درسهایی از آنچه در روزگار پس از ظهور موعود اسلام در آرمانشهر مهدوی تحقق مییاب
درسهایی از آرمانشهر مهدوی
سیدمحمد شفیعی مازندرانی
مرجع : کمیته علمی همایش بین المللی دکترین مهدویت
چکیده
گرچه «آرمانشهر مهدوی» را با چشمان حسد و گمان نتوان تصویر نمود لکن از نگاه احادیث در روایاتی که در این باب در اختیار ماست میوان به نمایی از آنچه در آن روزگار میگذرد دست یافت بدین جهت، از زاویههای احادیث باب، میتوان، مؤلفههای فراوانی را یافت که از هویت و حقیقت آرمانشهر یاری دهد.
آری میتوان درسهایی از آنچه در آرمانشهر مهدوی تحقق مییابد آموخت و امروز را در فراسوی فردا پیش برد و در آن خطّ و مدار حرکت نمود.
و در این راستا آنچه در آغاز ظهور و روزگار تجلّی امامت موعود جهان در بهئنه هستی، رخ میدهد را باید شناسایی کنیم تا در ایجاد همسویی باآن زمینههای لازم را برای امروز، جهت دستیابی بدان فراهم آوریم.
آری! تاریخ آینده ما انسانها در زمین، روز و روزگاری فرحمند و رضایتبخشی را در بر دارد که تجلّی و کامل یک زندگی سعادتمند را در آرمانشهر مهدوی نوید میدهد.
آن روز در سایه رحمت و مرحمت و عدالت انسان آسمانی از تبار محمد(ص) اهلبیت و با فرهنگ اسلامی رخ مینماید و همه دلها به انتظار آن روز لحظه شماری میکنند.
این پژوهش را تلاش بر آن است تا امروز را به فردا پیوند دهد و این پیوند از راه اجرای برخی از آنچه در فردا در آرمانشهر مهدوی میگذرد البته در حد توان و امکانات و زمینهها در این مقاله میخوانیم.
مقدمه
میدانیم که در دوران ظهور در آرمانشهر مهدوی چه کارهایی در باب بهسازی جهان، در جهت بهروزی مردم دراولویت قرار میگیرد و یا آنکه صورت خواهد پذیرفت.
دقت در آنها، اهمیت مشروعیت و نیز انگیزهای در جهت انجام آنها در روزگار غیبت در حد مقدورات خودمان را اثبات میکند.
تردیدی نیست که طلوع جمال آسمانی و حیاتبخش خورشید موعود جهان، از کنار کعبه صورت میپذیرد. با این طلوع، انتظارها به سر آمده و تجلّی والای حضور، عینیت مییابد و طلیعه یوم الخلاص و مصداق بارز «ایام الله» (فذکرهم بایام الله) محقق میگردد.
جبرئیل با ندای: «أَتَى أَمْرُ اللّهِ فَلاَ تَسْتَعْجِلُوهُ» ندای ظهور آن منتظَر جهان را سر میدهد و با جلمله: «انّ البیعي لله» همگار را به بیعت با آن حضرت فرا میخواند که هر کسی آن را با زبان رسمی خود، میشنود. پیامبر اکرم(ص) فرمود:هنگامیکه مهدی(عج) ظهور کند، ابری بالای سر او به حرکت در میآید و کسی که بر آن سوار است، همواره ندا میدهد: این مهدی(عج) است، این خلیفه خدا است، از او اطاعت و پیروی نمایید:
یخرج المهدی و علی رأسه غمامة فیها مناد ینادی هذا المهدی، خلیفة الله فاتبعوه.
امام زمان(عج) در حالیکه عمّامه ابری (مشکی) رنگ ویژه رسول خدا(ص) ـ به نام سحاب ـ را بر سر، زره و لباس آن حضرت را در بر و شمشیر او را در دست دارد، قیام میکند.
روی پرچم آن حضرت نوشته شده است: «البیعة لله؛ این پرچم رسول خدا(ص) در جنگ بدر است.»
ـ بیرق پیامبر در جنگ بدر، پارچهای از بهشت بود، پس از آن جنگ، دیگر کسی آنرا ندید.
ـ در جنگ جمل نیز، به عنوان پرچم ظاهر شد و دیگر کسی آنرا مشاهده نکرد؛ البته در قیام امام زمان(ع) به عنوان پرچم، مشاهده خواهد شد.
امام صادق(ع) به مفضل فرمود: امام زمان(عج) در حالیکه به کعبه تکیه میزند، دست خود را دراز میکند. دستی که نورانی و سپید و به دور از هرگونه عیب و کاستی است.
آن حضرت میفرماید:هذه الله و عن الله و بامر الله.
این دست، دست خدا است. از سوی خدا، و به امر خدا است.
سپس آیه: «إِنَّ الَّذِينَ يبَايعُونَكَ إِنَّمَا يبَايعُونَ اللَّهَ يدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيدِيهِمْ» را تلاوت میند اول کسی که دست آن حضرت را میبوسد و با او بیعت میکند، جبرئیل است و همراه او فرشتگان دیگر با آن حضرت بیعت میکنند. حتّی نجباء جن نیز با آن حضرت بیت میکنند.
امام زمان(عج) در حالیکه جوان سال مینماید، در روز عاشورایی مصادف با نوروز، ظهور میکند. (و یقوم یوم عاشورا یوم قتل فیه الحسین بن علی(ع)).
امام صادق(ع) میفرمود:ما من نیروز الاّ و نحن نتوقع فیه الفرج لانه من ایامنا حفظته الفرس و ضیعتموه.
هیچ نوروزی فرا نمیرسد جز آنکه ما در آن انتظار ظهور موعود خود را داریم؛ نوروز از روزهای ما است، ایرانیان حرمت آنرا نگاه داشتهاند، ولی شما، آنرا نادیده گرفتهاید.
این نکته قابل توجه است که نشانه ظهور، تنها مقرون گشته نوروز با عاشورا و نیز مصادف بودن با جمعه نیست تا کسی بگوید در دوران غیبت، گاهی این سه نشانه اجتماع کردهاند پس چرا ظهور تحقق نیافت؛ زیرا نشانه و مؤلفههای دیگر نیز در کار است که آنها نیز باید در عرصه تقارن تحقق یابند.
خانهای به نام «بیتالحمد» ویژه آن حضرت است که چراغی در آن فروزان است. امام از آن خانه به سوی کعبه حرکت کرده و در کنار کعبه، 313تن از کارگزارانش به حضرت ملحق و با او بیعت میکنند که پنجاه تن آنان زن هستند؛ سپس ده هزار نفر دیگر به حضور او میرسند.
از آنجا به سوی نجف رفته و مسجدی دارای هزار درب در آن بنا میکنند. امام در کنار کعبه، آیه «بَقِيَّةُ اللّهِ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ» را قرائت کرده، سپس میفرماید: «انا بقیةالله»؛ یاران او وی را به همین لقب میخوانند و سلام میدهند. «السلام علیک یا بقیة الله»
فصل اول
در این فصل به برخی از نکات مهم طلیعه ظهور خورشید عالمتاب هدایت اشاره میشود.
منادی آسمانی
وقتی که امام زمان(عج) ظهور کند فرشتهای در بالای سرش، همواره ندا میدهد: این مهدی و خلیفه خدا است، از او فرمان ببرید.
پیامبر اکرم(ص) فرمود:یخرج المهدی و علی رأسه ملک ینادی: هذا المهدی خلیفة الله.
امام باقر(ع) در تفسیر آیه «إِن نَّشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيهِم مِّن السَّمَاء آيةً» فرمود:
الآیة نزلت فی القائم و ینادی مناد باسمه واسم أبیه من السماء.
علامت دیگر ظهور آن حضرت، طلوع خورشید از مغرب است که با تعابیر مختلفی از آن یاد شده است.
امیرالمؤمنین(ع) در این رابطه فرمود:اذا رأیتم علامة من السماء ناراً عظیمة من قبل المشرق و تطلع لیالی فعندها فرج آل محمّد ...
زراره از امام صادق(ع) پرسید: با توجه به مختلف بودن زبان مردم جهان، ندای آسمانی را اهل کدام زبان، درک میکنند؟ پاسخ داد:
ای والله، سمعه کلّ قوم بلسانهم.
آری به خدا سوگند که اهر هر زبانی آنرا با زبان خودشان میشنوند واز محتوای آن با خبر میشوند.
همچنین آن حضرت(عج) فرمود:خرج صاحب هذا الأمر من المدینة الی مکه بتراث رسول الله(ص) قلت: و ما تراث رسول الله(ص)؟ قال: درعه و عمامته و برده و رایته و قضیبه و فرسه و لامته و سرجه.
هنگامیکه زمینه قیام فراهم شد، حضرت صاحبالامر، مواریث و یادگارهای رسول خدا(ص) را از مدینه تحویل گرفته و به سوی مکه میرود.
از آنجا اعلام جهانی او به گوش همگان میرسد و میراث پیامبر(ص) عباتند از: شمشیر، زره، عمّامه، برد(ردا)، پرچم، عصا، اسب سواری و ابزار رزم که امام(عج) آنها را به عنوان «مواریث» تحویل میگیرد و به سوی مکه میشتابد.
امام صادق(ع) فرمود:الصیحة التی فی شهر رمضان، تکون لیلة الجمعة، لثلاث و عشرین مضین من شهر رمضان.
شب جمعه بیست و چهارم ماه رمضان همان سال (سال ظهور) صیحهای جهانی به گوش میرسد و همین مسأله یکی از نشانههای ظهور آن حضرت است.
شرایط بیعت یاران خاصّ با امام زمان(ع)حضرت امیرالمؤمنین(ع) در خطبه معروف به خطبه البیان، که در بصره ایراد فرمودند، در بیان علائم و نشانههای ظهور امام زمان(عج) و نیز وقایع هنگام و بعد از ظهور آن حضرت، مطالبی فرموده که در بخشی از آن آمده است:
پس از آنکه حضرت صاحب الزمان(عج) در ابتدای ظهور، یاران خاص خویش، یعنی همان 313 نفر را مورد آزمایش قرار میدهد و آنان در طلب آن حضرت از مکه به مدینه، سه بار رفت و آمد میکنند.
آن بزرگوار بین صفا و مروه، بر آنان ظاهر میشود و خطاب به آنان میفرماید: انی لست قاطعاً أمراً حتّی تبایعونی علی ثلاثین خصلة تلزمکم لا تغیرون منها شیئاً، و لکم علیّ ثمان خصال. فقالوا: سمعنا و اطعنا فاذکر لنا ما أنت ذاکر یابن رسول الله.
هیچ برنامه روشنی برای شما ارائه نمیدهم، مگر اینکه با من هم پیمان شوید، که سی خصلت را همواره مراعات کنید و هرگز هیچ یک از آنها را تغییر ندهید و رها نکنید. در برابر پیمانی که شما پیمان میبندم، هشت خصلت را همواره مدّ نظر داشته باشم.
آنان عرض میکنند: ما گوش به فرمان و مطیع هستیم، ای پسر پیامبر خدا، هر شرطی که میخواهی مطرح فرما. پس از آنکه یاران اعلان آمادگی کردند، حضرت صاحبالزمان(عج) به طرف کوه صا حرکت میکند و آنان نیز همراه آن حضرت حرکت میکنند.
در آنجا امام زمان(ع) خطاب به آنان میفرماید:امّا آن سی نکتهای که باید منشور هم پیمانی شما با من باشد، مواردی است که در ذیل میآید:
1. هرگز از اطاعت من سرپیچی نکنید و از هیچیک از اصول توافقات عقبنشینی ننمایید.
2. هرگز دست به دزدی نزنید.
3. هرگز به زناکاری آلوده نگردید.
4. هرگز فعل حرام انجام ندهید.
5. هرگز به فحشا و فساد گرایش نداشته باشید.
6. به ناحق هیچکس را نزنید.
7. به زراندوزی و جمعکردن طلا مبادرت نکنید.
8. به جمع کردن نقره مشغول نشوید.
9. گندم را احتکار نکنید.
10. هرگز جو را احتکار نکنید.
11. هیچ مسجدی را خراب نکنید.
12. هرگز شهادت باطل ندهید.
13. هرگز از مؤمنینی بدگویی نکنید.
14. هرگز ربا نخورید.
15. در سختیها بردبار باشید.
16. بر هیچ خداپرستی لعنت نفرستید.
17. هرگز شراب نخورید.
18. هرگز لباس زربافت «بافته شده از تار و پود طلا» نپوشید.
19. هرگز پارچه ابریشمی را به روی خود نیاندازید.
20. لباسی که از دیباج، «پارچه ابریشمی رنگ شده» دوخته شده است را نپوشید.
21. دشمن شکست خورده در حال فرار را تعقیب نکنید و نکشید.
22. هیچ خون ناحقی را نریزید.
23. با هیچ مسلمانی به حیله و نیرنگ برخورد نکنید.
24. حتّی بر کفار هم تجاوز و ستم روا مدارید.
25. درحق منافقان به تجاوز و ستم برخورد نکنید.
26. هرگز لباس دوخته شده از ابریشم بر تن نکنید.
27. در زندگی ساده زیست باشید و خاک، فرش زندگی شما باشد.
28. از فساد و فحشا همواره بیزاری بجویید.
29. امر به معروف را سرلوحه زندگی خویش قرار دهید.
30. همواره نهی از منکر کنید.
هرگاه شما نسبت به این سی مورد ذکر شده، با من پیمان بستید، این حق را خواهید داشت، که من هم در مورد هشت چیز به شما پیمان بسپارم:
1. متعهد میشوم شما دوستان خاص من باشید و دیگران را بر شما ترجیح ندهم.
2. لباسهایی را که میپوشم، مانند لباسهای شما باشد.
3. غذا و خوراکم مانند غذای شما باشد.
4. مرکب سواری من همطراز مرکب شما باشد.
5. در همه حال و هر زمان با شما باشم.
6. همواره همراه با شما حرکت کنم.
7. در زندگی به مقدار کم راضی باشم.
8. زمین پر از ظلم و جور شده را، پر از عدل و داد کنم.
پس همگان خدا را آنگونه که شایسته است، عبادت میکنیم، من به عهدم با شما وفا میکنم و شما هم به عهدتان با من وفادار بمانید.
اولین خطبه امام زمان(عج)
امام زمان(عج)، در میان مسجد بزرگ هزار دری نجف، که جدید الاحداث بوده و به امر آن حضرت بنا میشود، در میان یاران خطبهای میخواند و در ضمن آن میفرماید:
ایها الناس... أمرکم ان لا تشرکوا به شیئاً و ان تحافظوا علی طاعته و طاعة رسوله و ان تحیوا ما احی القرآن و تمیتوا ما امات ـ تکونوا اعواناً علی الهدی و وزراء علی التقوی، فان الدنیا قد دنا فنائها و زوالها، و آذنت بانصرام فانّی ادعوکم الی الله و رسوله و العمل لکتابه و اماتة الباطل و احیاء سنته.
ای مردم! از شما میخواهم که برای خدا شریک قائل نشوید و فرمانبرداری از خدا و رسول او را مورد توجه قرار دهید؛ به آنچه که قرآن به آن توجّه دارد، توجّه داشته باشید و آنچه که قرآن در محو آن تلاش میکند بیزار باشید؛ بازوی پرتوان هدایتگران و وزیرانی برای تقویا پیشهگان و اهل آن باشید. دنیا در آستانه نابودی است و من شما را به روی آوردن به خدا و رسول او و عمل به ندای قرآن دعوت میکنم.
نکته قابل توجه در اینجا آن است که در پرتو ظهور و حکومت الهی آن حضرت مشائل فراوای در باب آبادانی، پیشرفت و تکامل اجتماعی رخ میدهد و در ابعاد فرعی زندگی انسانها مسائل فراوانی پدید خواهد آمد که در دوران غیبت و روزگار انتظار، کمتر زمینههای تجلی آنها وجود دارد ولکن باید حتیالامکان در حد امکانات روزگار انتظار کوشید و جامعه را بدان سمت و سو قرار داد.
ویژگیهای مهم عصر ظهور
برخی از ویژگیهای مهم عصر ظهور به شرح زیر است:
1. گسترش دادگری
یکی از ویژگیهای دوران حضور گسترش دادگری و قطع بیداد (جور و ظلم) در آرمانشهر مهدوی است که در دوران پیش از ظهور نیز باید به عنوان درسی از فردا در حدّ مقدورات به احیاء آن پرداخت و نباید به وجود ظلم و ستم و بیداد در جامعه، رضایت داد.
هدایت بشر و پاکسازی جامعه از هر نوع پلیدی، یکی از اهداف مهم اولیاء الله میباشد. هیچکس مستغنی از هدایت خداوند متعال نیست. تردیدی وجود ندارد که تماما تباهی و فساد در جوامع بشری نشأت گرفته از دوری بشر از این هدایت عامّه میباشد.
با توجّه به این موضوع، باظهور منجی عالم بشریت نور هدایت بر جامعه میتابد، بساط ظلم و بیدادگری برچیده میشود و عدل و داد بر جامعه حکمفرما میگردد.
امام حسین(ع) فرمود:
منّا اثنی عشر مهدیاً أوّلهم أمیرالمؤمنین(ع) و آخرهم التاسع من ولدی و هو القائم الحق یحیی به الله الأرض بعد موتها و یظهر به دین الحقّ علی الدین کلّه ولو کرده المشرکون.
از ما دوازده مهدی و هدایتگر بشریت ظهور خواهند کرد، اوّل آنان امیرالمؤمنین است و آخر آنان، نهمین فررزند من است؛ او قائم حق است و خدا توسّط او، زمین را حیات خواهد کرد.
امام(عج) فرمود:
وانا صاحب الأمر ولکن لا الذی یملأها عدلاً کما ملئت جوراً.
من صاحب امر هستم ولی نه آن صاحب امری که جهان را پر از عدل و داد میکند، چنانکه پر از ستم و تباهی شده است.
پیامبر اکرم(ص) فرمود:
المهدی من ولید اسمه اسمی، و کنیة کنیته، أشبه الناس بی خلقاً و خلقاً تکون له غیبة و حیرة حتی تضل الخلق عن أدیانهم فعند ذلک یقبل کالشهاب الثاقب فیملأها قسطاً و عدلاً کما ملئت ظلماً وجوراً.
مهدی از پسران من است، او همنام من و نیز هم کنیه من است. او دارای غیبت (طولانی) است و در ان دوران، بعضی متحیّر میمانند. او شبیهترین انسان به من میباشد. دارای غیبت طولانی بوده، به گونهای که مایه تحیّر دیگران میگردد که از دین خود بر میگردند. در آن صورت، او همچون ستاره شامگاهی ظهور میکند و زمین را که پر از بیدادگری شده است، پر از عدل و داد مینماید.
حکمت اینکه آن حضرت را قائم مینامند نیز در همین مسئله نهفته است که او، حقّ و عدالت را عالمگیر میسازد. در ارشاد مفید، باب امام زمان(عج) آمده است:
هنگامیکه آلمحمد(ص) ظهور کند، عدالت را اجراء خواهد کرد، جور و ستم ریشهکن خواهد شد، راهها امن میگردد، زمین، برکات خود را بروز میدهد، حق به صاحب حق بازگردانده میشود و فرد دینمداری باقی نمیماند جز آنکه تظاهر به پیروی از اسلام مینمایند.
سپس امام(ع) آیه «وَلَهُ أَسْلَمَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا» را قرائت کرد و افزود: او در قضاوت و آئین دادرسی همچون داوود پیامبر(ع) و پیامبر اسلام(ص) رفتار خواهد کرد.
در پرتو اجرای عدالت است که زمین گنج و عناصر مفید و گرانبهای خود را آشکار کرده و در دسترس همگان قرار میدهد آنچنان برکات الهی و وفور نعمت رخ میدهد که آدمی نمیداند صدقات خود را به چه کسی بدهد، چون همگان را مستغنی مییابد.
شاهراهها را وسعت میبخشد، عوامل مزاحم نسبت به راهها را از بین میبرد. آبراههای ناروای کوچهها و خیابانها را مسدود میکند و ناودانهای مشرف به کوچهها و خیابانها که مزاحم مردمند را، تعطل میکند.
2. شکوفایی افکار و اخلاق و عقول
یکی از دروسی که میتوان از آرمانشهر مهدوی گرفت مسئله بروز استعدادها و رشد و شکوفایی عقل و تفکر و خردمندی بشر است که در دوران غیبت، در حد مقدورات باید در جوامع انتظار بدان پرداخت و نباید جامه منتظر رشد و شکوفایی فکری، عقلی و توسعه علم و فنآوری را دست کم و نادیده انگارد.
از آثار حکومت مهدی(عج) اوج شکوفایی عقل و اندیشه بشری است. امام باقر(ع) فرمود:
اذا قام قائمنا وضع الله یده علی رئوس العباد فجمع بها عقولهم و اکمل بها اخلاقهم.
آنگاه که قائم ما قیام کند پروردگار متعال فضل و رحمت خود را شامل انسانها کرده، آنچنان که عقل و اخلاق آنان به کمال و شکوفایی خود میرسد.
3. توانمندی بدنی
یکی از دروس ارزندهای که از فردا و از آرمانشهر مهدوی میگیریم مسئله ایجاد تقویت اندام و بدنسازی تقویت قوای بدنی است و جامعه منتظر نباید در برابر دیگران ضعیف و عقبمانده باشد. بر این اساس، به هرگونه امور ورزشی مفید و مطلوب اسلامی باید بها داد.
توانمندی بدنی مردم دوران حضور، مثال زدنی است. آری! به موازات رشد فکری، توانمندیهای جسمانی نیز صورت میگیرد.
ابعاد توانمندیهای بدنی و جسمانی یاران امام، همچون سایر ابعاد وجودی آنان، یکی از مسائل چشمگیر در عصر ظهور خواهد بود. امام صادق(ع) در این رابطه میفرماید:
ان المؤمن فی زمان القائم وهو بالمشرق لیری اخاه الذی فی المغرب و کذا الذی فی المغرب یری اخاه الذی فی المشرق.
انسانهای با ایمان در دوره امام زمان دیگران را از راههای بسیار دور میبینند. حتی افراد در مشرق، مردم در مغرب را و بالعکس مشاهده میکنند و سخن یکدیگر را میشنوند؛ آنان همچنین، هر کدام توانای جسمانی چهل مرد را دارا میباشند.
گرچه ممکن است بر اثر پیشرفتهای ابزاری سمعی و بصری فراگیر مسئله دیدن و شنیدن از راه دور صورت گیرد، ولی ظاهر حدیث آن است که قوای شنوایی و بینایی آدمی، متحوّل میگردد.
امام سجاد(ع) فرمود:
هنگامیکه قائم ما قیام کند هرگونه ضعف و ناتوانی از مؤمنان دور گشته، دلهای آنان همچون آهن پارهای، مستحکم و تزلزل ناپذیر شده، هر یک نیرو و توانایی چهل مرد را دارا میباشند.
رشد و شکوفایی عقل و اندیشه بشر، بدون تردید به عواملی چند بستگی دارد، از جمله:
الف) امدادهای غیبی؛
ب) زمینههای تکامل علمی؛
ج) عوامل زیست محیطی؛
د) عوامل جسمانی و تربیت بدنی؛
هـ) فعالیّت، همّت، کار و ابتکار و بروز استعدادها.
4. سازندگی و آبادنی فراگی
ر
یکی دیگر از دروس ارزندهای که از آرمانشهر مهدوی میگیریم آن است که باید به سازندگی و آبادانی و ایجاد محیط زیست کاملاً شاداب، خرّم، فرحناک، سرسبز و پر از سبزیها و درختکاری و جنگلپروری است پرداخت و کوتاهی در اینباره ناخوشایند خواهد بود.
منتظران باید پیشرفت علوم در عرصههای مختلف را در اختیار خود گیرند و در عرصههای مختلف زندگی آنرا به کار بندد و ابعاد زندگی ظاهری و باطنی را کمال بخشد.
در حکومت مهدی(عج) چهره زمین، جمال و طراوت ویژهای مییابد تا آنجا که در حدیث آمده است:
زنی از عراق به شام با کمال امنیّت سفر میکند، او گام از گام بر نمیدارد جز آنکه روی سبزهها و گیاهها، قدم مینهد (فضای سبز گسترده میشود). «لاتضع قدمها الا علی النّبات»
در آن زمان، شادابی و حیات و طراوت بهار و عطر گل و سنبل، همه جا را فرا خواهد گرفت و زمین، آباد و آبادان و دور از هرگونه ویرانی و خرابیهاست؛ حتّی در سطح زمین، قطعهای مشاهده نخواهد شد جز آنکه آباد خواهد گشت.«لا یبقی علی وجه الأرض خراب الاّ عمّر»
راز اصلی سازندگی و آبادانی را میتوان در رشد تواناییهای عقلی و جسمی، همّت، ابتکار و امدادهای غیبی و سایر عوامل تکاملی دانست.
در آن روزگار، پیشرفتهای علمی در کشف استعدادهای طبیعی درون طبیعت اعجاز میکند، به حدّی که مردم چندان نیازی به انرژی آفتاب و ماه ندارند و عوامل حرارتی و روشنایی جدیدی کشف میشود. امام صادق(ع) فرمود:
واستغنی العباد عن ضوء الشمس والقمر.
مردم از نور خورشید و ماه بینیاز میشنود.
5. تجلّی رفاه عمومی
درس دیگری که از آرمانشهر مهدوی میگیریم مسئله مبارزه با فقر و ایجاد رفاه عمومی است.
در حکومت موعود اسلام، فقر و تنگدستی ریشهکن میشود و سایه شوم آن بر اثر توانمندیهای علمی و علمی آدمیان و امدادهای غیبی از جامعه، زدوده میشود. وضعیت مردم آنچنان سامان مییابد که دیگر هیچ فقیری در میان آنان نخواهد بود.
راز اصلی رفاه همگانی این است که همهگونه تواناییهای بالقوّه در جسم، جان و طبیعت به فعلیت میرسند. الطاف الهی نیز بر اثر عبادت پیشگی مردم، از هر دری فرو میبارد، چنانکه امیرالمؤمنین علی(ع) فرمودند:
لو قد قام قائمنا لأنزلت السماء قطرها و لأخرجت الأرض نباتها.
آنگاه که قائم ما ظهور کند، آسمان باران خود را نثار کرده و زمین گیاه خود را عرضه خواهد داشت.
وفور برکات الهی به گونهای است که:
لا یجد الرجل منکم موضعاً لصدقته و لا بره لشمول الغنی جمیع المؤمنین.
آدمی، کسی یا جایی را نشان ندارد تا صدقات خود را بدان مبذول دارد به این سبب که رفاه و بینیازی عمومی فراگیر خواهد گشت.
البته، یکی از عوامل این رفاه، قرار گرفتن گنجینههای نهفته در دل خاک، در اختیار مردم است. علت اصلی پیدایش رفاه عمومی، حفظ آن نیست؛ بلکه این مسئله نیز حایز اهمیت است که توانمندان مالی، به وظایف شرعی خود عمل میکنند.
در بعضی از احادیث آمده است:
... و مانع الزکات یضرب عنقه.
کسی که از ادای دیون شرعی از جمله زکات سرباز زند، به قتل میرسد.
آری! در پرتو عمل به دستورات خداست که همه مردم، از وضعیت زندگی قابل قبولی برخوردار خواهند گشت تا آنجا که فرد نیازمندی که زکات را دریافت کند، به چشم نمیخورد. (یسویّ بین الناس حتی لا تری محتاجاً الی الزکات)
6. تحقّق امنیت عمومی و رأفت همگانی
یکی از مهمترین درسی که از آرمانشهر مهدوی میگیریم مسئله تأمین امنیت و از بین بردن هرگونه عوامل ضد آرامش است به گونهای که حتی المقدور عوامل اضطراب و اسباب ناامنی در عرصه زندگی منتظران کاهش یافته از بین برود.
اسباب جدایی دلها از جامعه رخت بر میبندد و بساط نفاق و دشمنیها برچیده میشود تا آنجا که، جمع اضداد را در زندگی آدمیان و حیوانات میتوان به تماشا نشست.
امیرالمؤمنین علی(ع) در این رابطه فرمودند:و لذهبت الشحنا من قلوب العباد و اصلحت البهائم حقی تمشی المرئة بین العراق إلی شام لا تضع قدمها الا علی النبات و علی رأسها زینتها لا یهیجها سبع و لا تخافه.
کدورتها کنار میرود. حتّی حیوانات متضاد، در کنار یکدیگر با صلح و صفا به سر میبرند ـ زنی از عراق به شام سفر میکند و جز بر روی گیاهان و سبزههای گام نمینهد.
7. شادکامی و خوشبختی کامل
یکی از دروس ارزندهای که از آرمانشهر مهدوی میگیریم مسئله ایجاد عوامل خوشی و شادی خداپسند است. شادکامی و خوشوقتی چشمگیر یکی از ویژگیهای فردا در پرتو حکومت مهدی موعود است و در این راستا مردم دوران انتظار و عصر غیبت نیز باید بدان بپردازند.
خوشبختی و شادمانی در راه حق و جلب رضای خداوند متعال، غیر از خوشگذرانی زودگذری است که بر اساس لذایذ نفسانی پدید میآید که کیفر الهی را نیز در پی دارد.
در دوران ولایت و حکومت امام زمان(عج)، مردم آنچنان غرق در شادی و طب میشوند که گذشت زمان را احساس نمیکند. یکی از امامان در حدیثی به این موضوع اشاره نموده و میفرماید:
یتقارب الزمان حتی تکون السنة کالشهر.
ابن اثیر، در النهایه، مینویسد:یطیب الزمان حتی لا یستطال و ایّام السرور و العافیة قصیرة.
زمان، آنچنان زودگذر به نظر میرسد که طور مدّت سال، بهقر یک ماه نمود دارد.
منظور این است که زمان آنچنان در لذت و شادکامی میگذرد که سرور و عافیت، قوام زندگی را تشکیل میدهد و گویا زمانه، زود میگذرد.
8. حذف عوامل مهم انحرافات جامعه
شیطانگریزی و شیطانزدایی و از بین بردن عوامل انحراف کی دیگر از دروس ارزندهای است که میتوانیم از آرمانشهر مهدوی بگیریم. زیرا در فردا عوامل انحراف از جمله وساوس ابلیسی پایان مییابد.
ما نیز در امروز میتوانیم در حد امکان، جامعه را از عوامل انحراف، بدور بداریم و ریشهها و اسباب انحرافات مردم را از بین ببریم.
ریشهها و عوامل مهم انحرافات جامعه عبارتند از:
الف) جهل (جهالتها)
ب) حاکمان فاسد
ج) ابلیس و وسوسههای کارگزاران او
در دوران حاکمیّت امام زمان(عج) عوامل انحراف از پای در میآیند که راز اصلی گرایش جامعه به عبادت و علم و عرفان، در همین مسئله نهفته است.
از امام صادق(ع) سؤال شد: مراد از آیه «یوم الوقت المعلوم» چیست؟ حضرت در پاسخ فرمود: مراد آن حضور قائم ما است. وقتی آن حضرت پیروزی یافت، شیطان به زانو در میآید و با عجز ویژهای میگوید: «یا ویله من هذا الیوم؟»؛ ای وای! اینچه روزی است؟ در آن هنگام، امام زمان(عج) وی را از پای در میآورد و گردن میزند.
شاید این سؤال به ذهن شما خطور نماید که در صورت نابودی شطان دیگر نیازی به تبلیغ فرامین الهی نیست، در پاسخ باید گفت که ابلیس از پا در میآید؛ امّا هواهای نفسانی در آدمی وجود دارد؛ بنابراین، همواره باید جهت هدایت انسانها تبلیغ صورت پذیرد.
9. جهانیسازی
مبارزه با عوامل تفرقه و همچنین تقویت اسباب و عوامل وحدت و اتحاد و دوستی و اخوت میان مردم، یکی دیگر از دروسی است که از آرمانشهر مهدوی میگیریم و در این عرصه باید از هرگونه مؤلفههای ضد وحدت، در میان امت اسلامی پرهیز نماییم.
یکی از ویژگیهای اساسی دوران حکومت موعود اسلام(عج) پیدایش مسئله جدیدی است که در هیچ کجا و در هیچ عصر و زمان و به طور کلی در هیچ تاریخی درجهان بشریت سابقه ندارد؛ یعنی همان چیزی که امروزه به عنوان «جهانیسازی» مطرح میشود؛ گرچه اصطلاح جهانیسازی امروز، جز گسترش مطامع ابر قدرت غرب در همه مراکز جهان نیست و از حیث اهداف، گستره و ابعاد دیگر، قابل مقایسه با آن چیزی نیست که ما در انتظار آن هستیم.
ما در انتظار «جهانیسازی اسلامی» هستیم که سراسر جهان با قانون آسمانی ـ نه بشری ـ، اداره شود و جهان، تحت رهبری آسمانی «خلیفة الله» ـ نه یک آدم به دور از ویژگیهای یک رهبر آسمانی ـ اداره میشود.
در جهانیسازی اسلامی، «حق»، «عدل» و «ایمان» همه «توان»های به ودیعت نهاده شده از سوی پروردگار حکیم در جهان آفرینش، فعلیت و تحقق لازم و خودنمایی کامل خود را به دست میآورند.
زندگی سرشار از شادابی و دستیابی به کمال و سعادت میشود و عرصه زندگی به دور از هرگونه گزند و اسباب مزاحم خواهد بود. «تمدن» راستین، سراسر زمین را مزین کرده، آرامش و آسایش همه جانبه در مناطق مسکونی کره زمین زینت زندگی خواهد بود و در پرتو جهانیسازی اسلامی است که «امت واحده» «ان هذه امتکم امة واحدة» تجلی لازم خود را باز مییابد.
و نکته قابل ذکر آن است که جهان تحت مدیریت الهی امام زمان(عج) واقع میشود و در این رابطه در سخنی از امام باقر(ع) به عنوان تفسیر آیه 41 سوره حج میخوانیم منظور از «الَّذِينَ إِن مَّكَّنَّاهُمْ فِي الأرْضِ أَقَامُوا الصَّلَوةَ وَآتَوُا الزَّكَوةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الإمُورِ»، امام زمان و سایر ادامه دهندگان راه او از آل محمد هستند که سراسر زمین را پر از عدل و داد خواهند کرد، چنانکه پر از ظلم و جور شده باشد. (فهذه لآل محمد صلی الله علیهم الی آخر الائمة و المهدی و اصحابه یملکهم الله مشارق الارض و مغاربها و یظهر به الدین و یمیت الله به و بأصحابه البدع و الباطل کما أمات السفهاء الحق حتی لا یری این الظلم و یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر)
10. تجلی عبادت و تعطیل شدن منکرات
یکی از دروس اساسیای که از آرمان شهر مهدوی میگیریم مسئله باطلگریزی و فرار از گناه و همچنین مسئله عبادت پیشگی و روی آوردن به «تعبّد» است.
در روزگار حضور، چون فرشته در آید، دیو از خانه بیرون رود؛ بر این اساس، انجام عبادت، روزافزون گشته، هرگونه عصیان ومنکرات ریشهکن میگردد.
زندگی بر اساس تجلی تعالیم آسمانی و عمل به قوانین دین خدا سامان مییابد و منکرات تعطیل میگردد. امام صادق(ع) فرمودند:
یذهب الزنا و شرب الخمر و یذهب الربا و تقبل الناس علی العبادات و تؤدیّ الامانات و تهلک الاشرار و تبقی الاخیار.
زنا، شرب خمر و ربا تعطیل میشود. مردم به عبادت روی میآورند، حقّ امانات اداء میشود و اشرار به هلاکت میرسند و نیکان باقی میمانند.
در حالیکه پیش از ظهور امام(عج)، عکس آن، درجامعه میشد.
همچنین امام باقر(ع) در ذیل آیه 41 سوره حج، «الَّذِينَ إِن مَّكَّنَّاهُمْ فِي الأرْضِ أَقَامُوا الصَّلَوةَ وَآتَوُا الزَّكَوةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الإمُورِ» فرمود:
هم القائم و أصحابه.
11. نزول برکات بیسابقه
نزول برکات بیسابقه در فردا، یعنی آرمانشهر مهدوی قابل انکار نیست و از این مسئله میآموزیم که در دوران غیبت نیز باید هر روز در پرتو شکوفایی همت و ایمان و دانش، به جلب عنایتهای جدید الهی توفیق یابیم.
در روز ظهور، نعمتهای الهی به گونهای چشمگیر از هوا و زمین در دسترس بشر قرار میگیرد و چیزی از الطاف الهی در دل زمین وجود ندارد جز آنکه خودنمایی کرده و خمورد استفاده مردم واقع میشود.
پیامبر اکرم(ص) فرمود:تتنعم امتی زمانه نعیماً لم یتنعموا مثله قطّ البّر و الفاخر.
امت من در دوران ظهور صاحب نعمتهایی خواهند بود که همانند آنها هرگز در اختیار بشر قرار نداشته است.
12. تولید و گسترش علم
توجه به گسترش علم و تولید آن در فردا، این درس را به ما میدهد که امروز، پرداختن بدان در حد توانایی و مقدورات، مشروع و ممدوح میباشد و باید در این عرصه، همواره دست به کار باشیم.
پیروان انتظار باید در همه عرصههای علمی، علمی بالنده و پیشرو باشند و از این راه، فروغ ایمان و تأثیر شگرف مسئله انتظار را در برابر چشمان دنیا به نمایش درآورند و دلهای دیگران را به سوی خدا، دین اسلام و موعود مورد انتظار اسلام سوق دهند.
توسعه و تولید علم، در دوران حضور، به گونهای فزاینده و چشمگیر صورت میپذیرد. درجه تولید علم در سراسر تاریخ بشری در مقایسه با تولید علم در زمان حضور، بسیار ناچیز مینماید. یعنی تولید و توسعه علمی دوران آن حضرت واقعاً اعجابانگیز است.
امام صادق(ع) فرمود:
العلم سبعة و عشرون حرفاً فجمیع ما جاءت به الرسل حرفان فلم یعرف الناس حتی الیوم غیر الحرفین فاذا قام قائمنا اخرج الخمسة و العشرون حرفاً یبثّها فی الناس و ضمّ الیها الحرفین حتی یبثّها سبعة و عشرین حرفاً.
تولید و توسعه دانش، در میان بشریت، توسط «27» حرف، انجام میپذیرد آنچه از آغاز حایت بشری از طریق هدایتگریهای انبیا، از علوم و دانش در دسترس مردم بشر قرار گرفت، در مقیاس دو حرف از 27 حرف است! ولی آنگاه که امام زمان(عج) ظاهر گردد. 25 حرف دیگر آن آشکار میگردد و امام آنها را در میان مردم، توسعه میدهد و دو حرف قبلی را ضمیمه آنها کرده، در مجموع، 27 حرف از دانش، (همه عوامل تولید دانش) به کار گرفته میشوند.
در رهنمود آسمانی فوق چند نکته قابل توجه است:
الف) تولید علم، ریشه در مکتب انبیاء دارد.
ب) تولید علم با همه توسعه و گستردگی آن در دوران پیش ظهور هنوز به نهایت خود نرسیده است.
ج) دامنه تولید علم از حیث کمیت و کیفیت، در دوران ظهور به کمال راستین خود دست مییابد.
پیامبر(ص) فرمود:من مات و میراثه الدفاتر و المحابر وجبت له الجنة؛
هر که بمیرد و میراث او دفتر و مداد باشد، بهشت بر او واجب میشود.
امام علی(ع) نیز فرمود:
الکتب بساتین العلماء.
کتابها بوستانهای دانشمنداناند.
نعم المحدث الکتاب.
چه خوب سخنگویی است کتاب!
من تسلی بالکتب لم تفته سلوة.
کسی که با کتاب آرامش یابد، هیچ آرامشی را از دست نداده است.
امام صادق(ع) میفرماید:
یأتی علی الناس زمان هرج لا یأنسون فیه الا بکتبهم.
روزگار پرآشوبی فرا میرسد که در آن روز مردم جز با کتابهای خود انس نمیگیرند.
به طور کلی در دوران موعود اسلام، زمین چیزی از برکاتش را در خود ذخیره نخواهد کرد و همه را عرضه خواهد کرد.
پیامبر اکرم(ص) فرمود:
... و لا تدخر الأرض شیئاً من نباتها.
و نیز فرمود:
و لا تحبس الارض شیئاً من نباتها.
موقعیت و جایگاه تولیدکنندگان علم در اسلام
در اسلام، ثواب شهادت که والاترین مقام معنوی و سیر تکاملی است، به طالب علم داده شده است. در روایت نبوی آمده است:
اذا جاء موت طالب العلم و هو علی هذا الحال مات شهیداً.
وقتی مرگ دانشجو در حال جستن دانش فرا رسید، شهید مرده است.
فضل العالم علی الشهید درجة، و فضل الشهید علی العابد درجة، و فضل العالم علی سائر الناس کفضلی علی أدناهم.
عالم یک درجه از شهید برتر و شهید یک درجه از عابد برتر است و برتری عالم بر دیگر انسانها، مانند برتری من بر کوچکترین آنان است.
یشفع یوم القیامة ثلاثة، الأنبیاء ثم العلماء ثم الشهداء.
سه دسته در قیامت حق شفاعت دارند: انبیاء، سپس علما و سپس شهدا.
فصل سوم: راز پیروز امام زمان(عج)
آینده جهان درکلام امام هشتم(ع)
در کتاب جنّات الخلود (جدول امام هشتم(ع)) آمده است: «ابوصلت هروی میگوید: امام هشتم(ع) به من محل قبل خود را نشان داده، قرص نانی به من داد و دعایی به من تعلیم کرد و فرمود: آبی در قبر من میجوشد، ماهیانی پیدا میشوند، این قرص نان در آن بینداز تا بخورند و پس از آن ماهی بزرگی ظاهر میگردد و همه ماهیان را نابود میکند، آن دعا را بخوان تا آب فر نشیند و آن ماهی غایب شود! سپس مرا در آن قبر دفن نمایید.
پس از شهادت اما(ع) و کندن قبر آن حضرت، آنچه که امام فرموده بود تحقّق یافت. مأمون با دیدن این صحنه تعجّب کرد و گفت: خدا رحمت کند ابوالحسن را که زندگی او عجیب بود، مرگ او و قبر او نیز عجیب است.
شخصی در آنجا حضور داشت، گفت: این ماهیها نشان دولت و خلفای بنیعباساند و آن ماهی بزرگ دولت مهدی موعود(عج) است که به حیات دولتهای باطل، پایان میدهد و از آنان، انتقام میگیرد.
در این قسمت از بحث، به این پرسش اشاره میکنیم که با توجّه به مجهّز بودن دنیا به اسلحههای مدرن و فوق مدرن، چگونه میتوان به تحقق پیروزی همه جانبه امام زمان(عج) امیدوار بود؟ در پاسخ این پرسش به چند موضوع باید توجّه نمود:
اول) وعده الهی را نباید نادیده گرفت کهمقرر داشته، فرستادگان خود را در زمین پیروز گرداند. «كَتَبَ اللَّهُ لاَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي» و تردیدی نیست که فقط اراده خدا، اراده پیروز است. «يدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيدِيهِمْ» .
دوم) آن چنانا که خوف و رعب و وحشتی در وجود مخالفان اسلام و دشمنان تا دندان مسلح دین ایجاد میشود که چه بسا به قول معروف «دست و پای خود را گم کنند» و نتوانند به رویارویی آنچنانی بپردازند. در برخی از احادیث نیز همین مسئله توضیح و تفسیر شده است.
بیشتر صفآرایی در برابر ندای حق و جبههگیریها در مقابل دستورات آسمانی، مرهود وسوسه های ابلیس است. تردیدی نیست که عمر ابلیس، با ظهور امام زمان(عج) پایان میپذیرد و طلب مهلت او که به خدا گفته بود: «قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِي إِلَى يوْمِ يبْعَثُونَ قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنظَرِينَ إِلَى يومِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ» پایان مییابد.
منظور از «یوم یبعثون» و «یوم الوقت المعلوم» ظهور امام است. کوتاه سخن آنکه، انگیزه مهم تسلیمشدن در برابر ندای حقطلبانه امام، روح حقیقتخواهی مردم است که بر اثر رهایی از دام وساوس ابلیس، تجلّی ویژهای خواهد یافت.
سوم) در برابر اسلح مدرن و فوق مدرن اهل باطل، پیشرفتهای علمی و صنعتی و برخورداری از انرژیهای جدید و تکنیکهای سازمانیافته و نوین، توسط امام زمان و یارانش را نمیتوان نادیده انگاشت.
باید توجه داشت که در دوران آن حضرت، مردم در راستای دستیابی به کشفیّات جدید علمی، حتّی از انرژی خورشید، بینیاز میگردند.
آری! شکوفایی علمی و پیشرفتهای روزافزون انسان در جبهههای مختلف عقیدتی، علمی و اجتماعی را باید از جمله عوامل غلبه بر دشمنان حق دانست.
چهارم) انسانهای متخصص و متبحّری که در رکاب امام زمان(عج) حضور دارند را نمیتوان با آدمهای نامطمئن در سنگر باطل، با یک چشم نگاه کرد. وفاداری، درجه کارآمدی (کاردانی و تخصّص) آنان، غیرقابل توصیف میباشد: 313 تن از آنانا در کنار کعبه به همراه ده هزار تن دیگر به حضرت میتوانند پیروز سازند.
پنجم) امدادهای غیبی ـ از جمله حضور فرشتگان آسمانی در دو عرصه تضعیف دشمنان و از کار انداختن و خنثی کردن ابزار جنگی آنان و نیز، به ثمر نشاندن عملیات و ابزار جنگی امام(عج) ـ را نمیتوان نادیه انگاشت؛ فرشتگانی که جهت خدمت به آل محمّد نازل میشوند، فرشتگانی که هنگام ولادت امام زمان نازل گشتهاند، فرشتگانی که به یاری رسول خدا(ص) شتافته بودند، منتظرند تا به یاری امام زمان(عج) نیز بشتابند.
نتیجه
از دقت در آنچه در آرمانشهر مهدوی رخ مینماید، به دست میآید فرزندان انتظار با توجه به آموزههای اسلامی و نیز با توجه به این حقیقت که هر کسی در حد امکانات و تواناییهای خود، وظایفی دارد، درسهای آموزنده و فراوانی را میتواند از آرمانشهر مهدوی آموخت و با به کار بستن آنها جامعه در حال انتظار را از رشد ویژهای برخوردار ساخت تا موجب خوشنودی اماما مورد انتظار خود را فراهم آورد.
در پرتو حکومت واحد اسلامی و ترویج فرهنگ اسلامی، در آرمانشهر مهدوی عبادت خدا صورت میپذیرد و منکرات تعطیل میشود؛ البته، از پا در آمدن ابلیس و تعطیل شدن مراکز منکرات نیز به نوبه خود، تأثیر بسزایی در رویآوردن جامعه به اطاعت و عبادت و گریز از نافرمانی و عصیان دارد.
آنچه باید در دوران انتظار، بدان بیشتر بندیشیم، مسئله زمینهسازی ظهور موعود اسلام توسط ما مؤمنان است. این مسئله دارای اهمیّت زیادی است. حتی دشمنان اسلام نیز بدان توجه کردهاند.
به گزارش زیر توجه فرمایید: و همچنین آنچه بیشتر باید بیندیشیم مسئله سوق دادن به سمت و سویی که خود آن حضرت وقتی ظهور کد بدانها اهمیت میدهد و در راستای تحقق آنها تلاش میکند بنابراین مسئله درسهایی از آرمانشهر مهدوی یک مسئله بنیادی و اساسی است و نباید از آن غفلت ورزید.
همچنین دقت در موارید که امام زمان(عج) هنگام بیت یاران خاص خود عمل و توجه ویژه آنان به آن موارد را پیمان میگیرد به نوبه خود دروس فراوانی راجع به رعایت تک تک آنها در روزگار انتظار، و تلاش در تحقق هر یک از آنها را در یک جامعه، و در روزمرّه زندگی خود، در اختیار ما قرار میدهد.
بنابراین، برماست و بر همه منتظران است و آن موارد را همواره مدّ نظر داشته و به کار بندیم و قابل ذکر است که:
نتیجه نشست کارشناسان صهیونیست و امریکائی در کنفرانس اخیر تلآویو، عبارت است از:
سه عامل باید از شیعیان ایران گرفته شود تا موجبات شکست این کشور فراهم گردد. این سه عامل عبارتاند از:
1. فرهنگ انتظار (امید و هدف)
2. فرهنگ عاشورا (ایثار و شهادت)
3. فرهنگ اطاعت از ولایت فقیه (وحد و یکپارچگی).
گرچه «آرمانشهر مهدوی» را با چشمان حسد و گمان نتوان تصویر نمود لکن از نگاه احادیث در روایاتی که در این باب در اختیار ماست میوان به نمایی از آنچه در آن روزگار میگذرد دست یافت بدین جهت، از زاویههای احادیث باب، میتوان، مؤلفههای فراوانی را یافت که از هویت و حقیقت آرمانشهر یاری دهد.
آری میتوان درسهایی از آنچه در آرمانشهر مهدوی تحقق مییابد آموخت و امروز را در فراسوی فردا پیش برد و در آن خطّ و مدار حرکت نمود.
و در این راستا آنچه در آغاز ظهور و روزگار تجلّی امامت موعود جهان در بهئنه هستی، رخ میدهد را باید شناسایی کنیم تا در ایجاد همسویی باآن زمینههای لازم را برای امروز، جهت دستیابی بدان فراهم آوریم.
آری! تاریخ آینده ما انسانها در زمین، روز و روزگاری فرحمند و رضایتبخشی را در بر دارد که تجلّی و کامل یک زندگی سعادتمند را در آرمانشهر مهدوی نوید میدهد.
آن روز در سایه رحمت و مرحمت و عدالت انسان آسمانی از تبار محمد(ص) اهلبیت و با فرهنگ اسلامی رخ مینماید و همه دلها به انتظار آن روز لحظه شماری میکنند.
این پژوهش را تلاش بر آن است تا امروز را به فردا پیوند دهد و این پیوند از راه اجرای برخی از آنچه در فردا در آرمانشهر مهدوی میگذرد البته در حد توان و امکانات و زمینهها در این مقاله میخوانیم.
مقدمه
میدانیم که در دوران ظهور در آرمانشهر مهدوی چه کارهایی در باب بهسازی جهان، در جهت بهروزی مردم دراولویت قرار میگیرد و یا آنکه صورت خواهد پذیرفت.
دقت در آنها، اهمیت مشروعیت و نیز انگیزهای در جهت انجام آنها در روزگار غیبت در حد مقدورات خودمان را اثبات میکند.
تردیدی نیست که طلوع جمال آسمانی و حیاتبخش خورشید موعود جهان، از کنار کعبه صورت میپذیرد. با این طلوع، انتظارها به سر آمده و تجلّی والای حضور، عینیت مییابد و طلیعه یوم الخلاص و مصداق بارز «ایام الله» (فذکرهم بایام الله) محقق میگردد.
جبرئیل با ندای: «أَتَى أَمْرُ اللّهِ فَلاَ تَسْتَعْجِلُوهُ» ندای ظهور آن منتظَر جهان را سر میدهد و با جلمله: «انّ البیعي لله» همگار را به بیعت با آن حضرت فرا میخواند که هر کسی آن را با زبان رسمی خود، میشنود. پیامبر اکرم(ص) فرمود:هنگامیکه مهدی(عج) ظهور کند، ابری بالای سر او به حرکت در میآید و کسی که بر آن سوار است، همواره ندا میدهد: این مهدی(عج) است، این خلیفه خدا است، از او اطاعت و پیروی نمایید:
یخرج المهدی و علی رأسه غمامة فیها مناد ینادی هذا المهدی، خلیفة الله فاتبعوه.
امام زمان(عج) در حالیکه عمّامه ابری (مشکی) رنگ ویژه رسول خدا(ص) ـ به نام سحاب ـ را بر سر، زره و لباس آن حضرت را در بر و شمشیر او را در دست دارد، قیام میکند.
روی پرچم آن حضرت نوشته شده است: «البیعة لله؛ این پرچم رسول خدا(ص) در جنگ بدر است.»
ـ بیرق پیامبر در جنگ بدر، پارچهای از بهشت بود، پس از آن جنگ، دیگر کسی آنرا ندید.
ـ در جنگ جمل نیز، به عنوان پرچم ظاهر شد و دیگر کسی آنرا مشاهده نکرد؛ البته در قیام امام زمان(ع) به عنوان پرچم، مشاهده خواهد شد.
امام صادق(ع) به مفضل فرمود: امام زمان(عج) در حالیکه به کعبه تکیه میزند، دست خود را دراز میکند. دستی که نورانی و سپید و به دور از هرگونه عیب و کاستی است.
آن حضرت میفرماید:هذه الله و عن الله و بامر الله.
این دست، دست خدا است. از سوی خدا، و به امر خدا است.
سپس آیه: «إِنَّ الَّذِينَ يبَايعُونَكَ إِنَّمَا يبَايعُونَ اللَّهَ يدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيدِيهِمْ» را تلاوت میند اول کسی که دست آن حضرت را میبوسد و با او بیعت میکند، جبرئیل است و همراه او فرشتگان دیگر با آن حضرت بیعت میکنند. حتّی نجباء جن نیز با آن حضرت بیت میکنند.
امام زمان(عج) در حالیکه جوان سال مینماید، در روز عاشورایی مصادف با نوروز، ظهور میکند. (و یقوم یوم عاشورا یوم قتل فیه الحسین بن علی(ع)).
امام صادق(ع) میفرمود:ما من نیروز الاّ و نحن نتوقع فیه الفرج لانه من ایامنا حفظته الفرس و ضیعتموه.
هیچ نوروزی فرا نمیرسد جز آنکه ما در آن انتظار ظهور موعود خود را داریم؛ نوروز از روزهای ما است، ایرانیان حرمت آنرا نگاه داشتهاند، ولی شما، آنرا نادیده گرفتهاید.
این نکته قابل توجه است که نشانه ظهور، تنها مقرون گشته نوروز با عاشورا و نیز مصادف بودن با جمعه نیست تا کسی بگوید در دوران غیبت، گاهی این سه نشانه اجتماع کردهاند پس چرا ظهور تحقق نیافت؛ زیرا نشانه و مؤلفههای دیگر نیز در کار است که آنها نیز باید در عرصه تقارن تحقق یابند.
خانهای به نام «بیتالحمد» ویژه آن حضرت است که چراغی در آن فروزان است. امام از آن خانه به سوی کعبه حرکت کرده و در کنار کعبه، 313تن از کارگزارانش به حضرت ملحق و با او بیعت میکنند که پنجاه تن آنان زن هستند؛ سپس ده هزار نفر دیگر به حضور او میرسند.
از آنجا به سوی نجف رفته و مسجدی دارای هزار درب در آن بنا میکنند. امام در کنار کعبه، آیه «بَقِيَّةُ اللّهِ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ» را قرائت کرده، سپس میفرماید: «انا بقیةالله»؛ یاران او وی را به همین لقب میخوانند و سلام میدهند. «السلام علیک یا بقیة الله»
فصل اول
در این فصل به برخی از نکات مهم طلیعه ظهور خورشید عالمتاب هدایت اشاره میشود.
منادی آسمانی
وقتی که امام زمان(عج) ظهور کند فرشتهای در بالای سرش، همواره ندا میدهد: این مهدی و خلیفه خدا است، از او فرمان ببرید.
پیامبر اکرم(ص) فرمود:یخرج المهدی و علی رأسه ملک ینادی: هذا المهدی خلیفة الله.
امام باقر(ع) در تفسیر آیه «إِن نَّشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيهِم مِّن السَّمَاء آيةً» فرمود:
الآیة نزلت فی القائم و ینادی مناد باسمه واسم أبیه من السماء.
علامت دیگر ظهور آن حضرت، طلوع خورشید از مغرب است که با تعابیر مختلفی از آن یاد شده است.
امیرالمؤمنین(ع) در این رابطه فرمود:اذا رأیتم علامة من السماء ناراً عظیمة من قبل المشرق و تطلع لیالی فعندها فرج آل محمّد ...
زراره از امام صادق(ع) پرسید: با توجه به مختلف بودن زبان مردم جهان، ندای آسمانی را اهل کدام زبان، درک میکنند؟ پاسخ داد:
ای والله، سمعه کلّ قوم بلسانهم.
آری به خدا سوگند که اهر هر زبانی آنرا با زبان خودشان میشنوند واز محتوای آن با خبر میشوند.
همچنین آن حضرت(عج) فرمود:خرج صاحب هذا الأمر من المدینة الی مکه بتراث رسول الله(ص) قلت: و ما تراث رسول الله(ص)؟ قال: درعه و عمامته و برده و رایته و قضیبه و فرسه و لامته و سرجه.
هنگامیکه زمینه قیام فراهم شد، حضرت صاحبالامر، مواریث و یادگارهای رسول خدا(ص) را از مدینه تحویل گرفته و به سوی مکه میرود.
از آنجا اعلام جهانی او به گوش همگان میرسد و میراث پیامبر(ص) عباتند از: شمشیر، زره، عمّامه، برد(ردا)، پرچم، عصا، اسب سواری و ابزار رزم که امام(عج) آنها را به عنوان «مواریث» تحویل میگیرد و به سوی مکه میشتابد.
امام صادق(ع) فرمود:الصیحة التی فی شهر رمضان، تکون لیلة الجمعة، لثلاث و عشرین مضین من شهر رمضان.
شب جمعه بیست و چهارم ماه رمضان همان سال (سال ظهور) صیحهای جهانی به گوش میرسد و همین مسأله یکی از نشانههای ظهور آن حضرت است.
شرایط بیعت یاران خاصّ با امام زمان(ع)حضرت امیرالمؤمنین(ع) در خطبه معروف به خطبه البیان، که در بصره ایراد فرمودند، در بیان علائم و نشانههای ظهور امام زمان(عج) و نیز وقایع هنگام و بعد از ظهور آن حضرت، مطالبی فرموده که در بخشی از آن آمده است:
پس از آنکه حضرت صاحب الزمان(عج) در ابتدای ظهور، یاران خاص خویش، یعنی همان 313 نفر را مورد آزمایش قرار میدهد و آنان در طلب آن حضرت از مکه به مدینه، سه بار رفت و آمد میکنند.
آن بزرگوار بین صفا و مروه، بر آنان ظاهر میشود و خطاب به آنان میفرماید: انی لست قاطعاً أمراً حتّی تبایعونی علی ثلاثین خصلة تلزمکم لا تغیرون منها شیئاً، و لکم علیّ ثمان خصال. فقالوا: سمعنا و اطعنا فاذکر لنا ما أنت ذاکر یابن رسول الله.
هیچ برنامه روشنی برای شما ارائه نمیدهم، مگر اینکه با من هم پیمان شوید، که سی خصلت را همواره مراعات کنید و هرگز هیچ یک از آنها را تغییر ندهید و رها نکنید. در برابر پیمانی که شما پیمان میبندم، هشت خصلت را همواره مدّ نظر داشته باشم.
آنان عرض میکنند: ما گوش به فرمان و مطیع هستیم، ای پسر پیامبر خدا، هر شرطی که میخواهی مطرح فرما. پس از آنکه یاران اعلان آمادگی کردند، حضرت صاحبالزمان(عج) به طرف کوه صا حرکت میکند و آنان نیز همراه آن حضرت حرکت میکنند.
در آنجا امام زمان(ع) خطاب به آنان میفرماید:امّا آن سی نکتهای که باید منشور هم پیمانی شما با من باشد، مواردی است که در ذیل میآید:
1. هرگز از اطاعت من سرپیچی نکنید و از هیچیک از اصول توافقات عقبنشینی ننمایید.
2. هرگز دست به دزدی نزنید.
3. هرگز به زناکاری آلوده نگردید.
4. هرگز فعل حرام انجام ندهید.
5. هرگز به فحشا و فساد گرایش نداشته باشید.
6. به ناحق هیچکس را نزنید.
7. به زراندوزی و جمعکردن طلا مبادرت نکنید.
8. به جمع کردن نقره مشغول نشوید.
9. گندم را احتکار نکنید.
10. هرگز جو را احتکار نکنید.
11. هیچ مسجدی را خراب نکنید.
12. هرگز شهادت باطل ندهید.
13. هرگز از مؤمنینی بدگویی نکنید.
14. هرگز ربا نخورید.
15. در سختیها بردبار باشید.
16. بر هیچ خداپرستی لعنت نفرستید.
17. هرگز شراب نخورید.
18. هرگز لباس زربافت «بافته شده از تار و پود طلا» نپوشید.
19. هرگز پارچه ابریشمی را به روی خود نیاندازید.
20. لباسی که از دیباج، «پارچه ابریشمی رنگ شده» دوخته شده است را نپوشید.
21. دشمن شکست خورده در حال فرار را تعقیب نکنید و نکشید.
22. هیچ خون ناحقی را نریزید.
23. با هیچ مسلمانی به حیله و نیرنگ برخورد نکنید.
24. حتّی بر کفار هم تجاوز و ستم روا مدارید.
25. درحق منافقان به تجاوز و ستم برخورد نکنید.
26. هرگز لباس دوخته شده از ابریشم بر تن نکنید.
27. در زندگی ساده زیست باشید و خاک، فرش زندگی شما باشد.
28. از فساد و فحشا همواره بیزاری بجویید.
29. امر به معروف را سرلوحه زندگی خویش قرار دهید.
30. همواره نهی از منکر کنید.
هرگاه شما نسبت به این سی مورد ذکر شده، با من پیمان بستید، این حق را خواهید داشت، که من هم در مورد هشت چیز به شما پیمان بسپارم:
1. متعهد میشوم شما دوستان خاص من باشید و دیگران را بر شما ترجیح ندهم.
2. لباسهایی را که میپوشم، مانند لباسهای شما باشد.
3. غذا و خوراکم مانند غذای شما باشد.
4. مرکب سواری من همطراز مرکب شما باشد.
5. در همه حال و هر زمان با شما باشم.
6. همواره همراه با شما حرکت کنم.
7. در زندگی به مقدار کم راضی باشم.
8. زمین پر از ظلم و جور شده را، پر از عدل و داد کنم.
پس همگان خدا را آنگونه که شایسته است، عبادت میکنیم، من به عهدم با شما وفا میکنم و شما هم به عهدتان با من وفادار بمانید.
اولین خطبه امام زمان(عج)
امام زمان(عج)، در میان مسجد بزرگ هزار دری نجف، که جدید الاحداث بوده و به امر آن حضرت بنا میشود، در میان یاران خطبهای میخواند و در ضمن آن میفرماید:
ایها الناس... أمرکم ان لا تشرکوا به شیئاً و ان تحافظوا علی طاعته و طاعة رسوله و ان تحیوا ما احی القرآن و تمیتوا ما امات ـ تکونوا اعواناً علی الهدی و وزراء علی التقوی، فان الدنیا قد دنا فنائها و زوالها، و آذنت بانصرام فانّی ادعوکم الی الله و رسوله و العمل لکتابه و اماتة الباطل و احیاء سنته.
ای مردم! از شما میخواهم که برای خدا شریک قائل نشوید و فرمانبرداری از خدا و رسول او را مورد توجه قرار دهید؛ به آنچه که قرآن به آن توجّه دارد، توجّه داشته باشید و آنچه که قرآن در محو آن تلاش میکند بیزار باشید؛ بازوی پرتوان هدایتگران و وزیرانی برای تقویا پیشهگان و اهل آن باشید. دنیا در آستانه نابودی است و من شما را به روی آوردن به خدا و رسول او و عمل به ندای قرآن دعوت میکنم.
نکته قابل توجه در اینجا آن است که در پرتو ظهور و حکومت الهی آن حضرت مشائل فراوای در باب آبادانی، پیشرفت و تکامل اجتماعی رخ میدهد و در ابعاد فرعی زندگی انسانها مسائل فراوانی پدید خواهد آمد که در دوران غیبت و روزگار انتظار، کمتر زمینههای تجلی آنها وجود دارد ولکن باید حتیالامکان در حد امکانات روزگار انتظار کوشید و جامعه را بدان سمت و سو قرار داد.
ویژگیهای مهم عصر ظهور
برخی از ویژگیهای مهم عصر ظهور به شرح زیر است:
1. گسترش دادگری
یکی از ویژگیهای دوران حضور گسترش دادگری و قطع بیداد (جور و ظلم) در آرمانشهر مهدوی است که در دوران پیش از ظهور نیز باید به عنوان درسی از فردا در حدّ مقدورات به احیاء آن پرداخت و نباید به وجود ظلم و ستم و بیداد در جامعه، رضایت داد.
هدایت بشر و پاکسازی جامعه از هر نوع پلیدی، یکی از اهداف مهم اولیاء الله میباشد. هیچکس مستغنی از هدایت خداوند متعال نیست. تردیدی وجود ندارد که تماما تباهی و فساد در جوامع بشری نشأت گرفته از دوری بشر از این هدایت عامّه میباشد.
با توجّه به این موضوع، باظهور منجی عالم بشریت نور هدایت بر جامعه میتابد، بساط ظلم و بیدادگری برچیده میشود و عدل و داد بر جامعه حکمفرما میگردد.
امام حسین(ع) فرمود:
منّا اثنی عشر مهدیاً أوّلهم أمیرالمؤمنین(ع) و آخرهم التاسع من ولدی و هو القائم الحق یحیی به الله الأرض بعد موتها و یظهر به دین الحقّ علی الدین کلّه ولو کرده المشرکون.
از ما دوازده مهدی و هدایتگر بشریت ظهور خواهند کرد، اوّل آنان امیرالمؤمنین است و آخر آنان، نهمین فررزند من است؛ او قائم حق است و خدا توسّط او، زمین را حیات خواهد کرد.
امام(عج) فرمود:
وانا صاحب الأمر ولکن لا الذی یملأها عدلاً کما ملئت جوراً.
من صاحب امر هستم ولی نه آن صاحب امری که جهان را پر از عدل و داد میکند، چنانکه پر از ستم و تباهی شده است.
پیامبر اکرم(ص) فرمود:
المهدی من ولید اسمه اسمی، و کنیة کنیته، أشبه الناس بی خلقاً و خلقاً تکون له غیبة و حیرة حتی تضل الخلق عن أدیانهم فعند ذلک یقبل کالشهاب الثاقب فیملأها قسطاً و عدلاً کما ملئت ظلماً وجوراً.
مهدی از پسران من است، او همنام من و نیز هم کنیه من است. او دارای غیبت (طولانی) است و در ان دوران، بعضی متحیّر میمانند. او شبیهترین انسان به من میباشد. دارای غیبت طولانی بوده، به گونهای که مایه تحیّر دیگران میگردد که از دین خود بر میگردند. در آن صورت، او همچون ستاره شامگاهی ظهور میکند و زمین را که پر از بیدادگری شده است، پر از عدل و داد مینماید.
حکمت اینکه آن حضرت را قائم مینامند نیز در همین مسئله نهفته است که او، حقّ و عدالت را عالمگیر میسازد. در ارشاد مفید، باب امام زمان(عج) آمده است:
هنگامیکه آلمحمد(ص) ظهور کند، عدالت را اجراء خواهد کرد، جور و ستم ریشهکن خواهد شد، راهها امن میگردد، زمین، برکات خود را بروز میدهد، حق به صاحب حق بازگردانده میشود و فرد دینمداری باقی نمیماند جز آنکه تظاهر به پیروی از اسلام مینمایند.
سپس امام(ع) آیه «وَلَهُ أَسْلَمَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا» را قرائت کرد و افزود: او در قضاوت و آئین دادرسی همچون داوود پیامبر(ع) و پیامبر اسلام(ص) رفتار خواهد کرد.
در پرتو اجرای عدالت است که زمین گنج و عناصر مفید و گرانبهای خود را آشکار کرده و در دسترس همگان قرار میدهد آنچنان برکات الهی و وفور نعمت رخ میدهد که آدمی نمیداند صدقات خود را به چه کسی بدهد، چون همگان را مستغنی مییابد.
شاهراهها را وسعت میبخشد، عوامل مزاحم نسبت به راهها را از بین میبرد. آبراههای ناروای کوچهها و خیابانها را مسدود میکند و ناودانهای مشرف به کوچهها و خیابانها که مزاحم مردمند را، تعطل میکند.
2. شکوفایی افکار و اخلاق و عقول
یکی از دروسی که میتوان از آرمانشهر مهدوی گرفت مسئله بروز استعدادها و رشد و شکوفایی عقل و تفکر و خردمندی بشر است که در دوران غیبت، در حد مقدورات باید در جوامع انتظار بدان پرداخت و نباید جامه منتظر رشد و شکوفایی فکری، عقلی و توسعه علم و فنآوری را دست کم و نادیده انگارد.
از آثار حکومت مهدی(عج) اوج شکوفایی عقل و اندیشه بشری است. امام باقر(ع) فرمود:
اذا قام قائمنا وضع الله یده علی رئوس العباد فجمع بها عقولهم و اکمل بها اخلاقهم.
آنگاه که قائم ما قیام کند پروردگار متعال فضل و رحمت خود را شامل انسانها کرده، آنچنان که عقل و اخلاق آنان به کمال و شکوفایی خود میرسد.
3. توانمندی بدنی
یکی از دروس ارزندهای که از فردا و از آرمانشهر مهدوی میگیریم مسئله ایجاد تقویت اندام و بدنسازی تقویت قوای بدنی است و جامعه منتظر نباید در برابر دیگران ضعیف و عقبمانده باشد. بر این اساس، به هرگونه امور ورزشی مفید و مطلوب اسلامی باید بها داد.
توانمندی بدنی مردم دوران حضور، مثال زدنی است. آری! به موازات رشد فکری، توانمندیهای جسمانی نیز صورت میگیرد.
ابعاد توانمندیهای بدنی و جسمانی یاران امام، همچون سایر ابعاد وجودی آنان، یکی از مسائل چشمگیر در عصر ظهور خواهد بود. امام صادق(ع) در این رابطه میفرماید:
ان المؤمن فی زمان القائم وهو بالمشرق لیری اخاه الذی فی المغرب و کذا الذی فی المغرب یری اخاه الذی فی المشرق.
انسانهای با ایمان در دوره امام زمان دیگران را از راههای بسیار دور میبینند. حتی افراد در مشرق، مردم در مغرب را و بالعکس مشاهده میکنند و سخن یکدیگر را میشنوند؛ آنان همچنین، هر کدام توانای جسمانی چهل مرد را دارا میباشند.
گرچه ممکن است بر اثر پیشرفتهای ابزاری سمعی و بصری فراگیر مسئله دیدن و شنیدن از راه دور صورت گیرد، ولی ظاهر حدیث آن است که قوای شنوایی و بینایی آدمی، متحوّل میگردد.
امام سجاد(ع) فرمود:
هنگامیکه قائم ما قیام کند هرگونه ضعف و ناتوانی از مؤمنان دور گشته، دلهای آنان همچون آهن پارهای، مستحکم و تزلزل ناپذیر شده، هر یک نیرو و توانایی چهل مرد را دارا میباشند.
رشد و شکوفایی عقل و اندیشه بشر، بدون تردید به عواملی چند بستگی دارد، از جمله:
الف) امدادهای غیبی؛
ب) زمینههای تکامل علمی؛
ج) عوامل زیست محیطی؛
د) عوامل جسمانی و تربیت بدنی؛
هـ) فعالیّت، همّت، کار و ابتکار و بروز استعدادها.
4. سازندگی و آبادنی فراگی
ر
یکی دیگر از دروس ارزندهای که از آرمانشهر مهدوی میگیریم آن است که باید به سازندگی و آبادانی و ایجاد محیط زیست کاملاً شاداب، خرّم، فرحناک، سرسبز و پر از سبزیها و درختکاری و جنگلپروری است پرداخت و کوتاهی در اینباره ناخوشایند خواهد بود.
منتظران باید پیشرفت علوم در عرصههای مختلف را در اختیار خود گیرند و در عرصههای مختلف زندگی آنرا به کار بندد و ابعاد زندگی ظاهری و باطنی را کمال بخشد.
در حکومت مهدی(عج) چهره زمین، جمال و طراوت ویژهای مییابد تا آنجا که در حدیث آمده است:
زنی از عراق به شام با کمال امنیّت سفر میکند، او گام از گام بر نمیدارد جز آنکه روی سبزهها و گیاهها، قدم مینهد (فضای سبز گسترده میشود). «لاتضع قدمها الا علی النّبات»
در آن زمان، شادابی و حیات و طراوت بهار و عطر گل و سنبل، همه جا را فرا خواهد گرفت و زمین، آباد و آبادان و دور از هرگونه ویرانی و خرابیهاست؛ حتّی در سطح زمین، قطعهای مشاهده نخواهد شد جز آنکه آباد خواهد گشت.«لا یبقی علی وجه الأرض خراب الاّ عمّر»
راز اصلی سازندگی و آبادانی را میتوان در رشد تواناییهای عقلی و جسمی، همّت، ابتکار و امدادهای غیبی و سایر عوامل تکاملی دانست.
در آن روزگار، پیشرفتهای علمی در کشف استعدادهای طبیعی درون طبیعت اعجاز میکند، به حدّی که مردم چندان نیازی به انرژی آفتاب و ماه ندارند و عوامل حرارتی و روشنایی جدیدی کشف میشود. امام صادق(ع) فرمود:
واستغنی العباد عن ضوء الشمس والقمر.
مردم از نور خورشید و ماه بینیاز میشنود.
5. تجلّی رفاه عمومی
درس دیگری که از آرمانشهر مهدوی میگیریم مسئله مبارزه با فقر و ایجاد رفاه عمومی است.
در حکومت موعود اسلام، فقر و تنگدستی ریشهکن میشود و سایه شوم آن بر اثر توانمندیهای علمی و علمی آدمیان و امدادهای غیبی از جامعه، زدوده میشود. وضعیت مردم آنچنان سامان مییابد که دیگر هیچ فقیری در میان آنان نخواهد بود.
راز اصلی رفاه همگانی این است که همهگونه تواناییهای بالقوّه در جسم، جان و طبیعت به فعلیت میرسند. الطاف الهی نیز بر اثر عبادت پیشگی مردم، از هر دری فرو میبارد، چنانکه امیرالمؤمنین علی(ع) فرمودند:
لو قد قام قائمنا لأنزلت السماء قطرها و لأخرجت الأرض نباتها.
آنگاه که قائم ما ظهور کند، آسمان باران خود را نثار کرده و زمین گیاه خود را عرضه خواهد داشت.
وفور برکات الهی به گونهای است که:
لا یجد الرجل منکم موضعاً لصدقته و لا بره لشمول الغنی جمیع المؤمنین.
آدمی، کسی یا جایی را نشان ندارد تا صدقات خود را بدان مبذول دارد به این سبب که رفاه و بینیازی عمومی فراگیر خواهد گشت.
البته، یکی از عوامل این رفاه، قرار گرفتن گنجینههای نهفته در دل خاک، در اختیار مردم است. علت اصلی پیدایش رفاه عمومی، حفظ آن نیست؛ بلکه این مسئله نیز حایز اهمیت است که توانمندان مالی، به وظایف شرعی خود عمل میکنند.
در بعضی از احادیث آمده است:
... و مانع الزکات یضرب عنقه.
کسی که از ادای دیون شرعی از جمله زکات سرباز زند، به قتل میرسد.
آری! در پرتو عمل به دستورات خداست که همه مردم، از وضعیت زندگی قابل قبولی برخوردار خواهند گشت تا آنجا که فرد نیازمندی که زکات را دریافت کند، به چشم نمیخورد. (یسویّ بین الناس حتی لا تری محتاجاً الی الزکات)
6. تحقّق امنیت عمومی و رأفت همگانی
یکی از مهمترین درسی که از آرمانشهر مهدوی میگیریم مسئله تأمین امنیت و از بین بردن هرگونه عوامل ضد آرامش است به گونهای که حتی المقدور عوامل اضطراب و اسباب ناامنی در عرصه زندگی منتظران کاهش یافته از بین برود.
اسباب جدایی دلها از جامعه رخت بر میبندد و بساط نفاق و دشمنیها برچیده میشود تا آنجا که، جمع اضداد را در زندگی آدمیان و حیوانات میتوان به تماشا نشست.
امیرالمؤمنین علی(ع) در این رابطه فرمودند:و لذهبت الشحنا من قلوب العباد و اصلحت البهائم حقی تمشی المرئة بین العراق إلی شام لا تضع قدمها الا علی النبات و علی رأسها زینتها لا یهیجها سبع و لا تخافه.
کدورتها کنار میرود. حتّی حیوانات متضاد، در کنار یکدیگر با صلح و صفا به سر میبرند ـ زنی از عراق به شام سفر میکند و جز بر روی گیاهان و سبزههای گام نمینهد.
7. شادکامی و خوشبختی کامل
یکی از دروس ارزندهای که از آرمانشهر مهدوی میگیریم مسئله ایجاد عوامل خوشی و شادی خداپسند است. شادکامی و خوشوقتی چشمگیر یکی از ویژگیهای فردا در پرتو حکومت مهدی موعود است و در این راستا مردم دوران انتظار و عصر غیبت نیز باید بدان بپردازند.
خوشبختی و شادمانی در راه حق و جلب رضای خداوند متعال، غیر از خوشگذرانی زودگذری است که بر اساس لذایذ نفسانی پدید میآید که کیفر الهی را نیز در پی دارد.
در دوران ولایت و حکومت امام زمان(عج)، مردم آنچنان غرق در شادی و طب میشوند که گذشت زمان را احساس نمیکند. یکی از امامان در حدیثی به این موضوع اشاره نموده و میفرماید:
یتقارب الزمان حتی تکون السنة کالشهر.
ابن اثیر، در النهایه، مینویسد:یطیب الزمان حتی لا یستطال و ایّام السرور و العافیة قصیرة.
زمان، آنچنان زودگذر به نظر میرسد که طور مدّت سال، بهقر یک ماه نمود دارد.
منظور این است که زمان آنچنان در لذت و شادکامی میگذرد که سرور و عافیت، قوام زندگی را تشکیل میدهد و گویا زمانه، زود میگذرد.
8. حذف عوامل مهم انحرافات جامعه
شیطانگریزی و شیطانزدایی و از بین بردن عوامل انحراف کی دیگر از دروس ارزندهای است که میتوانیم از آرمانشهر مهدوی بگیریم. زیرا در فردا عوامل انحراف از جمله وساوس ابلیسی پایان مییابد.
ما نیز در امروز میتوانیم در حد امکان، جامعه را از عوامل انحراف، بدور بداریم و ریشهها و اسباب انحرافات مردم را از بین ببریم.
ریشهها و عوامل مهم انحرافات جامعه عبارتند از:
الف) جهل (جهالتها)
ب) حاکمان فاسد
ج) ابلیس و وسوسههای کارگزاران او
در دوران حاکمیّت امام زمان(عج) عوامل انحراف از پای در میآیند که راز اصلی گرایش جامعه به عبادت و علم و عرفان، در همین مسئله نهفته است.
از امام صادق(ع) سؤال شد: مراد از آیه «یوم الوقت المعلوم» چیست؟ حضرت در پاسخ فرمود: مراد آن حضور قائم ما است. وقتی آن حضرت پیروزی یافت، شیطان به زانو در میآید و با عجز ویژهای میگوید: «یا ویله من هذا الیوم؟»؛ ای وای! اینچه روزی است؟ در آن هنگام، امام زمان(عج) وی را از پای در میآورد و گردن میزند.
شاید این سؤال به ذهن شما خطور نماید که در صورت نابودی شطان دیگر نیازی به تبلیغ فرامین الهی نیست، در پاسخ باید گفت که ابلیس از پا در میآید؛ امّا هواهای نفسانی در آدمی وجود دارد؛ بنابراین، همواره باید جهت هدایت انسانها تبلیغ صورت پذیرد.
9. جهانیسازی
مبارزه با عوامل تفرقه و همچنین تقویت اسباب و عوامل وحدت و اتحاد و دوستی و اخوت میان مردم، یکی دیگر از دروسی است که از آرمانشهر مهدوی میگیریم و در این عرصه باید از هرگونه مؤلفههای ضد وحدت، در میان امت اسلامی پرهیز نماییم.
یکی از ویژگیهای اساسی دوران حکومت موعود اسلام(عج) پیدایش مسئله جدیدی است که در هیچ کجا و در هیچ عصر و زمان و به طور کلی در هیچ تاریخی درجهان بشریت سابقه ندارد؛ یعنی همان چیزی که امروزه به عنوان «جهانیسازی» مطرح میشود؛ گرچه اصطلاح جهانیسازی امروز، جز گسترش مطامع ابر قدرت غرب در همه مراکز جهان نیست و از حیث اهداف، گستره و ابعاد دیگر، قابل مقایسه با آن چیزی نیست که ما در انتظار آن هستیم.
ما در انتظار «جهانیسازی اسلامی» هستیم که سراسر جهان با قانون آسمانی ـ نه بشری ـ، اداره شود و جهان، تحت رهبری آسمانی «خلیفة الله» ـ نه یک آدم به دور از ویژگیهای یک رهبر آسمانی ـ اداره میشود.
در جهانیسازی اسلامی، «حق»، «عدل» و «ایمان» همه «توان»های به ودیعت نهاده شده از سوی پروردگار حکیم در جهان آفرینش، فعلیت و تحقق لازم و خودنمایی کامل خود را به دست میآورند.
زندگی سرشار از شادابی و دستیابی به کمال و سعادت میشود و عرصه زندگی به دور از هرگونه گزند و اسباب مزاحم خواهد بود. «تمدن» راستین، سراسر زمین را مزین کرده، آرامش و آسایش همه جانبه در مناطق مسکونی کره زمین زینت زندگی خواهد بود و در پرتو جهانیسازی اسلامی است که «امت واحده» «ان هذه امتکم امة واحدة» تجلی لازم خود را باز مییابد.
و نکته قابل ذکر آن است که جهان تحت مدیریت الهی امام زمان(عج) واقع میشود و در این رابطه در سخنی از امام باقر(ع) به عنوان تفسیر آیه 41 سوره حج میخوانیم منظور از «الَّذِينَ إِن مَّكَّنَّاهُمْ فِي الأرْضِ أَقَامُوا الصَّلَوةَ وَآتَوُا الزَّكَوةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الإمُورِ»، امام زمان و سایر ادامه دهندگان راه او از آل محمد هستند که سراسر زمین را پر از عدل و داد خواهند کرد، چنانکه پر از ظلم و جور شده باشد. (فهذه لآل محمد صلی الله علیهم الی آخر الائمة و المهدی و اصحابه یملکهم الله مشارق الارض و مغاربها و یظهر به الدین و یمیت الله به و بأصحابه البدع و الباطل کما أمات السفهاء الحق حتی لا یری این الظلم و یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر)
10. تجلی عبادت و تعطیل شدن منکرات
یکی از دروس اساسیای که از آرمان شهر مهدوی میگیریم مسئله باطلگریزی و فرار از گناه و همچنین مسئله عبادت پیشگی و روی آوردن به «تعبّد» است.
در روزگار حضور، چون فرشته در آید، دیو از خانه بیرون رود؛ بر این اساس، انجام عبادت، روزافزون گشته، هرگونه عصیان ومنکرات ریشهکن میگردد.
زندگی بر اساس تجلی تعالیم آسمانی و عمل به قوانین دین خدا سامان مییابد و منکرات تعطیل میگردد. امام صادق(ع) فرمودند:
یذهب الزنا و شرب الخمر و یذهب الربا و تقبل الناس علی العبادات و تؤدیّ الامانات و تهلک الاشرار و تبقی الاخیار.
زنا، شرب خمر و ربا تعطیل میشود. مردم به عبادت روی میآورند، حقّ امانات اداء میشود و اشرار به هلاکت میرسند و نیکان باقی میمانند.
در حالیکه پیش از ظهور امام(عج)، عکس آن، درجامعه میشد.
همچنین امام باقر(ع) در ذیل آیه 41 سوره حج، «الَّذِينَ إِن مَّكَّنَّاهُمْ فِي الأرْضِ أَقَامُوا الصَّلَوةَ وَآتَوُا الزَّكَوةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الإمُورِ» فرمود:
هم القائم و أصحابه.
11. نزول برکات بیسابقه
نزول برکات بیسابقه در فردا، یعنی آرمانشهر مهدوی قابل انکار نیست و از این مسئله میآموزیم که در دوران غیبت نیز باید هر روز در پرتو شکوفایی همت و ایمان و دانش، به جلب عنایتهای جدید الهی توفیق یابیم.
در روز ظهور، نعمتهای الهی به گونهای چشمگیر از هوا و زمین در دسترس بشر قرار میگیرد و چیزی از الطاف الهی در دل زمین وجود ندارد جز آنکه خودنمایی کرده و خمورد استفاده مردم واقع میشود.
پیامبر اکرم(ص) فرمود:تتنعم امتی زمانه نعیماً لم یتنعموا مثله قطّ البّر و الفاخر.
امت من در دوران ظهور صاحب نعمتهایی خواهند بود که همانند آنها هرگز در اختیار بشر قرار نداشته است.
12. تولید و گسترش علم
توجه به گسترش علم و تولید آن در فردا، این درس را به ما میدهد که امروز، پرداختن بدان در حد توانایی و مقدورات، مشروع و ممدوح میباشد و باید در این عرصه، همواره دست به کار باشیم.
پیروان انتظار باید در همه عرصههای علمی، علمی بالنده و پیشرو باشند و از این راه، فروغ ایمان و تأثیر شگرف مسئله انتظار را در برابر چشمان دنیا به نمایش درآورند و دلهای دیگران را به سوی خدا، دین اسلام و موعود مورد انتظار اسلام سوق دهند.
توسعه و تولید علم، در دوران حضور، به گونهای فزاینده و چشمگیر صورت میپذیرد. درجه تولید علم در سراسر تاریخ بشری در مقایسه با تولید علم در زمان حضور، بسیار ناچیز مینماید. یعنی تولید و توسعه علمی دوران آن حضرت واقعاً اعجابانگیز است.
امام صادق(ع) فرمود:
العلم سبعة و عشرون حرفاً فجمیع ما جاءت به الرسل حرفان فلم یعرف الناس حتی الیوم غیر الحرفین فاذا قام قائمنا اخرج الخمسة و العشرون حرفاً یبثّها فی الناس و ضمّ الیها الحرفین حتی یبثّها سبعة و عشرین حرفاً.
تولید و توسعه دانش، در میان بشریت، توسط «27» حرف، انجام میپذیرد آنچه از آغاز حایت بشری از طریق هدایتگریهای انبیا، از علوم و دانش در دسترس مردم بشر قرار گرفت، در مقیاس دو حرف از 27 حرف است! ولی آنگاه که امام زمان(عج) ظاهر گردد. 25 حرف دیگر آن آشکار میگردد و امام آنها را در میان مردم، توسعه میدهد و دو حرف قبلی را ضمیمه آنها کرده، در مجموع، 27 حرف از دانش، (همه عوامل تولید دانش) به کار گرفته میشوند.
در رهنمود آسمانی فوق چند نکته قابل توجه است:
الف) تولید علم، ریشه در مکتب انبیاء دارد.
ب) تولید علم با همه توسعه و گستردگی آن در دوران پیش ظهور هنوز به نهایت خود نرسیده است.
ج) دامنه تولید علم از حیث کمیت و کیفیت، در دوران ظهور به کمال راستین خود دست مییابد.
پیامبر(ص) فرمود:من مات و میراثه الدفاتر و المحابر وجبت له الجنة؛
هر که بمیرد و میراث او دفتر و مداد باشد، بهشت بر او واجب میشود.
امام علی(ع) نیز فرمود:
الکتب بساتین العلماء.
کتابها بوستانهای دانشمنداناند.
نعم المحدث الکتاب.
چه خوب سخنگویی است کتاب!
من تسلی بالکتب لم تفته سلوة.
کسی که با کتاب آرامش یابد، هیچ آرامشی را از دست نداده است.
امام صادق(ع) میفرماید:
یأتی علی الناس زمان هرج لا یأنسون فیه الا بکتبهم.
روزگار پرآشوبی فرا میرسد که در آن روز مردم جز با کتابهای خود انس نمیگیرند.
به طور کلی در دوران موعود اسلام، زمین چیزی از برکاتش را در خود ذخیره نخواهد کرد و همه را عرضه خواهد کرد.
پیامبر اکرم(ص) فرمود:
... و لا تدخر الأرض شیئاً من نباتها.
و نیز فرمود:
و لا تحبس الارض شیئاً من نباتها.
موقعیت و جایگاه تولیدکنندگان علم در اسلام
در اسلام، ثواب شهادت که والاترین مقام معنوی و سیر تکاملی است، به طالب علم داده شده است. در روایت نبوی آمده است:
اذا جاء موت طالب العلم و هو علی هذا الحال مات شهیداً.
وقتی مرگ دانشجو در حال جستن دانش فرا رسید، شهید مرده است.
فضل العالم علی الشهید درجة، و فضل الشهید علی العابد درجة، و فضل العالم علی سائر الناس کفضلی علی أدناهم.
عالم یک درجه از شهید برتر و شهید یک درجه از عابد برتر است و برتری عالم بر دیگر انسانها، مانند برتری من بر کوچکترین آنان است.
یشفع یوم القیامة ثلاثة، الأنبیاء ثم العلماء ثم الشهداء.
سه دسته در قیامت حق شفاعت دارند: انبیاء، سپس علما و سپس شهدا.
فصل سوم: راز پیروز امام زمان(عج)
آینده جهان درکلام امام هشتم(ع)
در کتاب جنّات الخلود (جدول امام هشتم(ع)) آمده است: «ابوصلت هروی میگوید: امام هشتم(ع) به من محل قبل خود را نشان داده، قرص نانی به من داد و دعایی به من تعلیم کرد و فرمود: آبی در قبر من میجوشد، ماهیانی پیدا میشوند، این قرص نان در آن بینداز تا بخورند و پس از آن ماهی بزرگی ظاهر میگردد و همه ماهیان را نابود میکند، آن دعا را بخوان تا آب فر نشیند و آن ماهی غایب شود! سپس مرا در آن قبر دفن نمایید.
پس از شهادت اما(ع) و کندن قبر آن حضرت، آنچه که امام فرموده بود تحقّق یافت. مأمون با دیدن این صحنه تعجّب کرد و گفت: خدا رحمت کند ابوالحسن را که زندگی او عجیب بود، مرگ او و قبر او نیز عجیب است.
شخصی در آنجا حضور داشت، گفت: این ماهیها نشان دولت و خلفای بنیعباساند و آن ماهی بزرگ دولت مهدی موعود(عج) است که به حیات دولتهای باطل، پایان میدهد و از آنان، انتقام میگیرد.
در این قسمت از بحث، به این پرسش اشاره میکنیم که با توجّه به مجهّز بودن دنیا به اسلحههای مدرن و فوق مدرن، چگونه میتوان به تحقق پیروزی همه جانبه امام زمان(عج) امیدوار بود؟ در پاسخ این پرسش به چند موضوع باید توجّه نمود:
اول) وعده الهی را نباید نادیده گرفت کهمقرر داشته، فرستادگان خود را در زمین پیروز گرداند. «كَتَبَ اللَّهُ لاَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي» و تردیدی نیست که فقط اراده خدا، اراده پیروز است. «يدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيدِيهِمْ» .
دوم) آن چنانا که خوف و رعب و وحشتی در وجود مخالفان اسلام و دشمنان تا دندان مسلح دین ایجاد میشود که چه بسا به قول معروف «دست و پای خود را گم کنند» و نتوانند به رویارویی آنچنانی بپردازند. در برخی از احادیث نیز همین مسئله توضیح و تفسیر شده است.
بیشتر صفآرایی در برابر ندای حق و جبههگیریها در مقابل دستورات آسمانی، مرهود وسوسه های ابلیس است. تردیدی نیست که عمر ابلیس، با ظهور امام زمان(عج) پایان میپذیرد و طلب مهلت او که به خدا گفته بود: «قَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِي إِلَى يوْمِ يبْعَثُونَ قَالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنظَرِينَ إِلَى يومِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ» پایان مییابد.
منظور از «یوم یبعثون» و «یوم الوقت المعلوم» ظهور امام است. کوتاه سخن آنکه، انگیزه مهم تسلیمشدن در برابر ندای حقطلبانه امام، روح حقیقتخواهی مردم است که بر اثر رهایی از دام وساوس ابلیس، تجلّی ویژهای خواهد یافت.
سوم) در برابر اسلح مدرن و فوق مدرن اهل باطل، پیشرفتهای علمی و صنعتی و برخورداری از انرژیهای جدید و تکنیکهای سازمانیافته و نوین، توسط امام زمان و یارانش را نمیتوان نادیده انگاشت.
باید توجه داشت که در دوران آن حضرت، مردم در راستای دستیابی به کشفیّات جدید علمی، حتّی از انرژی خورشید، بینیاز میگردند.
آری! شکوفایی علمی و پیشرفتهای روزافزون انسان در جبهههای مختلف عقیدتی، علمی و اجتماعی را باید از جمله عوامل غلبه بر دشمنان حق دانست.
چهارم) انسانهای متخصص و متبحّری که در رکاب امام زمان(عج) حضور دارند را نمیتوان با آدمهای نامطمئن در سنگر باطل، با یک چشم نگاه کرد. وفاداری، درجه کارآمدی (کاردانی و تخصّص) آنان، غیرقابل توصیف میباشد: 313 تن از آنانا در کنار کعبه به همراه ده هزار تن دیگر به حضرت میتوانند پیروز سازند.
پنجم) امدادهای غیبی ـ از جمله حضور فرشتگان آسمانی در دو عرصه تضعیف دشمنان و از کار انداختن و خنثی کردن ابزار جنگی آنان و نیز، به ثمر نشاندن عملیات و ابزار جنگی امام(عج) ـ را نمیتوان نادیه انگاشت؛ فرشتگانی که جهت خدمت به آل محمّد نازل میشوند، فرشتگانی که هنگام ولادت امام زمان نازل گشتهاند، فرشتگانی که به یاری رسول خدا(ص) شتافته بودند، منتظرند تا به یاری امام زمان(عج) نیز بشتابند.
نتیجه
از دقت در آنچه در آرمانشهر مهدوی رخ مینماید، به دست میآید فرزندان انتظار با توجه به آموزههای اسلامی و نیز با توجه به این حقیقت که هر کسی در حد امکانات و تواناییهای خود، وظایفی دارد، درسهای آموزنده و فراوانی را میتواند از آرمانشهر مهدوی آموخت و با به کار بستن آنها جامعه در حال انتظار را از رشد ویژهای برخوردار ساخت تا موجب خوشنودی اماما مورد انتظار خود را فراهم آورد.
در پرتو حکومت واحد اسلامی و ترویج فرهنگ اسلامی، در آرمانشهر مهدوی عبادت خدا صورت میپذیرد و منکرات تعطیل میشود؛ البته، از پا در آمدن ابلیس و تعطیل شدن مراکز منکرات نیز به نوبه خود، تأثیر بسزایی در رویآوردن جامعه به اطاعت و عبادت و گریز از نافرمانی و عصیان دارد.
آنچه باید در دوران انتظار، بدان بیشتر بندیشیم، مسئله زمینهسازی ظهور موعود اسلام توسط ما مؤمنان است. این مسئله دارای اهمیّت زیادی است. حتی دشمنان اسلام نیز بدان توجه کردهاند.
به گزارش زیر توجه فرمایید: و همچنین آنچه بیشتر باید بیندیشیم مسئله سوق دادن به سمت و سویی که خود آن حضرت وقتی ظهور کد بدانها اهمیت میدهد و در راستای تحقق آنها تلاش میکند بنابراین مسئله درسهایی از آرمانشهر مهدوی یک مسئله بنیادی و اساسی است و نباید از آن غفلت ورزید.
همچنین دقت در موارید که امام زمان(عج) هنگام بیت یاران خاص خود عمل و توجه ویژه آنان به آن موارد را پیمان میگیرد به نوبه خود دروس فراوانی راجع به رعایت تک تک آنها در روزگار انتظار، و تلاش در تحقق هر یک از آنها را در یک جامعه، و در روزمرّه زندگی خود، در اختیار ما قرار میدهد.
بنابراین، برماست و بر همه منتظران است و آن موارد را همواره مدّ نظر داشته و به کار بندیم و قابل ذکر است که:
نتیجه نشست کارشناسان صهیونیست و امریکائی در کنفرانس اخیر تلآویو، عبارت است از:
سه عامل باید از شیعیان ایران گرفته شود تا موجبات شکست این کشور فراهم گردد. این سه عامل عبارتاند از:
1. فرهنگ انتظار (امید و هدف)
2. فرهنگ عاشورا (ایثار و شهادت)
3. فرهنگ اطاعت از ولایت فقیه (وحد و یکپارچگی).
 |      |
