهرست است. بیست و یک جلد هم کلمات امام. جای دیگر عده­ای از علما و فضلا آمده­اند و کلمات امام را دسته­بندی کرده­اند که شده پنجاه جلد، با عنوان «دفتر تبیان». تبیان پنجاه جلد شد. مطالعه این پنجاه جلد، برای ما خیلی لازم است. آن برداشتی که امام از اسلام داشت، ما همان برداشت را باید پیدا کنیم. آن روحیه انقلابی را که امام داشت، باید پیدا کرد. مثلاً استضعاف و استکبار یک جلد است. تاریخ معاصر، یک جلد است.


شخصی که آن قدر از تاریخ اطلاع دارد. حوزه­های علمیه و روحانیت یک جلد است. وحدت، یک جلد است. قوای انتظامی، یک جلد است. سپاه پاسداران، یک جلد. ارتش، یک جلد. همه پنجاه جلد می­شود. همان وحدتی که رهبر معظم انقلاب، دامت برکاته، امسال را به عنوان اتحاد ملی و انسجام اسلامی معرفی کرده است، این یک جلد می­شود. یک جلد از تبیان، مربوط به وحدت می­شود. این نشان می­دهد که امام، استراتژیک است. در دفتر چهلم تبیان که مربوط به استضعاف و استکبار است، امام می­فرماید: «امروز دورنمای صدور انقلاب اسلامی را در جهان مستضعفان و مظلومان، بیش از پیش می­بینیم و جنبشی که از طرف مستضعفان و مظلومان جهان، علیه مستکبران، زورمندان شروع شده و در حال گسترش است، امیدبخش آتیه­ای روشن است و وعده الهی نزدیک و نزدیک­تر می­شود؛ گویی جهان آماده می­شود برای طلوع آفتاب ولایت از افق مکه معظمه و کعبه آمال محرومان و حکومت مستضعفان».


امام این بیان را که دلالت دارد بر حرکت و کار خود ـ­که آن را زمینه­ساز ظهور حضرت مهدی (عج) می­داند-­ در روز پانزدهم خرداد بیان می­کند، در سال 62. می­فرمایند: «از پانزدهم خرداد 42، (چون پانزدهم خرداد 42، آن جریان در ایران به وقوع پیوست در شهرهای مختلف ایران، در نتیجه قیام امام که حرکت­هایی را طاغوت انجام داد.) از پانزدهم خرداد 42 که حکومت مستکبران جبار در این سرزمین به اوج خود رسید و می­رفت تا عربده شوم «انا ربکم الاعلی» از حلقوم جبار زمان طنین افکند، تا بهمن 57 که انقلاب پیروز شد، پانزده سال طول کشید و تخت و تاج دوهزار و پانصدساله فرعون­گونه ستم­شاهی به دست توانای زاغه­نشینان و ستم­دیدگان تاریخ، بر باد رفت و تومار تاراج­گری­های شیطان بزرگ و شیطانک­های وابسته و پیوسته در هم پیچیده شد، ایامی معدود بیش نبود.


(پانزده سال) از بیست و دوم بهمن 57، تا امروز که سال پانزده خرداد 62 را در آغوش می­گیریم، ساعاتی محدود بیش نیست. ولی تحولی که کمتر از صدها سال زمان لازم داشت، با تقدیر خدای بزرگ در این ایام معدود و ساعات معدود، تحقق یافت و جلوه­ای از وعده قرآن کریم نورافشانی کرد و چه بسا که این تحول و دگرگونی در مشرق زمین و سپس در مغرب زمین و همه عالم تحقق پیدا کند».

امام کار خود را زمینه­ساز ظهور امام عصر می­داند. ما باید انتظار ظهور را به معنای مبارزه با استکبار و امر به معروف و نهی از منکر و مبارزه با صهیونیسم بدانیم. همه این­ها راه ظهور است. اگر امام مهدی (عج) بیایند، می­دانیم که این کارها را خواهند کرد. پس ما هم باید با این کارها، زمینه ظهور را فراهم کنیم. این­ها را باید برای مردم بیان کنیم. بالاخره می­توانیم یکی از نام­ها که انتظار ظهور است، توضیحش می­تواند این باشد که انتظار ظهور، یعنی نهی از منکر و امر به معروف کردن. مثلاً امروز چیزی خواندم که خیلی متأثرم کرد. برای شما هم بخوانم. این خبرنامه جامعه مدرسین است، حفظهم الله.


«در خانه دوم هوگو چاوز چه می­گذرد؟ (چاوز که از ونزوئلا به ایران آمده بود) در حالی که ایران خانه دوم هوگو چاوز، رییس جمهور ونزوئلا خوانده شده است و وی با چفیه، در یادبود شهدای دفاع مقدس حضور پیدا کرد. گوشه­هایی از فساد اخلاقی موجود در سفارت ونزوئلا در تهران افشا شد. (این­ها کار ما طلاب حوزه علمیه است که در این منکرات وارد عمل شویم.) به گزارش خبرنگار بازتاب، بعد از تغییر کنسول ونزوئلا در تهران، به دلیل رسوایی اخلاقی کنسول قبلی، تعداد فراوانی از دختران جوان زیر بیست و پنج سال ایرانی، در این سفارت، استخدام و هرچند توانایی زیادی در مترجمی و انجام فعالیت­های دیپلماتیک دارند، در عوض زینت­دهنده مجالس و مهمانی­های بزم­های شبانه کارکنان سفارت­خانه شده­اند.» ...از این قبیل.


بنابراین، یکی از فعالیت­های شما یا منتظران ظهور امام زمان، این است که از منکراتی که به وجود می­آید، اطلاع پیدا کنید و با آن مبارزه کنید. از طرف دیگر، مبارزه با استکبار جهانی و هموار کردن زمینه مبارزه. مثلاً از طریق ارتباط با همان حزب الله لبنان که دیروز علمای آن­ها این­جا بودند و تشویق و ترغیب آن­ها و ارتباط با آن­ها و ارتباط با تمام مستضعفانی که در راه مبارزه با استکبار جهانی مبارزه می­کنند و گام برمی­دارند. راه­های مبارزه با استکبار را ما باید یاد بگیریم. این مسیر را هر چه باید روشن­تر کنید و گام بردارید. راه شما، راه خوبی است و خدا به شما توفیق بیشتری بدهد.


اما شرکت در همایش، باید دید زمان تاریخی­اش کی هست و آیا بنده اصولاً در قم هستم که در خدمتتان باشم یا نه. ما همه طلبه هستیم و همه، سرباز حضرت ولی عصر. افتخار این را داریم که ان شاء الله ما را بپذیرند. ان شاء الله شرایطش باشد تا ما بتوانیم حاضر شویم.


اما درباره آن جلساتی که خدمت آقای پورسیدآقایی عرض کرده بودم. من حاضرم هفته­ای یک جلسه دو یا سه ساعته در خدمت آقایان باشم. جمعی حدود دویست نفر باشند تا صحبت کنیم و این در حوزه منتشر شود. من می­خواهم این جزو یکی از دروس حوزه باشد، رسمی باشد، امتحان داشته باشد. بنویسید و منتشر شود. نمی­خواهم که درس خصوصی یا بحث خصوصی شود. باید یک درس از دروس حوزه شود. درباره امام عصر جای تحقیق زیاد است. مثلاً منظور از دجال چیست؟ این مسأله مهمی است. این همه روایت در مورد دجال هست. درباره سفیانی، اموی، یمانی... این­ها همه­شان از علامات ظهورند. خب مراد چیست؟ باید روشن شود.


به طوری مطلب تاریک است که در همان جلد پنجاه و دو، یک جا روایتی ذکر شده از علامه محمد باقر مجلسی، می­گوید مراد از این شاه عباس است. تفسیر به شاه عباس می­کند، با این­که سلاطین صفویه، کلهم افرادی بودند که علیه السلام نیستند. و اصلاً امام هم فرمودند ما یک سلطان علیه السلام نداریم. تمام سلاطین، شاه­ها همه فاسد بوده­اند. در سلاطین صفویه، ما یک نفر متدین واقعی پیدا نمی­کنیم. مثلاً شاه عباس چند تا از بچه­های خودش را کور می­کند، چون در مقابلش قدرت­نمایی کرده بودند. من نوشته­ای اخیراً دیدم که ده دوازده جلد است، درباره محقق کرکی است.


یک جلدش درباره سلاطین صفویه است که خوب توضیح داده، گفته که یکی از مشکلات مملکت ما که صفویه به آن پر و بال دادند، پر و بال دادن به صوفیان بود. این صوفیه، ضربه­های فراوانی به اسلام زده­اند. اخیراً دیدم که امام را با مولانا یکی کرده بودند. عرفان امام را با عرفان مولانا یکی کرده بودند، یک کتاب با این موضوع. امام را با آن عظمت. کسی بیاید یک یا دو صفحه مطالعه کند از مثنوی. می­بیند که شاعر خوبی است. تمثیل و... اما نقطه ضعف فراوان است در مولوی. او صوفی است. سنی است. ابوطالب، پدر امیرالمؤمنین را مشرک می­داند. آن قدر در این کتاب نقاط ضعف زیاد است.

پس به هر دوری ولی­ای لازم است

تا قیامت، آزمایش دایم است

پس ولی و حی مطلق، آن ولی است

خواه از نسل عمر، خواه از علی است

ولایت را نوعی می­داند؛ خواه از نسل عمر باشد، خواه از نسل علی. نقطه­های ضعف فراوان در این کتاب وجود دارد، ولی چون شخص یا اشخاص بی­اطلاع هستند، می­گویند که عرفان امام با عرفان مولانا یکی است. از این مطالب زیاد داریم. کار شما خیلی سنگین است. شما باید اینها را جواب بدهید.


کنفرانسی برای مقدس اردبیلی گرفتند، چند سال پیش. یک همایش که در اردبیل بود. در اردبیل یک جا، قبر شاه اسماعیل و شاه تهماسب و اینها هست. آن­جا که رفتیم، یک نفر به ما گفت که شاه اسماعیل این­جاست و خیلی به تشیع خدمت کرده، بیایید یک فاتحه برای این بخوانیم.... شاه اسماعیل آن قدر در برخوردها آدم از شیعه­ها کشت. اینها قزلباش ترتیب داده بودند و تقریباً طرف­دار صوفی­ها بودند. صوفی­ها را خیلی تربیت کردند. خانقاه­ها را ساختند... گفتم شما خبر نداری از این­که شاه اسماعیل در تاریخ چقدر سیاه است. بله، در میان اینها، آن­که تا حدی می­توان گفت درست بوده، شاه تهماسب است؛ پسر شاه اسماعیل. شاه تهماسب تا حدی خوب بوده. با محقق کرکی هم او خوب بوده و تا حدی ارتباط داشته. محقق کرکی را او در ایران پر و بال داده. خلاصه مطلب این­که مطالعات بسیاری لازم است و کار فراوانی باید انجام شود.


طوری این قضیه­ها تاریک است که علامه مجلسی، شاه عباس را یکی از اخبار که در مورد قبل از ظهور است، نقل می­کند. برای همین کار شما خیلی سنگین است و امیدوارم موفق باشید. بنده در خدمت شما هستم.