مبانی و اهداف حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)
منصور طالبی، مسعود چوپاننژاد
مرجع : کمیته علمی همایش بین المللی دکترین مهدویت
چکیده
ویژگیهای حکومت مهدوی همان ویژگیهای حکومت علوی است، با این تفاوت که حکومت علوی تنها در گسترهاي محدود از کره زمین و در مدت زمانی ناچیز برقرار شد و آن حضرت هم به دلیل درگیری در جنگهای داخلی نتوانست به همه آنچه در نظر داشت، جامه عمل بپوشاند.
در مقابل، امام مهدی(عج) با در پیش گرفتن سیره جدّش امیرالمؤمنین علی(ع)تا آستانه برپایی قیامت، حکومت عدل را برقرار ميسازد و به همه اهداف خود دست ميیابد.
يکي از مباحث بنيادين در «دکترين مهدويت»، شناخت خواستهها، مشکلات و نيازهاي واقعي و اساسي انسانها و يافتن پاسخ و راهکاري مناسب و فراگير براي حل آنهاست.
حضرت مهدی(عج) حکومتی تشکیل خواهد داد که فقط بر مبنای قرآن و بر اساس سنت پیامبر اعظم (ص) بر کل زمین حاکمیت خواهد کرد.
کارگزاران این حکومت همگی بر اساس شایستهسالاری و لیاقت انتخاب میشوند. این حکومت بر اساس آزادی کامل انسان، بر کل زمین حکومت خواهد کرد و علاوه بر فراگیری، تا آستانه قیامت ادامه خواهد یافت؛ یعنی آخرین حکومت روی زمین است و بر پایه مبانی اخلاقی کامل و الگوپذیری از سیره شخصی حضرت که کاملترین انسان خواهد بود، بنیان نهاده میشود.
از اهداف حکومت حضرت مهدی(عج) ميتوان این موارد را نام برد: حاکمیت اسلام بر سراسر کره زمین، گسترش فراگیر عدالت و رفع ستم، تکامل علمیو عقلی مردم، آبادی زمین، گرایش دوباره به اسلام حقیقی، ایجاد امنیت واقعی، مبارزه با ریشههای فساد و تباهی و نه فقط ظواهر، ایجاد بهداشت و درمان، برقراری عدالت اجتماعی و رفاه اقتصادی، رشد کشاورزی و دامداری بر اثر بارانهای مفید، اداره امور قضایی جهان بر اساس احکام مبین دین اسلام، شکوفایی صنعت و دانش ارتباط، ریشهکن شدن فقر مالی و فکری، احیای قرآن و معارف قرآنی، ایجاد برنامههای اجتماعی بر اساس سنّت و قرآن، احيا و گسترش امر به معروف و نهى از منكر و مبارزه با بدعتها در همه ارکان زندگی.
انتظار مهدى(عج)، انتظارى است كه تنها با فراهم شدن زمينههاى شكوفايى آن خواهد شكفت و آن زمانى است كه همه انسانها در طلب منجى و مصلح آخرالزمان باشند. او مىآيد تا با همكارى و هميارى يارانش عليه بدىها قيام كند، نه اینکه تنها با معجزه كار جهان را سامان دهد.
امیدها و آرزوهای انسانی، ظرفیتهایی است که در زمان مناسب محقق میشود. امید به زندگی در سایه عدالت اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و... از مهمترین امیدهاست. انسان بنا به تجربیات تاریخی دیرینهاش هر از چند گاهی، شعارهایی دربرآوردن عدالت سر داده، ولی در میدان عمل نتوانسته آن را به منصه ظهور رساند. پس این امید و آرزو را در دل پرورانده که روزگاری مصلحی از میان بشر برخواهد خاست و امور را اصلاح خواهد کرد.
هنگامیکه این امید به سخنان پیامبران و اولیای خداوند آراسته شود، به واقعهای شدنی و حتمیتبدیل ميشود. در همه ادیان الهی و غیر الهی، مثل زرتشت، مسیحیت و اسلام، بارها از آمدن مصلح جهانی سخن گفتهاند و مردم را به انتظار آمدن او فراخواندهاند.
در اسلام، ظهور منجی بحث انکارناپذیری است. به صورتی که بنا به فرمایش معصوم، حتی اگر یک روز از عمر زمین باقی باشد، خداوند آن روز را آن قدر طولانی خواهد کرد تا ظهور قائم انجام گردد و عدالت، معنویت، برابری، برادری، عمران، امنیت و صلح را در زمین مقرر سازد.
مقدمه
در باره امام عصر، حضرت مهدی(عج) تنديس فضيلت و بهترين بقيت، شكوه توحيد و فروغ اميد، ذوالفقار عدالت و مشكوة هدايت، دفينه اسرار و گنجينه انوار، قاموس قرآن و ناموس عرفان، عصارةالاولياء و خلاصة الانبياء، امام السر والعلن حجة بن الحسن(عج) مولانااباصالح المهدی.
انتظار مهدى(عج) انتظارى است كه از ابتداى عالم آغاز شده است يعنى از زمانهاى بسيار دور، انبياء و اولياء نويد ظهور او را دادهاند و در زمانهاى نزديكتر، همه امامان ما، آرزوى روزگار دولت او را داشتهاند. امام صادق(ع)فرمود:اگر او را درك مىكردم، تمام عمر به او خدمت مىكردم.
حکومت مهدى(عج)، حکومت مصلح جهانى است. حكومت عدل جهانى است و انتظار تحقق همه خوبىهاست. در اين حکومت، بشريت چشم به راه است تا آنچه را بر اساس فطرت پاك خدايى، در آرزوى آن بوده و هیچگاه به صورت كامل به آن دست نيافته است، ببيند و مهدى(عج) همان است كه عدالت و معنویت، برادرى و برابرى، عمران و آبادى زمين و امنيت و صلح و عصر شكوفايى عقل و دانش بشرى را براى انسانها به ارمغان مىآورد و برچيدن بساط استعمار و بردگى انسانها و نفى هر گونه ستم و ستمگرى و رهايى اجتماع از انواع فسادهاى اخلاقى، رهآورد حاكمیت اوست.
انتظار مهدى(عج) انتظارى است كه تنها با فراهم شدن زمينههاى شكوفايى آن، خواهد شكفت و آن زمانى است كه همه انسانها در طلب منجى و مصلح آخرالزمان باشند. او مىآيد تا با همكارى و هميارى يارانش عليه بدىها قيام كند نه اینکه تنها با معجزه كار جهان را سامان دهد.
انتظار مهدى(عج) در منتظرانش شوق يارى و همراهى او را ايجاد مىكند و به انسان هويت و حيات مىبخشد و او را از پوچى و بى هدفى نجات مىدهد آنچه گفته شد بخشى از ويژگىهاى آن انتظارى است كه به وسعت همه تاريخ است و ريشه در جان همه انسانها دارد و هيچ انتظار ديگرى به خاك پاى اين انتظار سترگ نمىارزد.
این تحقیق بر آن است که در این زمینه به یک بحث مختصر در مبانی و پایه حکومت حضرت مهدی(عج) و سپس اهداف اساسی آن از نظر بزرگان دین بپردازد. باشد، که مقبول در گاه خداوند قرار گیرد.
دکترین مهدویت و تشکیل دولت
«دكترين مهدويت» تصوير و طراحي جامع و فراگير جامعه موعود و بيان ويژگيها، برنامهها، اهداف، استراتژي، خط مشيها و تعاليم و آموزههاي گوناگون و بسط حقیقت و رفع باطل است. اين طرح كاملا واقع بينانه و همراه با ارائه طريق است و تحقق جامعه آرمانى، در متون مذهبى ما پيشگويى شده است.
آنچه مهم است اينکه بر اساس دکترين مهدويت، بتوان مجموعة اين نظام فکري را، براساس اصول و بنيانهاي خاص آن، طراحي و ارائه کرد. در اين راستا بايسته است ابتدا هدف و رویکرد اصلي و بنيادين در انديشه مهدويت شناسايي شده و متناسب با آن نظام سياسي، اقتصادي و فرهنگي ترسيم گردد. هدف اصلى و نهايى جامعه آرمانى اسلام، استكمال حقيقى انسانها است كه جز بر اثر خداشناسى، خداپرستى، اطاعت كامل و دقيق از اوامر و نواهى الهى، كسب رضاى خداوند متعال و تقرب به درگاه او، حاصل شدنى نيست.
بر اين اساس دكترين مهدويت، بايد بر پايه اين هدف اصلي، و چندين هدف و برنامه فرعي، تنظيم و ارائه شود. در واقع در اين دكترين بايد خواست و نياز اصلي انسانها، مشخص گردد، آن گاه به تبيين رويكرد و برنامه اصلي براي پاسخگويي به اين مشكل برآمد. از آنجايي كه بيشتر امور سياسي، اجتماعي، فرهنگي و... و طراحي و اجراي برنامه ها در دست دولت قرار دارد، پس بررسي دولت مهدي و شناخت ماهيت و رويكرد آن امري بايسته و ضروری میباشد.
مهمترين و اساسىترين اقدام امام مهدى(عج) پس از پيروزى و سيطره بر سراسر جهان، تشكيل دولت و به دست گرفتن حكومت و فرمانروايى دنياست. مردم جهان در عين حال كه شاهد نابسامانى، جنگها، فساد، بىعدالتى، ناامنى و الحادگرايى در جهان بودهاند؛ دولتها، احزاب و سازمانهاى بسيارى را نيز ديدهاند كه مدعى خدمت به جهانيان و ايجاد آرامش، صلح و امنيت و بهبود وضع اقتصادى و فرهنگى و اجتماعى در دنيا بودهاند. اما در عمل چيزى جز تباهى و ستم و جنگ مشاهده نكردهاند.
با اين حال روزگارى فرا مىرسد كه معنويت و عدالت، به دست تواناى مرد الهى و در دولت كريمه اهل بيت برقرار مىشود و رفاه، امنيت، عدل و يكتاپرستى در همه جاى عالم گسترش مىيابد.
يکي از مباحث بنيادين در «دکترين مهدويت»، شناخت خواستهها، مشکلات و نيازهاي واقعي و اساسي انسانها و يافتن پاسخ و راهکاري مناسب و فراگير براي حل آنهاست. يکي از تعاليم و انگارههاي مهم در اين دکترين، توجه به دولت مهدوي و محوريت آن در برطرف ساختن دشواريها و کاستيهاي زندگي بشري است
. در اين راستا روشن شدن ماهيت، هدف و برنامه اصلي و محوري اين دولت و به تبع آن شناخت برنامه ها و عملکردهاي مختلف و فرعي آن، از اهميت به سزايي برخوردار است.
آیا تشکیل دولت ضروری است؟
ضرورت تشکیل دولت و حکومت به ضرورت زندگی انسان و تشکیل اجتماعات انسانی برمیگردد.
الف) فطرت انسان و طبیعت او زندگی با هم نوع را طلب میکند.
ب) تنوع و زیاد بودن دامنه احتیاجات بشر وسیع است، و توانایی و عمر او کوتاه، پس انسان به صورت اجباری برای رفع بسیاری از احتیاجات و بر آورد آرزویش به سراغ هم نوع میرود.
ج) عقل و فکر انسان و اینکه با چند فکر، بهتر میتوان در کارها موفق بود، انسان را به طرف زندگی جمعی کشاند. و در این زندگی جمعی انسان به تکامل و ترقی رسید «از آنجایی که انسان به تنهایی و بدون مشارکت هم نوع نمیتواند امور زندگی را به دست بگیرد، که در این صورت زندگی برای شخص ناممکن و یاخیلی سخت میگردد. لذا واجب است که ضمن ارتباط اجتماعی بر مبنای عدالت، شارعی وجود داشته باشد تا حافظ عدالت به امر پروردگار باشد».
حکومت چیست؟
سازمان اجرایی درون دولت است و به مجموعه افراد مناسب و ارگانهایی اطلاق میشود که دست اندرکار تنظیم و اداره امور هستند.
زندگی اجتماعی انسان نیازمند به نظم و عدالت اجتماعی است، لذا ناظم و عادلی که متصدی این امر باشد از ضروریات اجتماعی است. به همین دلیل در طول زندگی بشر هر کجا قبیله یا قومی وجود داشته است، رئیس قوم نیز وجود داشته است.
امام رضا(ع)در این مورد میفرماید:ما هیچ فرقه و ملتی را سراغ نداریم که بدون رئیس و قیم زندگی اجتماعی داشته باشند. زیرا آنان به وجود قیم و رئیس در امور دنیایی وآخروی محتاجند.
پس وجود رهبر، رئیس و فرمانروا از ضروریات زندگی اجتماعی انسان است.
حضرت علی(ع)این ضرورت را در مقابل کجروی خوارج در مورد حاکمیت میفرماید:و همانا واجب است که مردم فرمانروایی داشته باشند، چه نیکوکار و چه تبهکار، تا این که مومن در حکومت او به کار خود بپردازد و کافر به حق خود برسد، تا این که اجل هر دو به سر آید. به وسیله آن حاکم اموال عمومیجمعآوری شود و با دشمن جنگ شده و راهها امن گردد.
پس وجود حکومت در جوامع بشری امری واجب است و در حکومت اسلامی منبع و ملاک و مشروعیت وحی و کلام خداوند است.یعنی امام باید به دستور خداوند به حکومت برسد و این که اکثریت مردم یک نفر را برگزینند در مرتبه بعد قرار دارد. معیار احکام این حاکم باید بر اساس کتاب خدا باشد.
مبانی حکومت جهانی حضرت مهدی
1. حاکمیت بر مبنای قرآن:
از نظر اسلام و قرآن مجید، حاکمیت ابتدایی و حقیقی از آن خداوند متعال بوده و کسی بر دیگری حق حکومت ندارد، مگر مخلوقی که واجد شرایط لازم باشد. آیات فراوانی دال بر این مطلب وجود دارد.
«وَلَوْ تَرَى إِذْ وُقِفُواْ عَلَى رَبِّهِمْ قَالَ أَلَيسَ هَذَا بِالْحَقِّ قَالُواْ بَلَى وَرَبِّنَا قَالَ فَذُوقُواْ العَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ»؛
و اگر بنگرى هنگامى را كه در برابر پروردگارشان باز داشته مىشوند. خدا مىفرمايد: «آيا اين حقّ نيست؟» مىگويند: «چرا، سوگند به پروردگارمان [كه حق است] مىفرمايد: «پس به [كيفر] آنكه كفر مىورزيديد، اين عذاب را بچشيد.»
«ثُمَّ رُدُّواْ إِلَى اللّهِ مَوْلاَهُمُ الْحَقِّ أَلاَ لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ»؛
آنگاه به سوى خداوند ـ مولاى به حقشان ـ برگردانيده شوند. آگاه باشيد كه داورى از آنِ اوست، و او سريعترين حسابرسان است.
پس حق حکومت ابتداً و اصالتاً مخصوص خداوند است. و اگر کسی بخواهد از چنین حقی برخوردار گردد، باید از سوی خداوند اجازه داشته باشد. خداوند این اجازه را در قرآن کریم به بعضی از بندگان تجویز فرموده و آنها طبق این این تجویز بر مردم و جهان حق حاکمیت یا فتهاند. آیات مربوط به این موضوع فراوان میباشد.
«وَأَنزَلْنَا إِلَيكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَينَ يدَيهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيمِنًا عَلَيهِ فَاحْكُم بَينَهُم بِمَا أَنزَلَ اللّهُ وَلاَ تَتَّبِعْ أَهْوَاءهُمْ عَمَّا جَاءكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا وَلَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِن لِّيبْلُوَكُمْ فِي مَآ آتَاكُم فَاسْتَبِقُوا الخَيرَاتِ إِلَى اللّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَينَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ»؛
و ما اين كتاب [قرآن] را به حقّ به سوى تو فرو فرستاديم، در حالى كه تصديقكنندة كتابهاى پيشين و حاكم بر آنهاست. پس ميان آنان بر وفق آنچه خدا نازل كرده حكم كن، و از هواهايشان با دور شدن [از حقّى كه به سوى تو آمده، پيروى مكن. براى هر يك از شما [امّتها] شريعت و راه روشنى قرار دادهايم. و اگر خدا مىخواست شما را يك امّت قرار مىداد، ولى [خواست] تا شما را در آنچه به شما داده است بيازمايد. پس در كارهاى نيك بر يكديگر سبقت گيريد. بازگشت [همة] شما به سوى خداست؛ آنگاه دربارة آنچه در آن اختلاف مىكرديد آگاهتان خواهد كرد.
«يا دَاوُدُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الأرْضِ فَاحْكُم بَينَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلاَ تَتَّبِعِ الْهَوَى فَيضِلَّكَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يضِلُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا نَسُوا يوْمَ الْحِسَابِ»؛
اى داوود، ما تو را در زمين خليفه [و جانشين] گردانيديم؛ پس ميان مردم به حقّ داورى كن، و زنهار از هوس پيروى مكن كه تو را از راه خدا به دركند. در حقيقت كسانى كه از راه خدا به در مىروند، به [سزاى] آنكه روز حساب را فراموش كردهاند عذابى سخت خواهند داشت.
پس حکومت مال خداوند بوده و از طرف خداوند به واجد شرایط واگذار میگردد و و حاکم واجد شرایط نیز به خودی خود حق حکمرانی ندارد، بلکه معیار کار و احکام او بر اساس ما انزل یعنی کتاب خدا باشد.
در قرآن به تمام ابعاد یک حکومت اشاره شده است. مبارزه با فساد و تباهی، احترام به حقوق انسانها، امر به جهاد و موارد دیگر اشاره شده است.
در حکومت اسلامیحضرت مهدی منیع و ملاک مشروعیت، وحی و کلام خداوند است. این که امام باید به دستور خداوند حکومت کند و به آن برسد.
حضرت علی(ع)در بیان احوال زمان ظهور امام مهدی(عج) میفرمایند:
او هوای نفس را به هدایت و رستگاری برمیگرداند، زمانی که مردم هدایت را به هوای نفس تبدیل کرده باشند و رای را به قرآن برمیگرداند، زمانی که مردم قرآن را به رای و اندیشه مبدل کرده باشند.
2. مبنای حکمت حضرت مهدی(عج) حاکمیت براساس سنّت
پیامبر(ص):
امام صادق(ع)میفرماید:قائم آل محمد به همان شیوهای که پیامبر اکرم(ص) رفتار میکردند، رفتار خواهند کرد. آنچه از نشانه و ارزشها و شیوههای جاهلیت که باقی ماندهاند از میان برمیدارد و پس از ریشهکن کردن بدعتها، احکام اسلام را از نو حاکمیت میبخشد.
از این حدیث میتوان برداشت کرد که در زمان غیبت، بدعتهایی در دین گذاشته میشود و احکامی از قرآن و اسلام بر طبق میل مردم ایجاد و تفسیر میشود. بسیاری از احکام فراموش میشوند که گویا از اول اسلام وجود نداشتهاند.
وقتی مهدی(عج) ظهور کند، بدعت ها را باطل و احکام خدا را به همان طریق که صادر شده، ظاهر و اجرا میکند. حدود الهی را بدون سهلانگاری اجرا میکند و معلوم است که چنین برنامههای برای مردم تازه باشد. مردمیکه ارکان و اصول اسلام را رها کرده و به ظواهر آن اکتفا نمودهاند.
از اسلام جزء نماز و روزه و اجتناب از نجاست چیزی نمیدانند و حقیقت اعمال اسلام را نمیدانند. مردم محرمات الهی را با حیلههای گوناگون صوری جائز میشمارند و از ادای حقوق واجبه خودداری میکنند و به دلخواه احکام دین را تاویل میکنند.
3 . حکومت براساس شایستهسالاری و لیاقت:
شایستهسالاری یعنی به کارگیری فرد مناسب بر اساس تجربه، علم و دیگر موازین میباشد. شایستهسالاری یعنی سپردن کار به کاردان میباشد، احترام به حقوق و انسانیت است. اگر نظام شایستهسالاری در کشور ی باشد. باعث دوام و مقبولیت آن حکومت خواهد بود. از افراد در سمتهای مناسب استفاده میشود و ایشان بهترین استفاده را در راستای فردی، سازمانی و کشور خواهند داشت.
براساس خصوصیات اعضای کابینه حضرت مهدی(عج) و سیمای یاران آن حضرت وجود عنصر شایستهسالاری کاملاً رعایت خواهد شد.
به جرات میتوان گفت از مهمترین آفات و مشکلات دستگاههای حکومتی وجود افراد نالایق و بیمسولیت است که براثر یک سری اصول نانوشته و نظام خانوادگی بر سر کار میآیند و در دراز مدت باعث رکود جامعه و از گردونه ترقی و پیشرفت خارج شدن میگردند.
در فرآیند شایستهسالاری جامعه باید شایسته خواه باشد. یعنی جو حاکم بر جامعه بر اساس شایستگی باشد. و سپس جامعه به دنبال این افراد شایسته باشد و این افراد را در جایگاه مناسب، چه از نظر رده شغلی و چه تناسب شغل و فرد قرار دهد.
طبق روایات یاران خاص حضرت مهدی 313 نفر میباشند، که همگی از تربیتشدگان مکتب ولایت و از عاشقان دلباخته عصمت و طهارت هستند. یعنی در واقع این 313 نفر اعضا کابینه حضرت میباشند.
در حدیثی از امام باقر(ع)روایت شده است که فرمود:قائم 313 نفر را به تمام اقطار و اکناف عالم میفرستد قبل از رفتن دست مبارکش را بر سینه و بین دو کتف آنها میکشد. سپس در هیچ حکمی نمیمانند. دیگر هیچ نقطهای نمیماند جزء این که به یکتا یی خدا و پیامبری رسول خدا گواهی داده میشود.
به عبارت دیگر این 313 نفر اعضای کابینه حضرت مهدی(عج) هستند و هنگام ظهور به گردش حلقه میزنند و به یاری آن حضرت میپردازند.
4. حکومت بر اساس آزادی کامل و حریت انسانی:
(نظام سیاسی حاکم بر کشورها) نیز نوعاً عامل و دست نشاندة قدرتهای جهانی هستند و همواره به زیان ملتهای خود گام برمیدارند و برای سلب هرگونه اندیشه از مردم و نفی حس خودشناسی و خودیابی در مردم خود میکوشند و جریان فکری و فنی فرمایشی را در میان ملت خویش نشر میدهند و با رسانهها و ابزارهای تبلیغاتی هر گونه استقلال فرهنگی و اقتصادی را از جامعه سلب میکنند و تودهها را بردهوار به اسارات و پیروی کورکورانه این دو جریان مسلط و حاکم، یکی بیگانه و دیگری خودی، نخستین موضوعی که آسیب میبیند و یا به کلی نفی میگردد، اصالت فکر و فرهنگ خودی و حس اعتماد به نفس و بازیابی و بازشناسی نیروهای نهفته در درون خود و جامعه خودی است.
در رستاخیز ظهور امام منجی(عج) این بندها و دامها از سر راه برداشته میشود و عوامل سلطه بر فکر و فرهنگ و اقتصاد سیاست جهان و کشورها نابود میگردد.
انسانها آزاد میشوند و با هدایت آن امام به خود میآیند و دیگر بار خویشتن خویش را باز مییابند و باز میشناسند و آزادانه فکر میکنند و راههای تحمیلی و تبلیغی را از راه اصلی و درست جدا میسازنند و این است آزادی و آزادگی واقعی آزادی که در سراسر دنیای کنونی تنها واژه آن وجود دارد و از محتوا و مفهوم آن خبری نیست.
5. حکومت بر اساس جهانی بودن:
در بسیاری از روایات و سخنان ائمه معصومین(ع) به جرات میتوان گفت که یکی از ویژگیهای ا نکارناپذیر حکومت امام مهدی(عج) جهان شمولی آن است. حکومت آن حضرت، شرق و غرب عالم را فرا میگیرد و هیچ آبادی در زمین باقی نخواهد ماند، مگر این که گلبانگ توحید از آن شنیده میشود و نسیم عدل و داد، سراسر گیتی را سرشار میکند.
در دوران رهبری حضرت مهدی(عج) با ایجاد مراکز واحد و مدیریت و حاکمیت یگانه الهی برای همه اجتماعات، نژادها و منطقهها، سبب اصلی جنگ و ظلم از بین میرود. در روایتی از رسول گرامی اسلام(ص) میخوانیمالائمه من بعدی اثنا عشر اولهم انت یا علی و آخر هم القائم الذی یفتح الله تعالی ذکره علی یدیه مشارق الارض و مغاربها؛
پشوایان پس از من 12 نفرند، اولین آنها تو هستی ای علی و آخرین آنها قائم است. هم او که خداوند به دست او مشرقها و مغربها را فتح خواهد کرد.
امام رضا(ع)از پیامبر نقل کرده است که خداوند در شب معراج فرمود:
و لا طهرن الارض به آخرهم من اعدائی و لا ملکنه مشارق الارض و مغاربها؛
و به درستی زمین را به وسیله آخرین آنها از دشمنانم پاک خواهم ساخت و گسترة زمین را در فرمانروایی او قرار خواهم داد.
اگر چه امید به آمدن مصلح در افکار و عقاید تمامی ملل ریشه دارد و کم و بیش به گونههای متفاوت در همه جا مطرح بوده است، اما در تفکر شیعی انتظار فرج و حاکمیت آن موعود به طور روشن و شفاف مطرح است. به گونهای که آن امام منتظر و آن منجی نهایی را زنده میدانند و اعتقاد دارند روزی به فرمان خداوند خواهد آمد و جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد.
در بعد از جنگ بینالملل دوم، وضع دانشمندان جامعهشناس دگرگونیهایی پیدا کرده که نه تنها میگویند، یک حکومت میتواند دنیا را اداره کند، بلکه پرونده حکومت جهانی، الان در سازمان ملل وجود دارد. بعضی از دانشمندان غربی خیلی بیشتر پیش رفتهاند و میگویند الان بشر بر سر دو راهی است یا حکومت واحد جهانی یا نابودی بشر بر اثر جنگ.
6 . آخرین حکو مت بر روی زمین:
در این مورد امام باقر(ع)میفرمایند: دولتنا آخرالدول؛
دولت ما آخرین دولت است.
و سپس در پایان کلام خویش میفرمایند: و هو قول الله عزوجل: «وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ»؛
و این همان سخن خداوند است که میفرماید: عاقبت از آن پرهیزکاران است.
اداره سرزمینی با گستردگی دنیا کار دشواری است که تنها با برخورداری از رهبری الهی و کارگزارانی دلسوز و معتقد به نظام الهی و حاکمیت اسلام امکانپذیر است و امام برای اداره سرزمینها وزیرانی را میگمارد که پیشینه مبارزاتی داشته، در تجربه و عمل پایداری و قاطعیت از خود نشان دهند.
استاندارانی با شخصیتی قوی اداره امور استانها را به عهده میگیرند که جزء مصالح کشور اسلامی و خشنودی خداوند چیز دیگری نمیخواهند و باید این نکته را در نظر گرفت که حضرت هنگامی امور را به دست میگیرند که دنیا وارث انبوهی از نا به سامانی است و میلیونها معلول و بیمار جسمی و روانی وجود دارد.
سایه مرگ و ویرانی بر دنیا سایه افکنده است و ناامنی همه جا را فرا گرفته است. کشتزارها در اثر آلودگی محیطزیست نابود شده و کمبود ارزاق را به دنبال داشته است.
از امام باقر نقل شده که ایشان دولتهای دیگر را دولت حال نامیدهاند و دولت اهلبیت را دولت آینده.
وقتی امام باقر را نزد هشام در شام بردند، هشام اهلبیت را به تفرقهافکنی متهم ساخت و بدینوسیله امام را توبیخ کرد. و همه حاضرین امام را نکوهش کردند. وقتی آنها خاموش شدند.
امام بر خاست و فرمود: ای مردم به کجا میروید؟ و شما را به کجا میبرند؟ به وسیله ما بود که خداوند پیشینیان شما را هدایت کرد و هدایت آیندگان شما نیز به وسیله ما انجام میشود. اگر شما سلطنت اکنون را دارید، حکومت ما حکومت آینده است.
امام صادق(ع)در همین رابطه میفرمایند:ما یکون هذا الامر حتی لا یبقی صنف من الناس الاو قد ولوا علی الناس... ثم یقوم القائم بالحق والعدل؛
این امر (حکومت ما اهلبیت) فرا نرسد تا اینکه همة گروهها بر مردم حکومت کرده باشند... آن گاه قائم(عج) قیام کند و حق و عدالت را برپا میدارد.
حکومت حضرت مهدی(عج) آخرین و مترقیترین اندیشه در باب حکومت و زمانداری است و پس از آن دولت دیگری حاکمیت نمییابد و تا پایان تاریخ ادامه مییابد.
ویژگی بارز حکومت مهدی(عج) همان ویژگی حکومت علوی است، با این تفاوت که حکمت علوی تنها در گسترهای محدود از کره زمین و در مدت ناچیزی برقرار شد و آن حضرت هم به دلیل درگیری داخلی در جنگها نتوانست به همه آن چه در نظر داشت جامه عمل پوشد. اما مهدی(عج) با در پیش گرفتن سیره جدش (امیرالمؤمنین(ع)) تا آستانه برپایی قیامت حکومت عدل را برقرار میسازد و به تمام اهداف خود دست مییابد.
7. دولتی بر پایه مبانی اخلاقی کامل:
دولت اخلاقى امام مهدى(عج) بدين معناست كه هم خود جامع تمام فضايل، نيكىها و محاسن اخلاقى و عقلى است و هم در مقام عمل و اجرا، همه آنها را در جامعه محقق مىسازد. هم مدافع و حامى ارزشها و هنجارهاى اخلاقى و دينى است و هم ابزار زندگى صنعتى وعلمى بشر را براى تحقق كمالات انسانى (عبادت و عبوديت و تقرب به خدا) به كار مىگيرد و جامعه را زنده و انسانيت انسان را احيا مىكند.
معيار مشترك اين دولت در سرتاسر جهان، «رشد اخلاقي و عقلي» مبتنى بر دين و تكامل و تعالی انسانها و آزادي اوست. دولت اخلاقى امام مهدى(عج) فقط پيشبينى و الگوسازى براى آينده نيست؛ بلكه مدل و الگوى زندگى امروزی نيز مىباشد. اين ايده، هم نظر به حال دارد و هم نظر به آينده و ما مىتوانيم از الگوهاى اخلاقى، دينى آن دولت، براى رفع كاستىها و نابسامانىهاى گوناگون جوامع استفاده كنيم و در تربيت و پرورش نفوس از آن بهره بگيريم.
دولت امام مهدى، وظيفهدار تأمين سعادت حقيقى و حداكثر كمال و رشد اخلاقى و عقلي مردم و تربيت و احياى نفوس مرده است. تا انسان به اوج كمال ذاتى نرسد، محال است به سعادت حقيقى نائل آيد و چون تحقق سعادت حقيقى، تنها در عصر حضرت ولى عصر(عج) امكانپذير است، انسان به يقين به اوج «كمال» خواهد رسيد در دولت اخلاقى امام مهدى(عج) همه امور و رهيافتها، فاضله و الهى است. يعنى، از يك سياست فاضله شروع و به يك هدف فاضله (الهى) ختم مىشود.
اين شاخص، در ساختار نظام امامت جاى مىگيرد و به غير از آن امكان تصوير و عملياتى كردن چنين چيزي وجود ندارد. در اين ساخت، «كمال واقعي انسان» (عبادت و عبوديت) در مركز قرار مىگيرد و با كمك و راهنمايى وحى، هدفمندى نظام هستى و تجربه بشرى، رابطه انسان با خدا، با خود، با ديگران و حتى با طبيعت اصلاح مىشود براساس اين مبنا، دولت اخلاقى، كارآمدى وكارآيى خود را در همه شئون و ابعاد زندگى انسانى، بروز مىدهد.
در واقع اخلاق متعالى وتصحيح رابطه انسان با همه چيز، باعث تغيير و تكامل رفتار و طرز تلقى و باورهاى او و استفاده درست و بهينه از همه چيز مىشود. در دولت اخلاقى، همه چيز بر پايه معنويت و عقلانيت است و برآمد آن، سياست اخلاقى، اقتصاد اخلاقى، فرهنگ اخلاقى و جامعه اخلاقى است.
در نتيجه مردم خود خواهان و عامل عدالت، امنيت، پيشرفت مادي و معنوي، صلح، قسط و... خواهند بود؛ چون به رشد اخلاقي و عقلي و آزادي از قيد و بندهاي مادي و ظاهري دست مييابند.
در عصر ظهور و دوران حاضر، تنها «دولت اخلاقى» مورد نياز و فايدهبخش است؛ دولتى كه كار ويژه اصلى آن تأمين كمال مطلوب انسانى و رشد و بالندگى فضايل اخلاقى، در تمامى شئون زندگى و فزوني خردورزي است.
جامعهاى كه به شدت دچار انحراف، فساد، حيرت و سرگردانى، پوچى و بىهدفى است و بيشتر اعضاى آن، داراى فساد عقيده، عمل و اخلاق هستند. نياز به دولتى دارد كه در رأس آن ا نسان كامل قرار گرفته و در صدد تكميل مكارم اخلاقى و از بين بردن آلودگىها و فسادها و از بين بردن موانع خردورزي و انديشه است تا بشر به کمال نهايي خود (عبادت و عبوديت) دست يابد.
8. مبانی شخصى امام مهدی(عج):
سيره امام مهدى(عج) در رفتار شخصى و نيز در ارتباط با مردم، نمايانگر يك حاكم اسلامى نمونه است كه حكومت در نگاه او وسيلهاى است براى خدمت به مردم و رسانيدن آنها به قلههاى كمال و نه جايگاهى براى زراندوزى و ستمگرى و به استثمار كشيدن بندگان خدا.
به راستى كه آن امام صالحان در كرسى حكمفرمايى يادآور حكومت پيامبر اكرم(ص) و اميرالمؤمنين(ع)است و با وجود آنكه همه اموال و ثروتها در اختيار اوست در زندگى شخصى خود در پايينترين سطح به سر مىبرد و به كمترينها قناعت مىكند.
امام على(ع)در توصيف او فرموده است:امام مهدی(عج) با خود عهد مىبندد كه، اگرچه حاكم و رهبر جامعه بشرى است ولى همانند رعیت خود راه رود و مانند آنان بپوشد و بر مركبى همچون مركب آنها سوار شود... و به كم قناعت كند.
امام على(ع)خود چنين بود و در زندگى دنيا و خوراك و پوشش آن زهدى پيامبرگونه داشت و مهدى(عج) در اين ميدان به آن حضرت اقتدا خواهد كرد.
او مصداق كامل رهبرى است كه از ميان مردم برگزيده شده و در بين آنها و مانند آنها زندگى مىكند. به همين دليل دردهاى آنها را به خوبى مىشناسد و درمان آن را مىداند و تمام همت خود را براى بهبودى حال آنها به كار مىگيرد و در اين راه تنها به رضايت الهى مىانديشد. در اين صورت چرا امت در كنار او به آرامش و امنيت نرسد و به كدام دليل دل به غير او بسپارد؟
امام صادق(ع)در این مورد فرموده است:ان قائمنا اذا قام لبس لباس علی و سار بسیرته؛
وقتى قائم، قيام كند لباس على(ع)را در برمىكند و روش او را پيش مىگيرد.
او كه درباره خود سختگير و دقيق است، با امت چون پدرى مهربان است و آسايش و راحتى آنها را مىخواهد.
اهداف حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)
بعد از بحث مبنای حکومت حضرت در زیر به مهمترین اهداف و خواستههای حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) پرداخته و شرحی مختصر برای هر کدام آورده میشود.
1. حاکمیت اسلام بر سراسر کره زمین:
بعد از ظهور حضرت مهدی(عج) عدهای علیه آن حضرت وارد جنگ میشوند و سعی خواهند کرد تا از تشکیل حکومت عدل الهی بر روی زمین که وعده آن از سوی انبیا و امامان داده شده است جلوگیری کنند. حضرت ابتدا آنان را به حق دعوت خواهد کرد. کسانی که قبول نکنند و به راه اشتباه خود ادامه دهند با آنان وارد کارزار میشود و هر گونه فساد را نابود خواهد کرد.
امام باقر(ع)میفرمایند:با مشرکان جنگ میکنند تا این که موحد شوند و شریکی برای خدا قرار ندهند. چنان امنیتی حاصل میشود که پیر زن کهنسال، از مشرق به مغرب میرود، بدون آن که کسی جلوی او را بگیرد.
حکومت و دولت حضرت مهدی فراگیر، جهانی و قدرت و سلطه او از شرق به غرب خواهد بود. محدث نوری مینویسد:
از صفات و ویژگیهای مهدی(عج) فراگیر گرفتن سلطنت آن حضرت تمام روی زمین را از شرق به غرب، بر و بحر و کوه و دشت است. نماند جایی که حکمش جاری و امرش نافذ نشود و اخبار در این معنا متواتر است.
این مهمترین ویژگی حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) است که جهان تحت یک مدیریت واحد و کارآمد است. به طوری که خودرأییها و مقامپرستی از بین میرود و قوانین اسلام واقعی و زیر نظر منجی عالم بر سراسر زمین حاکم خواهد گشت.
2. گسترش فراگیر عدالت و رفع ستم:
یکی از ویژگیهای مهم قیام امام مهدی(عج) ریشهکن ساختن ظلم و ستم و فراگیر کردن عدل و قسط در سراسر گیتی است. عدالت که خود به عدالت اقتصادی، اخلاقی و سیاسی تقسیم میشود از آرزوهای بشر در طول تاریخ بوده است. و انسان در تمامیعرصههای زندگی خود به آن نیاز دارد.
این نیاز واقعی انسان را حکومت جهانی مهدی برآورده خواهد کرد. عدالت واقعی را تنها منجی موعود خواهد آورد و عدل، قسط، مساوات و رفع ستم نماد اصلی حکومت او خواهد بود.
پیامبر بزرگ اسلام میفرماید:
قیامت برپا نخواهد شد، مگر این که مردی از اهلبیت من که اسمش شبیه اسم من است، حاکم شود و زمین را پر از عدالت و قسط کند، همان گونه که پر از ظلم و جور شده بود.
امام رضا(ع)میفرماید:هر گاه قائم اهلبیت خروج کند، زمین به نور پروردگارش روشن میشود و ترازوی عدالت میان مردم برقرار میگردد. پس کسی به کس دیگر ستم نخواهد کرد.
3. تکامل علمی و عقلی مردم:
نهضت امام مهدی(عج) با خود کمال عقل و علم را به همراه خواهد داشت. درهای رحمت علم بر مردم باز میشود و علوم به حد تکامل خواهند رسید. علم چنان گسترش خواهد یافت که همه را شگفتزده خواهد کرد.
امام صادق(ع)میفرماید:علم، بیست و هفت حرف است. تمام آن چه انبیا آوردهاند، دو حرف است و مردم، تا امروز بیش از دو حرف نمیشناسند. هنگامیکه قائم ما قیام کند، بیست و پنج حرف را میآورد و بین مردم توسعه خواهد داد و به دو حرف قبلی اضافه خواهد کرد تا بیست و هفت حرف کامل شود.
در آن عصر هیچ نکته مجهول و غیرقابل حلی باقی نخواهد ماند و سطح آگاهی و ارتباطات و فنآوری به نهایت کمال خود خواهد رسید. مردم آن عصر در بهترین و دلپسندترین برهه از زمان زندگی خواهند کرد و به نهایت علم بشری دست خواهند یافت.
4. عمران و آ بادی زمین:
امام زمان(عج) علاوه بر هدایت دینی، اجتماعی سیاسی به امور دنیوی مردم نیز رسیدگی میکند و به عمران و آبادی شهرها و روستاها خواهد پرداخت.
امام باقر(ع)میفرماید: فلا یبقی فی الارض خراب الا عمر؛
بر روی زمین، هیچ خرابی نخواهد بود، مگر اینکه آباد خواهد شد.
امام صادق(ع)میفرماید:امام مهدی(عج) راهها را وسیع میکند، آبهای ناودانها و فاضلابها را که به راههای عمومی میریزد، قطع میکند. چیزهایی را که موجب راهبندان میشود، رفع میکند و خلاصه، امور شهری را سازمان خواهد داد.
5. گرایش دوباره به اسلام حقیقی:
بعد از وفات پیامبر بزرگ اسلام حضرت محمّد(ص) در واقعة سقیفه بنی ساعده، خلفا سعی کردند با جلوگیری از نقل و تدوین احادیث پیامبر از روشنشدن جایگاه اهلبیت(ع) که به عنوان مفسران دین اسلام نقش هدایت جامعه اسلامی را داشتند جلوگیری کنند و همین امر باعث گردید تا انحرافات و گمراهیهایی که سایر دینهای آسمانی را گرفته بود، شامل دین اسلام نیز بشود.
در این حال برخی ازعناصر یهودی و مسیحی با کمک از دستگاه خلفا، اسلام را مطابق سلیقه خود و در جهت منافع حکام تفسیر و در اختیار مردم قرار دهند و این خود موجب جدایی هر چه بیشتر مردم از اهلبیت میگردید. در بین خود مسلمانان هم افرادی بودند که با جعل احادیث باعث انحراف دین و در بیشتر مواقع تفرقه بین مسلمانان شوند. این روش باعث جدایی هر چه بیشتر مردم از اهلبیت و اسلام واقعی میگردید.
در موقع ظهور و آن گاه که امام زمان(عج) قیام کنند، به پاک کردن دین اسلام از انحرافات و بدعتهایی خواهند زد که از سوی افراد سودجو و نادان بر دین اسلام تحمیل شده است و مردم را با اسلام واقعی که خداوند بر پیامبر ابلاغ کردهاند آشنا خواهند شد. مردم دوباره به دین واقعی اسلام دعوت خواهند شد.
امام صادق(ع)در این مورد میفرمایند: زمانی که حضرت قائم(عج) قیام کنند، مردم را مجدداً به اسلام فرا میخوانند و به امری هدایت میکند که فراموش شد و جمهور از آن منحرف شدهاند.
6 . ایجاد امنیت واقعی:
امنیت در سطح جامعه از مواردی است که باعث راحتی خیال و درست زندگی کردن به خصوص در جوامع بزرگ بشری میباشد. در پیش از ظهور حضرت مهدی(عج) شرایط ناامنی بر سراسر جهان چیره شده است و تقریباً شامل هیچ کس نمیگردد.
از بزرگترین کارهای حضرت، بازگرداندن امنیت به جامعه است. در حکومت منجی عالم بشریت، با برنامههایی که ریخته میشود در طول مدت کوتاهی در همه زمینهها و در سراسر زمین امنیت برقرار میگردد و مردم در محیطی پر از امنیت به زندگی ادامه خواهند داد. امنیتی که بشر در هیچ روزگاری مانند آن را ندیده است.
راهها به گونهای امن میشوند که زنان جوان از جایی به جای دیگر بدون همراه داشتن محرم سفر خواهند کرد و از هر گونه تعرض در امان خواهند بود. مردم از نظر امنیت قضایی در آسودگی به سر خواهند برد، به گونهای که دیگر هیچ کس و به هیچ عنوان حقش پایمال نشود.
برنامهریزی در این مورد به گونهای اجرا میگردد که مردم خود را در امنیت کامل جانی و مالی ببینند.
دزدی به کلی از جامعه رخت میبندد و امنیت مالی در همه جا گسترش خواهد یافت. امنیت چنان در همه جا برقرار میشود که حتی شامل حیوانات نیز خواهد شد و گاهی کودکان با حیوانات وحشی هم بازی میشوند، بدون آنکه به آنها صدمهای وارد شود.
7. مبارزه با ریشههای فساد و تباهی و نه فقط ظواهر:
امام زمان(عج) برای گسترش عدالت و نابود کردن ظلم و تباهی میآید. امام، امامیاست که با «قدرت» ظاهر میشود. در بیشتر روایات داریم که امام زمان با شمشیر میآید، یعنی که امام با قدرت غالب و قوه قاهره دارد. این ممکن است اسلحه روز مثل توپ و تانک یاشد و یا انرژی هستهای و لیزر باشد. هر چند که کارشناسان میگویند جنگهای آینده با وسایلی که امروز است فرق خواهد داشت.
در کنار این قدرت امام هرگز دست به مبارزه با مثلاً کسی که موسیقی غربی گوش میکند و یا موهای خود را بیرون گذاشته است نمیزند. امام زمان جلوه بارز اعتدال و تعقل است و فساد و تباهی را در ریشههای آن جستجو میکند و منابع را از بین میبرد، که این خود باعث از یبن رفتن هر گونه فساد و دوری جستن از آن میشود.
امام زمان برای اجرای عدالت سراغ جوانی نمیرود که به نظر ما منحرف و گمراه است، سراغ ریشهها و کسانی که این جوان را از انتخاب راه صحیح باز داشته خواهد رفت. امروزه اگر کسی از اسلام و سیاست آمریکایی تبعیت کند کسی از آنها خورده نمیگیرد. اما اگر جوانهای ما لباس و مدل موی امریکایی داشته باشند، میخواهیم با او مبارزه کنیم چون فکر میکنیم تمام مفاسد عالم در ظاهر این جوان جمع شده است. در حالی که در حقیقت مقصر کسی است که در موقع لزوم تشنگی این جوان را سیراب نکرده و او به اقتضای طبیعتش به سراغ سراب رفته است.
اما امام زمان با پیام مهر و محبت حقیقت را به بندگان خدا عرضه میکند و این که حضرت عیسی مسیح به عنوان چهره بارز مهر و محبت و صلح و صفا با امام زمان باز میگردد، نشانه همین امر است.
خداوند هیچ دستی را که به درگاهش بلند شده باشد، رد نمیکند. هیچ رویی را که به سمت او بر گردد زمین نمیاندازد.
البته در مورد ریشهها و به وجود آورندگان فساد وضع کاملاً فرق میکند و اینان مورد قهر شدید حضرت قرار خواهند گرفت.
8. ایجاد بهداشت و درمان:
از بزرگترین مشکلاتی که در پیش از ظهور امام زمان(عج) سطح زمین را فرا گرفته است، کاهش شدید بهداشت و درمان است. در نتیجه گسترش بیماریهای واگیردار و جنگهای مداوم و همهگیر، سطح بهداشت به شدت پایین میآید و به صورتی میرسد که بیماری و رنج همه جا را فرا میگیرد و مرگهای ناگهانی را در سراسر جهان در پی خواهد داشت.
گسترش بیماریهایی مانند جذام، طاعون کوری، سکته و صدها بیماری خطرناک دیگر آن چنان زندگی مردم را تهدید میکند که گویی همگان انتظار مرگ را میکشند و هیچ کس امیدی ندارد و از دست هیچ کس کاری بر نمیآید. هیچ کس امید برگشت به خانه را ندارد و در همه جا آلودگی موج میزند.
این اوضاع نابه سامان در اثر آلودگی محیطزیست و در نتیجه به کارگیری سلاحهای شیمیایی، اتمی، میکروبی و رعایت نکردن حفظ محیطزیست پدید آمده است. بیماریهای روانی و روحی نیز به شدت فراوان میباشد که بیشتر بر اثر ناامنی و از دست دادن عزیزان میباشد و خلاصه در دوران پیش از ظهور اوضاع بهداشت و روان به شدت وخیم و غیرقابل تحمل میباشد.
پس از ظهور، شکوفایی شگفتانگیز دانش ایجاد میگردد و این امر در بحث بهداشت یسیار قوی میباشد. علم بهداشت و درمان در عصر مهدی(عج) بسیار گسترش مییابد و در جامعه با فروکش کردن جنگها و پیدایش آرامش روانی و تامین نیازهای بهداشتی و روحی مردم و اصلاح رفتار انسانها و رعایت حفظ محیطزیست و گسترش کشاورزی و دامداری، باعث تامین تغذیه مردم در حد مطلوب خواهد شد و بهداشت را در عصر مهدی(عج) به حد بالا و عالی میرساند. و چنان میشود که از نظر جسمی مردم بسیار تندرست خواهند بود، به گونهای که عمر انسانها بسیار زیاد خواهد شد.
پیامبر بزرگ اسلام(ص) در این مورد میفرماید:هنگامیکه عیسی(ع)از آسمان فرود آمد و دجال را کشت و شب هنگامیکه در آن، خورشید از مغرب طلوع کند. تا چهل سال زندگی پربار و آسودهای خواهید داشت و در این مدت نه کسی میمیرد و نه بیمار میشود.
امام باقر(ع)در این باره میفرماید:هنگامیکه قائم(عج) قیام کند، چاههای فاضلاب و ناودانها را که در مسیر راههاست، از بین میبرد.
حفظ بهداشت شهرها و محیط جامعه، از وظایف حکومتهاست. بنابر این باید از هر عاملی که سبب به خطر افتادن بهداشت محیطزیست میشود، جلوگیری گردد. ریختن فاضلاب خانهها در کوچه و احداث چاه توالت در بیرون از خانه سبب نابودی محیطزیست میشود. از این رو میبینیم یکی از کارهای مهدی(عج) جلوگیری از این گونه تخلفات بهداشتی است.
9 . برقراری عدالت اجتماعی و رفاه اقتصادی:
پس از رستاخیز امام مهدی(عج) و در پرتو آزادی به وجود آمده، همه بندها و زنجیرهایی که در طول قرون در بین بشر ایجاد شده است از هم خواهد گسست. دنیایی که به دو بخش پیشرفته و عقب مانده تقسیم کردهاند از یین خواهد رفت و پدیده شوم فقر و نیاز نیز نفی شده، رفاه اقتصادی و عدالت اجتماعی در سایه این شرایط جدید همه جا را پر خواهد کرد.
بدون تردید بدترین و ناهنجارترین اسارت برای بشریت، فقر و نیازهای روزانه به غذا، لباس، مسکن، دارو و دیگر لوازم و احتیاجات زندگی میباشد. وجود این اسارت برای انسان لحظهای آسایش و فراغت باقی نمیگذارد، و زمینههای رشد و تکامل معنوی و مادی او را نابود میسازد. و همواره انسان را در اندیشه سیرکردن و پوشاندن بدن و دستیابی به رفاه بیشتر فرو میبرد. در چنین شرایطی دیگر فرصتی باقی نمیماند تا انسان به مفاهیم بالاتر و برتر زندگی بیندیشد و جایگاه خود را درک کند. و از عروج و تکامل سخن بگوید.
در دوران ظهور رفاه اقتصادی و رفع همه نیازها، آدمی را از این بردگی و اسارت، انسان رها میکند و در سایه این عدالت اجتماعی به مسائل متعالی و برتر تکامل میاندیشد و در آن راستا گام بر میدارد.
در دوران ظهور رفاه اقتصادی برای همه، با اجرای اصل عدالت اجتماعی و برپایی قسط قرآنی امکانپذیر میگردد و امام با تحقق بخشیدن به اصول دادگری و عدالت اجتماعی، همگان را به زندگی درست و مطلوب میرساند. و رابطه ظالمانه میان اقویا و ضعیفان از یبن میرود تا حق آنان دیگر از بین نرود و آنان دیگر محروم نباشند.
امام رضا(ع)میفرماید:هر گاه قائم اهلبیت خروج کند. زمین به نور پروردگارش روشن میشود و ترازوی عدالت میان مردم بر قرار میگردد. پس کسی به کسی ستم نخواهد کرد.
در سایه عدالت اجتماعی است که میتوان در جامعه به رفاه اقتصادی و بینیازی مادی رسید. از نظر تعالیم اسلامی، حاکمیت اگر درست و اسلامی باشد و برنامه و مجریانی قرآنی و اسلامی شوند، محرومیت و نیازمندی در جامعه باقی نمیماند، زیرا که اصول عدل و حق اجرا میگردد و در پرتو آن اجرای اصول همه مردم به رفاه و بینیازی میرسند.
10. رشد کشاورزی و دامداری بر اثر بارانهای مفید:
از علل مهم و اساسی رشد و تولید به ویژه در بخش کشاورزی، نزولات آسمانی میباشد. طبق تعالیم قرآن و احادیث، نیکوکاری و احسان موجب نزول رحمت الهی و وفور نعمت آسمانی خواهد شد. و برعکس گناه و ظلم در روابط انسانی موجب خشکسالی و محرومیت الهی و کمبود نزولات است.
در دوران ظهور چون نیکی و احسان، عدل و انصاف بر سراسر گیتی پرتو میافکند و روابط انسانی بر اصل عدل، استوار میگردد و مردم به نیکوکاری میگرایند، از این روی شایسته فضل و رحمت بیشتر میگردند و بارش بارانهای مناسب و به موقع رشدی وصف نا پذیر در تولید خواهند داشت و بسیاری از مشکلات و کمبود ها و نیازمندیها برطرف خواهد شد.
پیامبر بزرگ اسلام(ص) در این مورد میفرمایند:یتنعم امتی فی زمن المهدی(عج) نعمه لم یتنعموا قبلها قط یرسل السماء علیهم مدرارا و لا تدع الارض شیئا من نباتها الا اخر جته...؛
امت من در زمان مهدی(عج) به نعمتهایی دست یابند که پیش از آن و در هیچ دورهای دست نیافته بودند در آن روزگار، آسمان باران فراوان دهد و زمین هیچ روییدنی را در دل خود نگه ندارد...
در دوران پیش از ظهور مردم طعم تلخ کمبود باران و خشکسالی ادامهدار و کمبود مواد غذایی را دیدهاند و دیگر کمتر از دام و دامداری خبری است. البته گاهی باران میبارد، ولی زمین پذیرای آن نیست و خلاصه کشاورزی نابود میشود. و زمانی آن قدر باران میبارد که همه چیز را از بین میبرد.
اما با رستاخیز امام زمان(عج) رحمت الهی بر انسانها زیاد میشود و در نتیجه نعمتهای خداوند بر انسانها سرازیر میگردد. به گونهای که محصول دهها سال را در یک روز گرد میآورند.
امیرمؤمنان حضرت علی(ع)میفرمایند:هنگامیکه قائم(عج) ما قیام کند، آسمان بارانش را فرو میریزد و زمین گیاهش را میرویاند، به گونهای که یک زن عراقی پیاده به شام میرود و در سراسر راه جزء بر سبزی و بوته گام نمیگذارد.
باید توجه داشت که مسیر یاد شده جزء خارهای بیابان چیز دیگری یافت نمیشود. و احتمالاً نام این منطقه برای این باشد که در عصر مهدی(عج) همه زمینهای بایر، تبدیل به زمینهای کشاورزی میشود و همه جا را سبزهزار فرا میگیرد.
رسول خدا(ص) در مورد گسترش دامداری میفرماید:در روز گار پایانی زندگی امت من، حضرت مهدی(عج) ظهور میکند... و دام و گوسفند فراوان میگردد.
11. اداره امور قضایی جهان بر اساس احکام مبین دین اسلام:
از امور مهمیکه پس از ظهور مطرح میباشد، مجازات افرادی است که جهان را سراسر ناامن کرده و میلیونها کشته و زخمی بر جای گذاشتهاند و نابسامانی مادی و معنوی را پدید آوردهاند.
در بعد از ظهور همچنین عدهای علیه آن حضرت وارد جنگ میشوند و سعی خواهند کرد تا از تشکیل حکومت عدل الهی بر روی زمین جلوگیری کنند. امام ابتدا، آنان را به راه حق دعوت خواهد کرد و اگر قبول نکردند، با آنان وارد کارزار میشود و هر گونه فساد را نابود خواهد کرد.
امام کلیه افراد شرور را تحت تعقیب و دستگیری قرار میدهد. محاکمه آنان امری حتمیخواهد بود. زیرا اجرای حدود الهی یکی از واجبات به شمار میرود. به ویژه در روزگار امام حضرت بقیةالله در زمین طبق کتاب خدا و به دور از هر گونه هوای نفسانی حدود اجرا میشود.
برای سرپرستی این امر مهم از افرادی استفاده میشود که علاوه بر تسلط کامل بر مبانی اسلامی و فقهی، از نظر پیشینه نیز کمترین ایراد و اشکالی بر آنان وارد نباشد.
امام صادق(ع)در این مورد میفرماید:آن گاه که حضرت قائم قیام کند، برای هر مرز و بومی از زمین فرمانروایی تعیین میکند و به او میفرماید: برنامه کار تو در دست توست و چنان چه در هنگام انجام وظیفه مشکلی آمد که حکم آن را ندانستی، به کف دستت بنگر و بر طبق آن چه در آن مییابی رفتار نما.
ممکن است فهمیدن حکم به وسیله کف دست، کنایه از سرعت ارتباط با حکومت مرکزی و کسب تکلیف برای رفع مشکل باشد یا اشاره به مهارت خیرهکننده مسولان برکار داشته باشد، که با یک نگاه میتوانند اظهار نظر کنند و به وسیله معجزه مشکل حل شود که فعلاً عقل بشر از فهم آن ناتوان است.
امام باقر(ع)میفرماید: پس از ظهور مهدی(عج) هیچ حقی از کسی برعهده دیگری نمیماند، مگر آن که حضرت آن را باز میستاند و به صاحب حق میدهد.
12. شکوفایی صنعت و دانش ارتباط:
حکومت حضرت مهدی(عج) باعث رشد و تکامل خردها و اخلاق است و روزگار تکامل یافتن استعداهاست. در نظام الهی مهدی(عج) بشریت به نهایت بلوغ خود میرسد و تمامیدانشها به تکامل و به نهایت خود میرسد.
امام صادق(ع)در این مورد میفرماید:در روزگار حضرت قائم(عج) مؤمن در مشرق زمین، برادرش را که در مغرب زمین است میبیند. همچنین مومنی که در غرب است، برادرش را که در مشرق است مشاهده میکند.
این روایت با توجه به اختراع تلفنهای تصویری، کاملاً قابل درک است. حال روشن نیست که آیا همین روش ارتباطی طوری گسترش مییابد که در همه جهان بتوان از آن استفاده کنند یا این که سیستم پیشرفتهتری جای آن را میگیرد و یا فوق همه اینها میباشد.
مفضل بن عمر از امام صادق(ع)پرسید: در چه مکانی حضرت مهدی(عج) ظاهر میشود؟
امام صاق(ع)فرمودند: هیچ بینندهای نیست که به هنگام ظهور حضرت را ببیند و دیگران او را نبینند، و اگر کسی جزء این مطلب را ادعا کند، تکذیبش کنید.
در روزگار حضرت مهدی(عج) مردم با وسیلهای جزء آن چه اکنون وجود دارد، حضرت را میبینند. زیرا در روایت آمده است «مردم به گونهای او را میبینند که گویی حضرت در میان آنان و در کشورشان به سر میبرد» که در این مورد دو احتمال وجود دارد:
الف) سیستم پخش تصویر سه بعدی در آن روز گار در سراسر جهان گسترش مییابد.
ب) سیستم پیشرفتهتری جایگزین آن میگردد که به وسیله آن حضرت را میبینند.
پیامبر اسلام(ص) میفرماید: سوگند به آن که جانم در دست اوست، قیامت برپا نمیشود تا این که کفش یا چوب تعلیمی یا عصای شخصی به او خبر دهد که خانواده او پس از خارج شدنش از خانه چه کاری انجام داده است.
امام باقر(ع)در این مورد میفرماید: آن حضرت بدین سبب مهدی نام گرفت که به امور مخفی هدایت میشود تا جایی که افرادی را گسیل میدارد تا شخصی را که مردم او را مجرم و گناهکار نمیدانند به قتل برسانند. میزان آگاهی حضرت از مردم به اندازهای است که اگر کسی در خانه خودش سخنی بگوید، بیم آن دارد که مبادا دیوارهای خانهاش گزارش و شهادت دهند.
این روایات همگی به پیشرفت خیرهکننده سیست اطلاعاتی در روزگار حضرت اشاره دارند که البته اداره حکومتی به وسعت کره زمین، نیاز به چنین سیستم پیشرفته نیز خواهد داشت.
13. ریشهکن شدن فقر مالی و فکری:
وقتى همه منابع زمينى براى امام مهدى(عج) آشكار گردد و بركات آسمان و زمين بر مردم زمان او بىدريغ جريان يابد و اموال بيتالمال مسلمين به عدالت تقسيم گردد جايى براى فقر و تهيدستى نمىماند و بشريت در دولت امام مهدى(عج) براى هميشه از چنگال فقر و ندارى رها مىشود.
در روزگار او روابط اقتصادى بر اساس برادرى و برابرى شكل مىگيرد و اصل سودجوئى و منفعتطلبى شخصى، جاى خود را به حس دلسوزى و غمخوارى و مواسات با برادران دينى مىدهد و در اين حال همه به يكديگر به عنوان اعضاى يك خانواده نگاه مىكنند و بنابراين همه، ديگران را از خود مىدانند و بوى يگانگى و يكرنگى در همه جا به مشام مىرسد.
امام باقر(ع)در این مورد میفرماید: امام مهدى(عج) هر سال دو بار به مردم مىبخشد و در هر ماه دوبار به آنها روزى (و نياز زندگى) عطا مىكند و در اين كار به مساوات بين مردم عمل مىنمايد تا اینکه چنان مردم بى نياز مىشوند كه، هيچ نيازمندى به زكات پيدا نمىشود.
از روايات استفاده مىشود كه عدم نيازمندى مردم به جهت روحيه قناعت و بىنيازى روحى است. به بيان ديگر پيش از آنكه مردم از بيرون، صاحب مال فراوان شوند و بىنياز گردند از درون، روح بىنيازى در آنها پيدا مىشود و به آنچه خداوند از فضل خويش به آنها عطا كرده راضى و خشنود مىگردند و بنابراين چشمى به اموال ديگران ندارند.
پیامبر اسلام(ص) در این مورد میفرماید:خداوند روح بىنيازى را در دلهاى بندگان قرار مىدهد.
اين در حالى است كه پيش از ظهور روحیه آزمندى و زيادهطلبى عامل مؤثرى در رقابتهاى غلط و انباشتن اموال بر روى هم و انفاق نكردن آنها به نيازمندان بوده است. خلاصه اینکه در زمان امام مهدى(عج) بىنيازى از بيرون و درون خواهد بود. از سوئى ثروت سرشار به عدالت تقسيم مىگردد و از سوى ديگر قناعت، ويژگى اخلاقى مردمان مىشود.
14. احیای قرآن و معارف قرآنی:
پس از آنكه در همه اعصار، قرآن غريب و تنها مانده و در حاشيه زندگى به فراموشى سپرده شده بود، در زمان حكومت آخرين حجت الهى تعاليم حياتبخش قرآن به تمامى عرصه زندگى بشر وارد مىشود. و سنّت كه همان گفتار و رفتار پيشوايان دينى است در همه جا به عنوان بهترين الگوى حيات انسانى مطرح مىگردد و عملكرد همگان با معيار خدشهناپذير قرآن و عترت ارزيابى مىشود.
حضرت علی(ع)در این مورد میفرماید: در روزگارى كه هواى نفس حكومت مىكند امام مهدى(عج) ظهور مىكند و هدايت و رستگارى را جايگزين هواى نفس مىسازد و در عصرى كه نظر شخصى بر قرآن مقدم شده است، افكار را متوجه قرآن مىگرداند و آن را حاكم بر جامعه مىسازد.
گويى هم اكنون شيعيان خود را مىبينم كه در مسجد كوفه، خيمهها زدهاند و قرآن را بدان گونه كه نازل شده به مردم مىآموزند.
ياد دادن و ياد گرفتن قرآن نقطه شروعى براى ترويج فرهنگ قرآنى و حاكميت قرآن و احكام آن در همه حوزههاى فردى و اجتماعى است.
15. برنامههای اجتماعى براساس سنّت و قرآن:
يكى از ابعاد اصلاح ساختار جامعه بشرى، پرداختن به برنامههاى اجتماعى است. در حكومت دادگستر بزرگ عالم، براى سامانبخشى اجتماع، برنامههايى بر اساس تعاليم قرآن و سنّت اهلبيت(ع) در نظر گرفته شده است كه به سبب اجراى آنها محيط زندگى، زمينهاى آماده براى رشد و تعالى افراد خواهد بود.
در جهانى كه تحت حاكمیت الهى است خوبىها ترويج مىشود و از بدىها نهى مىگردد و با بدكاران برخورد قانونى مىشود و نيز حقوق اجتماعى افراد به مساوات پرداخت مىشود و عدالت اجتماعى به معنى واقعى آن پياده مىگردد.
16. احياء و گسترش امر به معروف و نهى از منكر:
در حكومت جهانى امام مهدى(عج) فريضه بزرگ امر به معروف و نهى از منكر به صورت گسترده به اجرا گذاشته خواهد شد. همان واجبى كه قرآن كريم بر آن تاكيد ورزيده و آن را از ويژگىهاى امت اسلامى به عنوان برگزيده امتها شمرده است.
همان امرى كه به سبب آن همه واجبات الهى اقامه مىگردد و واگذاشتن آن عامل اساسى در هلاكت و نابودى خوبىها و رشد و زيادى بدىها در اجتماعات بوده است. و از بهترين و والاترين مراتب امر به معروف و نهى از منكر آن است كه رئيس حكومت و كارگزاران آن امركننده به خوبىها و بازدارنده از زشتىها باشند.
امام باقر(ع)فرمود:المهدی و اصحابه... یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر؛
مهدى و ياران او... امر به معروف و نهى از منكر مىكنند.
نهى از منكر كه يكى از شاخصههاى حكومت الهى است تنها به زبان نخواهد بود بلكه در عمل با منكرات و زشتىها مقابله خواهد شد تا جايى براى فساد و رذائل اخلاقى در جامعه نماند و محيط زندگى از زشتىها پاك گردد.
17. مبارزه با بدعتها در همه ارکان زندگی:
بدعت در مقابل «سنّت» و به معنى نوآورى در دين و داخل كردن انديشهها و آراء شخصى در دين و ديندارى است. بدعتگذاران كسانى هستند كه براساس رأى و هواهاى نفسانى خود عمل مىكنند بنابراين بدعت به معنى مخالفت با خدا و كتاب و پيامبر او و حاكم كردن هواهاى نفسانى و عمل كردن براساس تمايلات شخصى است و اين جز آن است كه با الهام از كتاب و سنّت و بر اساس معيارهاى الهى تحقيق و تحليلى نو ارائه شود. بدعت امرى است كه سنّت و شيوه خدا و پيامبر را نابود مىكند و هيچ آفتى براى دين، چنين شكننده و نابودكننده نيست.
امام على(ع)در این مورد فرمود:ما هدم الدین مثل البدع؛
هيچ چيز مانند بدعتها دين را ويران و تباه نكرده است.
به همين دليل است كه در مقابل بدعتگذاران، سنّتمداران بايد قيام كنند و پرده از تزوير و نيرنگ آنها بردارند و راه نادرست آنها را براى مردمان آشكار كنند و بدين گونه از گمراهى مردم جلوگيرى كنند. با تأسف بايد گفت كه پس از پيامبر و راه روشن او، چه بدعتها كه در دين نگذاشتند و چه انحرافها و كجىها كه در مسير ديندارى پديد نياوردند و چه گمراهىها كه در برابر مردم نگشودند.
و بدين سان چهره دين را واژگونه ساختند و رخسار تابناك آئين را به حجابهاى هواها و سليقههاى شخصى پوشاندند و هر چند امامان معصوم(ع) و به دنبال ايشان عالمان دين كوشيدند ولى همچنان راه بدعتگذارى و سنّتسوزى باز ماند و در دوران غيبت سير صعودى گرفت.
و اكنون عالم در انتظار است كه صاحب مكتب و منجى بشر و موعود قرآن بيايد و در سايهسار حكومت او سنّتها زنده گرديده و بدعتها برچيده شود. و بىشك در رأس برنامههاى اصلاحى او مبارزه با بدعتها و گمراهىهاست تا زمينههاى هدايت و رشد و تعالى بشر فراهم گردد.
امام باقر(ع)در مورد بدعت و زمان ظهور آن حضرت فرمود:
...و لایترک بدعه الا ازالها و لا سنه الا اقامها؛
هيچ بدعتى را وانگذارد مگر اینکه آن را از ريشه بركند و از هيچ سنّتى نمىگذرد مگر اینکه آن را بر پا خواهد فرمود.
نتیجه
دولت امام مهدى(عج)، دولتى کمالگرا، احياگر و فضيلتگراست و آموزههاى بنيادين اسلام بر آن حاكم است. دولتى غير اقتدارگرا و غيراستبدادى است. بلكه رضايت و خشنودي مردم و كمال مادى و معنوى آنان را در اولويت قرار مىدهد.
تربيت دينى و پروش اخلاقى و رشد فکري و علمي مردم در رأس قرار ميگيرد. جهانى و فراگير است و ارزشها و هنجارهاى اخلاقى را جهانى مىكند. نمونه كامل دولت نبوى(ص) و دولت علوى است. انسانها را از قيد و بندهاى نفسانى و استثمار و استعمار قدرتمندان آزاد مىكند. دولت علم و دانش و انديشه و خردورزى است.
پايان بخش دولتهاى سكولار و ليبراليستى و احياگر دولت دينى است. همه كس و همه چيز را به كمال نهايى خود مىرساند. تحقق آرمانهاى بشرى و تشكيل مدينه فاضله اسلامى است. رابطه انسان را با خدا تصحيح و انسان را به خودشناسى وخودسازى اخلاقى دعوت مىكند. اقتدار و نفوذ فراوان و فراگيرى دارد و ريشه ظلم و ستم و فساد را از بين مىبرد.
كاملترين خلافت الهى بر روى زمين بوده و رهبر و پيشواى آن، منصوب از سوى خداست. دولتى فراملى و فرامرزى است و تمامى امكانات منابع و خدمات را دراختیار همه قرار میدهد.
دولتى فرهنگى و ارزشى است و در آن علم و هنر و دانش در راستاى تعالى بشر، به كمال مىرسد. حامى محرومان، مستضعفان، تهىدستان و صالحان است و ثروت و قدرت و شهرت در آن جايى ندارد. عدالتمحور است و در همه زمينههاى قضايى، سياسى، اجتماعى و اقتصادى عدالت را برقرار مىكند. ارشاد، هدايت و امر به معروف را در اولويت قرار مىدهد. محصول انديشه بشرى نيست. بلكه پاسخگويى به نيازها، مشكلات، كاستىها و ناراستىهاى زندگى است.
امام مهدي(عج) در اين راستا به عنوان زعيم سياسى و دينى، اختيارات و مسؤوليتهاى گستردهاى براى مديريت و هدايت امور گوناگون مردم برعهده دارد و وظايف مختلفى مانند حفظ دين، اصلاح مردم، احياى سنّت، اقامه حدود، گسترش عدالت، جهاد، عزل و نصب كارگزاران، توزيع بيتالمال، تأمين حقوق و... برعهده امام است.
پیشنهادات تحقیق
1. تبین دکترین مهدویت جهت آشنایی افکار عمومی.
2. تهیه سریال، کتاب، نمایشنامهها و... براساس اندیشه انتظار در حیطه هنر.
3. تبین وظیفه یک منتظر جهت جامعه و در حد فهم گروههای مختلف.
4. آشنایی بیشتر جوانان و نوجوانان با حضرت مهدی(عج) و اهداف حکومت آن حضرت.
5. پاسخگویی به شبهات (مثل طول عمر و...) جهت مبارزه با اشکال تراشیها.
خلاصه مقاله
اعتقاد به مصلح جهانی، اعتقادی است که در تمام طول تاریخ بشریت وجود داشته است. انسانها تمام آمال و آرزوهای خود را در قالب توجه به کسی که روزگاری خواهد آمد و دنیا را پر از عدل و داد میکند، ظلم و فساد را از بین میبرد و... الگوسازی کردهاند.
این آمال و آرزو زمانی که با فرمایشات دینی همراه و مداوم گشته، جنبه عینیت و واقعیتپذیری بیشتر پیدا کرده است و امری حتمی و شدنی تصور گشته است. در بیان ادیان دین اسلام و مخصوصاً مذهب تشیع به این مطلب توجه خاص نموده است.
تحقیق حاضر در لابهلای صحف شریف و سخنان معصومین(ع) به دنبال یافتن مبانی و اهداف حکومت جهانی(عج) میباشد تا بتواند برای نوجوانان و جوانان، این آیندهسازان کشور عزیزمان، این جریان پسندیده تاریخی را، هر چند اندک رونمایی نماید.
انشاء الله آنان با توجه عمیق به این مساله، زمینهساز ظهور ایشان را فراهم سازند. اهداف کلی و جزیی تحقیق عبارتند از:
1. شناسایی مبانی حکومت حضرت مهدی(عج).
2. شناسایی اهداف حکومت حضرت مهدی(عج).
3. آشنا ساختن نسل جدید با مبانی و اهداف حکومت حضرت مهدی(عج).
تحقیق به دنبال یافتن پاسخ به سؤالاتی این چنین میباشد.
1. حکومت حضرت مهدی(عج) چه مبانی و ارکانی خواهد داشت؟
2. اهداف حکومت حضرت مهدی(عج) چه خواهد بود؟
3. نقش قرآن و معارف قرآنی در حکومت حضرت مهدی(عج) چیست؟
4. در حکومت حضرت مهدی(عج) عدالت و مساوات چه نقشی دارند؟
پس بحث دکترین مهدویت و تشکیل دولت مهدی(عج) و بعد از آن ضرورت تشکیل دولت توجه شده است. در این زمینه به این سخن از امام رضا(ع)تمسک جسته که: «ما هیچ فرقه و ملتی را سراغ نداریم که بدون رئیس و قیم زندگی اجتماعی داشته باشند. زیرا آنان به وجود قیم و رئیس در امور دنیایی و اخروی محتاجند».
در پایان تحقیق به دو بخش مبانی و اهداف تقسیمبندی شده است.
در بخش مبانی، به دنبال پایههایی هستیم که حضرت مهدی(عج) پایههای حکومت خود را بر آن بنا خواهد نهاد که به ترتیب عبارت خواهد بود:
حاکمیت بر مبنای قرآن که در این مبحث از آیاتی چون «ان الحکم الا الله» و «فاحکم بین الناس بالحق و لا تتبع الهوی» استفاده شده است و نتیجهگیری شده که در حکومت مهدی(عج) منبع و ملاک مشروعیت، وحی و کلام خداوند است. این که امام باید به دستور خداوند حکومت کند و به آن برسد و بر مبنای آن رای بدهد.
دومین مبنای حکومت حضرت مهدی(عج)، حاکمیت بر اساس سنّت رسول(ص) است که در این زمینه به این فرمایش امام صادق(ع)که فرمود: «قائم آل محمد به همان شیوهای که پیامبر اکرم(ص) رفتار میکردند، رفتار خواهند کرد» بسنده کردهایم.
سومین مبنای حکومت مهدی(عج) حکومت بر اساس شایستهسالاری و لیاقت است. در این رابطه به حدیث امام باقر(ع)اشاره شده است که: قائم 313 نفر را به تمام اقطار و اکناف عالم میفرستد که تا زمانی که این شایستگان به وجود نیایند، اصولاً ظهور حضرت با اشکال اساسی مواجه خواهد بود.
چهارمین مبنای حکومت حضرت، حکومت بر اساس آزادی کامل و حریت انسانی میباشد. در این رابطه توجه به قرآن کریم در پذیرش دین هیچ گونه اجباری نیست جلب میشود و البته کسانی که با حضرت جنگ نداشته باشند مورد تعرض واقع نمیشوند.
پنجمین مبنای حکومت حضرت براساس جهانی بودن است. در این رابطه پیامبر(ص) فرمود:پیشوایان پس از من 12 نفرند، اولین آنها تو هستی ای علی و آخرین آنها قائم است. هم او که خداوند به دست او مشر قها و مغربها را فتح خواهد کرد.
در ششمین مبنای حکومت حضرت مهدی(عج) آخرین حکومت بر روی زمین بودن است در این رابطه قرآن کریم میفرماید:
عاقبت از آن پرهیزکاران است.
و امام باقر(ع)فرمود:دولت ما آخرین دولت است.
هفتمین مبنای حکومت حضرت مهدی(عج) تکمیل اخلاقی انسانهاست. اساساً حکومت حضرت مهدی(عج) برای تکمیل اخلاقی انسانها ایجاد میگردد. همان گونه که جدش رسول خدا برای این کار مبعوث گردیده بود.
هشتمین مبنای حکومت حضرت مهدی(عج) بر مبنای شخصی آن حضرت تأکید دارد. در این رابطه به حدیث امام علی(ع)تمسک جستهایم که حضرت فرمود:امام مهدی(عج) با خود عهد مىبندد كه، اگرچه حاكم و رهبر جامعه بشرى است ولى همانند رعیت خود راه رود و مانند آنان بپوشد و بر مركبى همچون مركب آنها سوار شود... و به كم قناعت كند.
در مورد اهداف حکومت حضرت مهدی(عج) میتوان اهداف ذیل را نام برد.
1. حاکمیت اسلام بر سراسر کره زمین.
2. گسترش فراگیر عدالت و رفع ستم.
3. تکامل علمی و عقلی مردم.
4. عمران و آبادی زمین.
5. گرایش دوباره به اسلام حقیقی.
6. ایجاد امنیت واقعی.
7. مبارزه با ریشههای فساد و تباهی و نه فقط ظواهر.
8. ایجاد بهداشت و درمان.
9. برقراری عدالت اجتماعی و رفاه اقتصادی.
10. رشد کشاورزی و دامداری بر اثر بارانهای مفید.
11. اداره امور قضایی جهان بر اساس احکام مبین دین اسلام.
12. شکوفایی صنعت و دانش ارتباط.
13. ریشهکن شدن فقر مالی و فکری.
14. احیای قرآن و معارف قرآنی.
15. ایجاد برنامههای اجتماعی بر اساس سنّت و قرآن.
16. احياء و گسترش امر به معروف و نهى از منكر.
17. مبارزه با بدعتها در همه ارکان زندگی.
لازم به ذکراست، آیات و روایات مربوطه در متن آورده شده است.
منابع
1. قرآن مجید.
2. نهجالبلاغه، فیضالاسلام.
3. مبارکبن محمّد ابن اثیر، جامعالاصول، جلد 11.
4. محمّدبن حسن حرعاملی، وسائلالشیعه، جلد 3.
5. نجمالدین طبسی، چشماندازی به حکومت مهدی(عج)، چاپ چهارم: بوستان کتاب، قم 1382.
6. قادر فاضلی، حکمت سیاسی یا سیاست حکیمانه در اسلام، ناشر مؤلف، 1374.
7. محمّدتقی فلسفی، حکومت جهانی امام عصر(عج)، انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی(عج).
8. محمّدبن یعقوب کلینی، الکافی، جلد1.
9. محمّدباقر مجلسی، بحارالأنوار، جلدهای 21، 51، 52، 53.
10. محمّد محمّدی ریشهری، میزانالحکمه، جلد 8.
11. ناصر مکارم شیرازی، حکومت جهانی مهدی(عج)، چاپ هشتم: مؤسسه علی ابن ابیطالب.
12. محمّدرضا زائری، روزنامه جامجم، ضمیمه شماره 1538، 31/6/1384.
13. رحیم کارگر، جهانیشدن و حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)، فصلنامه ویژه امام مهدی(عج)، سال دوم، شماره 6، زمستان 1381.
14. محمّد حکیمی، خرداد 1386، سایت موعود www.mouood.org
15. رحیم کارگر، خرداد 1386، سایت موعود www.mouood.org
ویژگیهای حکومت مهدوی همان ویژگیهای حکومت علوی است، با این تفاوت که حکومت علوی تنها در گسترهاي محدود از کره زمین و در مدت زمانی ناچیز برقرار شد و آن حضرت هم به دلیل درگیری در جنگهای داخلی نتوانست به همه آنچه در نظر داشت، جامه عمل بپوشاند.
در مقابل، امام مهدی(عج) با در پیش گرفتن سیره جدّش امیرالمؤمنین علی(ع)تا آستانه برپایی قیامت، حکومت عدل را برقرار ميسازد و به همه اهداف خود دست ميیابد.
يکي از مباحث بنيادين در «دکترين مهدويت»، شناخت خواستهها، مشکلات و نيازهاي واقعي و اساسي انسانها و يافتن پاسخ و راهکاري مناسب و فراگير براي حل آنهاست.
حضرت مهدی(عج) حکومتی تشکیل خواهد داد که فقط بر مبنای قرآن و بر اساس سنت پیامبر اعظم (ص) بر کل زمین حاکمیت خواهد کرد.
کارگزاران این حکومت همگی بر اساس شایستهسالاری و لیاقت انتخاب میشوند. این حکومت بر اساس آزادی کامل انسان، بر کل زمین حکومت خواهد کرد و علاوه بر فراگیری، تا آستانه قیامت ادامه خواهد یافت؛ یعنی آخرین حکومت روی زمین است و بر پایه مبانی اخلاقی کامل و الگوپذیری از سیره شخصی حضرت که کاملترین انسان خواهد بود، بنیان نهاده میشود.
از اهداف حکومت حضرت مهدی(عج) ميتوان این موارد را نام برد: حاکمیت اسلام بر سراسر کره زمین، گسترش فراگیر عدالت و رفع ستم، تکامل علمیو عقلی مردم، آبادی زمین، گرایش دوباره به اسلام حقیقی، ایجاد امنیت واقعی، مبارزه با ریشههای فساد و تباهی و نه فقط ظواهر، ایجاد بهداشت و درمان، برقراری عدالت اجتماعی و رفاه اقتصادی، رشد کشاورزی و دامداری بر اثر بارانهای مفید، اداره امور قضایی جهان بر اساس احکام مبین دین اسلام، شکوفایی صنعت و دانش ارتباط، ریشهکن شدن فقر مالی و فکری، احیای قرآن و معارف قرآنی، ایجاد برنامههای اجتماعی بر اساس سنّت و قرآن، احيا و گسترش امر به معروف و نهى از منكر و مبارزه با بدعتها در همه ارکان زندگی.
انتظار مهدى(عج)، انتظارى است كه تنها با فراهم شدن زمينههاى شكوفايى آن خواهد شكفت و آن زمانى است كه همه انسانها در طلب منجى و مصلح آخرالزمان باشند. او مىآيد تا با همكارى و هميارى يارانش عليه بدىها قيام كند، نه اینکه تنها با معجزه كار جهان را سامان دهد.
امیدها و آرزوهای انسانی، ظرفیتهایی است که در زمان مناسب محقق میشود. امید به زندگی در سایه عدالت اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و... از مهمترین امیدهاست. انسان بنا به تجربیات تاریخی دیرینهاش هر از چند گاهی، شعارهایی دربرآوردن عدالت سر داده، ولی در میدان عمل نتوانسته آن را به منصه ظهور رساند. پس این امید و آرزو را در دل پرورانده که روزگاری مصلحی از میان بشر برخواهد خاست و امور را اصلاح خواهد کرد.
هنگامیکه این امید به سخنان پیامبران و اولیای خداوند آراسته شود، به واقعهای شدنی و حتمیتبدیل ميشود. در همه ادیان الهی و غیر الهی، مثل زرتشت، مسیحیت و اسلام، بارها از آمدن مصلح جهانی سخن گفتهاند و مردم را به انتظار آمدن او فراخواندهاند.
در اسلام، ظهور منجی بحث انکارناپذیری است. به صورتی که بنا به فرمایش معصوم، حتی اگر یک روز از عمر زمین باقی باشد، خداوند آن روز را آن قدر طولانی خواهد کرد تا ظهور قائم انجام گردد و عدالت، معنویت، برابری، برادری، عمران، امنیت و صلح را در زمین مقرر سازد.
مقدمه
در باره امام عصر، حضرت مهدی(عج) تنديس فضيلت و بهترين بقيت، شكوه توحيد و فروغ اميد، ذوالفقار عدالت و مشكوة هدايت، دفينه اسرار و گنجينه انوار، قاموس قرآن و ناموس عرفان، عصارةالاولياء و خلاصة الانبياء، امام السر والعلن حجة بن الحسن(عج) مولانااباصالح المهدی.
انتظار مهدى(عج) انتظارى است كه از ابتداى عالم آغاز شده است يعنى از زمانهاى بسيار دور، انبياء و اولياء نويد ظهور او را دادهاند و در زمانهاى نزديكتر، همه امامان ما، آرزوى روزگار دولت او را داشتهاند. امام صادق(ع)فرمود:اگر او را درك مىكردم، تمام عمر به او خدمت مىكردم.
حکومت مهدى(عج)، حکومت مصلح جهانى است. حكومت عدل جهانى است و انتظار تحقق همه خوبىهاست. در اين حکومت، بشريت چشم به راه است تا آنچه را بر اساس فطرت پاك خدايى، در آرزوى آن بوده و هیچگاه به صورت كامل به آن دست نيافته است، ببيند و مهدى(عج) همان است كه عدالت و معنویت، برادرى و برابرى، عمران و آبادى زمين و امنيت و صلح و عصر شكوفايى عقل و دانش بشرى را براى انسانها به ارمغان مىآورد و برچيدن بساط استعمار و بردگى انسانها و نفى هر گونه ستم و ستمگرى و رهايى اجتماع از انواع فسادهاى اخلاقى، رهآورد حاكمیت اوست.
انتظار مهدى(عج) انتظارى است كه تنها با فراهم شدن زمينههاى شكوفايى آن، خواهد شكفت و آن زمانى است كه همه انسانها در طلب منجى و مصلح آخرالزمان باشند. او مىآيد تا با همكارى و هميارى يارانش عليه بدىها قيام كند نه اینکه تنها با معجزه كار جهان را سامان دهد.
انتظار مهدى(عج) در منتظرانش شوق يارى و همراهى او را ايجاد مىكند و به انسان هويت و حيات مىبخشد و او را از پوچى و بى هدفى نجات مىدهد آنچه گفته شد بخشى از ويژگىهاى آن انتظارى است كه به وسعت همه تاريخ است و ريشه در جان همه انسانها دارد و هيچ انتظار ديگرى به خاك پاى اين انتظار سترگ نمىارزد.
این تحقیق بر آن است که در این زمینه به یک بحث مختصر در مبانی و پایه حکومت حضرت مهدی(عج) و سپس اهداف اساسی آن از نظر بزرگان دین بپردازد. باشد، که مقبول در گاه خداوند قرار گیرد.
دکترین مهدویت و تشکیل دولت
«دكترين مهدويت» تصوير و طراحي جامع و فراگير جامعه موعود و بيان ويژگيها، برنامهها، اهداف، استراتژي، خط مشيها و تعاليم و آموزههاي گوناگون و بسط حقیقت و رفع باطل است. اين طرح كاملا واقع بينانه و همراه با ارائه طريق است و تحقق جامعه آرمانى، در متون مذهبى ما پيشگويى شده است.
آنچه مهم است اينکه بر اساس دکترين مهدويت، بتوان مجموعة اين نظام فکري را، براساس اصول و بنيانهاي خاص آن، طراحي و ارائه کرد. در اين راستا بايسته است ابتدا هدف و رویکرد اصلي و بنيادين در انديشه مهدويت شناسايي شده و متناسب با آن نظام سياسي، اقتصادي و فرهنگي ترسيم گردد. هدف اصلى و نهايى جامعه آرمانى اسلام، استكمال حقيقى انسانها است كه جز بر اثر خداشناسى، خداپرستى، اطاعت كامل و دقيق از اوامر و نواهى الهى، كسب رضاى خداوند متعال و تقرب به درگاه او، حاصل شدنى نيست.
بر اين اساس دكترين مهدويت، بايد بر پايه اين هدف اصلي، و چندين هدف و برنامه فرعي، تنظيم و ارائه شود. در واقع در اين دكترين بايد خواست و نياز اصلي انسانها، مشخص گردد، آن گاه به تبيين رويكرد و برنامه اصلي براي پاسخگويي به اين مشكل برآمد. از آنجايي كه بيشتر امور سياسي، اجتماعي، فرهنگي و... و طراحي و اجراي برنامه ها در دست دولت قرار دارد، پس بررسي دولت مهدي و شناخت ماهيت و رويكرد آن امري بايسته و ضروری میباشد.
مهمترين و اساسىترين اقدام امام مهدى(عج) پس از پيروزى و سيطره بر سراسر جهان، تشكيل دولت و به دست گرفتن حكومت و فرمانروايى دنياست. مردم جهان در عين حال كه شاهد نابسامانى، جنگها، فساد، بىعدالتى، ناامنى و الحادگرايى در جهان بودهاند؛ دولتها، احزاب و سازمانهاى بسيارى را نيز ديدهاند كه مدعى خدمت به جهانيان و ايجاد آرامش، صلح و امنيت و بهبود وضع اقتصادى و فرهنگى و اجتماعى در دنيا بودهاند. اما در عمل چيزى جز تباهى و ستم و جنگ مشاهده نكردهاند.
با اين حال روزگارى فرا مىرسد كه معنويت و عدالت، به دست تواناى مرد الهى و در دولت كريمه اهل بيت برقرار مىشود و رفاه، امنيت، عدل و يكتاپرستى در همه جاى عالم گسترش مىيابد.
يکي از مباحث بنيادين در «دکترين مهدويت»، شناخت خواستهها، مشکلات و نيازهاي واقعي و اساسي انسانها و يافتن پاسخ و راهکاري مناسب و فراگير براي حل آنهاست. يکي از تعاليم و انگارههاي مهم در اين دکترين، توجه به دولت مهدوي و محوريت آن در برطرف ساختن دشواريها و کاستيهاي زندگي بشري است
. در اين راستا روشن شدن ماهيت، هدف و برنامه اصلي و محوري اين دولت و به تبع آن شناخت برنامه ها و عملکردهاي مختلف و فرعي آن، از اهميت به سزايي برخوردار است.
آیا تشکیل دولت ضروری است؟
ضرورت تشکیل دولت و حکومت به ضرورت زندگی انسان و تشکیل اجتماعات انسانی برمیگردد.
الف) فطرت انسان و طبیعت او زندگی با هم نوع را طلب میکند.
ب) تنوع و زیاد بودن دامنه احتیاجات بشر وسیع است، و توانایی و عمر او کوتاه، پس انسان به صورت اجباری برای رفع بسیاری از احتیاجات و بر آورد آرزویش به سراغ هم نوع میرود.
ج) عقل و فکر انسان و اینکه با چند فکر، بهتر میتوان در کارها موفق بود، انسان را به طرف زندگی جمعی کشاند. و در این زندگی جمعی انسان به تکامل و ترقی رسید «از آنجایی که انسان به تنهایی و بدون مشارکت هم نوع نمیتواند امور زندگی را به دست بگیرد، که در این صورت زندگی برای شخص ناممکن و یاخیلی سخت میگردد. لذا واجب است که ضمن ارتباط اجتماعی بر مبنای عدالت، شارعی وجود داشته باشد تا حافظ عدالت به امر پروردگار باشد».
حکومت چیست؟
سازمان اجرایی درون دولت است و به مجموعه افراد مناسب و ارگانهایی اطلاق میشود که دست اندرکار تنظیم و اداره امور هستند.
زندگی اجتماعی انسان نیازمند به نظم و عدالت اجتماعی است، لذا ناظم و عادلی که متصدی این امر باشد از ضروریات اجتماعی است. به همین دلیل در طول زندگی بشر هر کجا قبیله یا قومی وجود داشته است، رئیس قوم نیز وجود داشته است.
امام رضا(ع)در این مورد میفرماید:ما هیچ فرقه و ملتی را سراغ نداریم که بدون رئیس و قیم زندگی اجتماعی داشته باشند. زیرا آنان به وجود قیم و رئیس در امور دنیایی وآخروی محتاجند.
پس وجود رهبر، رئیس و فرمانروا از ضروریات زندگی اجتماعی انسان است.
حضرت علی(ع)این ضرورت را در مقابل کجروی خوارج در مورد حاکمیت میفرماید:و همانا واجب است که مردم فرمانروایی داشته باشند، چه نیکوکار و چه تبهکار، تا این که مومن در حکومت او به کار خود بپردازد و کافر به حق خود برسد، تا این که اجل هر دو به سر آید. به وسیله آن حاکم اموال عمومیجمعآوری شود و با دشمن جنگ شده و راهها امن گردد.
پس وجود حکومت در جوامع بشری امری واجب است و در حکومت اسلامی منبع و ملاک و مشروعیت وحی و کلام خداوند است.یعنی امام باید به دستور خداوند به حکومت برسد و این که اکثریت مردم یک نفر را برگزینند در مرتبه بعد قرار دارد. معیار احکام این حاکم باید بر اساس کتاب خدا باشد.
مبانی حکومت جهانی حضرت مهدی
1. حاکمیت بر مبنای قرآن:
از نظر اسلام و قرآن مجید، حاکمیت ابتدایی و حقیقی از آن خداوند متعال بوده و کسی بر دیگری حق حکومت ندارد، مگر مخلوقی که واجد شرایط لازم باشد. آیات فراوانی دال بر این مطلب وجود دارد.
«وَلَوْ تَرَى إِذْ وُقِفُواْ عَلَى رَبِّهِمْ قَالَ أَلَيسَ هَذَا بِالْحَقِّ قَالُواْ بَلَى وَرَبِّنَا قَالَ فَذُوقُواْ العَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ»؛
و اگر بنگرى هنگامى را كه در برابر پروردگارشان باز داشته مىشوند. خدا مىفرمايد: «آيا اين حقّ نيست؟» مىگويند: «چرا، سوگند به پروردگارمان [كه حق است] مىفرمايد: «پس به [كيفر] آنكه كفر مىورزيديد، اين عذاب را بچشيد.»
«ثُمَّ رُدُّواْ إِلَى اللّهِ مَوْلاَهُمُ الْحَقِّ أَلاَ لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ»؛
آنگاه به سوى خداوند ـ مولاى به حقشان ـ برگردانيده شوند. آگاه باشيد كه داورى از آنِ اوست، و او سريعترين حسابرسان است.
پس حق حکومت ابتداً و اصالتاً مخصوص خداوند است. و اگر کسی بخواهد از چنین حقی برخوردار گردد، باید از سوی خداوند اجازه داشته باشد. خداوند این اجازه را در قرآن کریم به بعضی از بندگان تجویز فرموده و آنها طبق این این تجویز بر مردم و جهان حق حاکمیت یا فتهاند. آیات مربوط به این موضوع فراوان میباشد.
«وَأَنزَلْنَا إِلَيكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَينَ يدَيهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيمِنًا عَلَيهِ فَاحْكُم بَينَهُم بِمَا أَنزَلَ اللّهُ وَلاَ تَتَّبِعْ أَهْوَاءهُمْ عَمَّا جَاءكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا وَلَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِن لِّيبْلُوَكُمْ فِي مَآ آتَاكُم فَاسْتَبِقُوا الخَيرَاتِ إِلَى اللّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَينَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ»؛
و ما اين كتاب [قرآن] را به حقّ به سوى تو فرو فرستاديم، در حالى كه تصديقكنندة كتابهاى پيشين و حاكم بر آنهاست. پس ميان آنان بر وفق آنچه خدا نازل كرده حكم كن، و از هواهايشان با دور شدن [از حقّى كه به سوى تو آمده، پيروى مكن. براى هر يك از شما [امّتها] شريعت و راه روشنى قرار دادهايم. و اگر خدا مىخواست شما را يك امّت قرار مىداد، ولى [خواست] تا شما را در آنچه به شما داده است بيازمايد. پس در كارهاى نيك بر يكديگر سبقت گيريد. بازگشت [همة] شما به سوى خداست؛ آنگاه دربارة آنچه در آن اختلاف مىكرديد آگاهتان خواهد كرد.
«يا دَاوُدُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الأرْضِ فَاحْكُم بَينَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلاَ تَتَّبِعِ الْهَوَى فَيضِلَّكَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يضِلُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا نَسُوا يوْمَ الْحِسَابِ»؛
اى داوود، ما تو را در زمين خليفه [و جانشين] گردانيديم؛ پس ميان مردم به حقّ داورى كن، و زنهار از هوس پيروى مكن كه تو را از راه خدا به دركند. در حقيقت كسانى كه از راه خدا به در مىروند، به [سزاى] آنكه روز حساب را فراموش كردهاند عذابى سخت خواهند داشت.
پس حکومت مال خداوند بوده و از طرف خداوند به واجد شرایط واگذار میگردد و و حاکم واجد شرایط نیز به خودی خود حق حکمرانی ندارد، بلکه معیار کار و احکام او بر اساس ما انزل یعنی کتاب خدا باشد.
در قرآن به تمام ابعاد یک حکومت اشاره شده است. مبارزه با فساد و تباهی، احترام به حقوق انسانها، امر به جهاد و موارد دیگر اشاره شده است.
در حکومت اسلامیحضرت مهدی منیع و ملاک مشروعیت، وحی و کلام خداوند است. این که امام باید به دستور خداوند حکومت کند و به آن برسد.
حضرت علی(ع)در بیان احوال زمان ظهور امام مهدی(عج) میفرمایند:
او هوای نفس را به هدایت و رستگاری برمیگرداند، زمانی که مردم هدایت را به هوای نفس تبدیل کرده باشند و رای را به قرآن برمیگرداند، زمانی که مردم قرآن را به رای و اندیشه مبدل کرده باشند.
2. مبنای حکمت حضرت مهدی(عج) حاکمیت براساس سنّت
پیامبر(ص):
امام صادق(ع)میفرماید:قائم آل محمد به همان شیوهای که پیامبر اکرم(ص) رفتار میکردند، رفتار خواهند کرد. آنچه از نشانه و ارزشها و شیوههای جاهلیت که باقی ماندهاند از میان برمیدارد و پس از ریشهکن کردن بدعتها، احکام اسلام را از نو حاکمیت میبخشد.
از این حدیث میتوان برداشت کرد که در زمان غیبت، بدعتهایی در دین گذاشته میشود و احکامی از قرآن و اسلام بر طبق میل مردم ایجاد و تفسیر میشود. بسیاری از احکام فراموش میشوند که گویا از اول اسلام وجود نداشتهاند.
وقتی مهدی(عج) ظهور کند، بدعت ها را باطل و احکام خدا را به همان طریق که صادر شده، ظاهر و اجرا میکند. حدود الهی را بدون سهلانگاری اجرا میکند و معلوم است که چنین برنامههای برای مردم تازه باشد. مردمیکه ارکان و اصول اسلام را رها کرده و به ظواهر آن اکتفا نمودهاند.
از اسلام جزء نماز و روزه و اجتناب از نجاست چیزی نمیدانند و حقیقت اعمال اسلام را نمیدانند. مردم محرمات الهی را با حیلههای گوناگون صوری جائز میشمارند و از ادای حقوق واجبه خودداری میکنند و به دلخواه احکام دین را تاویل میکنند.
3 . حکومت براساس شایستهسالاری و لیاقت:
شایستهسالاری یعنی به کارگیری فرد مناسب بر اساس تجربه، علم و دیگر موازین میباشد. شایستهسالاری یعنی سپردن کار به کاردان میباشد، احترام به حقوق و انسانیت است. اگر نظام شایستهسالاری در کشور ی باشد. باعث دوام و مقبولیت آن حکومت خواهد بود. از افراد در سمتهای مناسب استفاده میشود و ایشان بهترین استفاده را در راستای فردی، سازمانی و کشور خواهند داشت.
براساس خصوصیات اعضای کابینه حضرت مهدی(عج) و سیمای یاران آن حضرت وجود عنصر شایستهسالاری کاملاً رعایت خواهد شد.
به جرات میتوان گفت از مهمترین آفات و مشکلات دستگاههای حکومتی وجود افراد نالایق و بیمسولیت است که براثر یک سری اصول نانوشته و نظام خانوادگی بر سر کار میآیند و در دراز مدت باعث رکود جامعه و از گردونه ترقی و پیشرفت خارج شدن میگردند.
در فرآیند شایستهسالاری جامعه باید شایسته خواه باشد. یعنی جو حاکم بر جامعه بر اساس شایستگی باشد. و سپس جامعه به دنبال این افراد شایسته باشد و این افراد را در جایگاه مناسب، چه از نظر رده شغلی و چه تناسب شغل و فرد قرار دهد.
طبق روایات یاران خاص حضرت مهدی 313 نفر میباشند، که همگی از تربیتشدگان مکتب ولایت و از عاشقان دلباخته عصمت و طهارت هستند. یعنی در واقع این 313 نفر اعضا کابینه حضرت میباشند.
در حدیثی از امام باقر(ع)روایت شده است که فرمود:قائم 313 نفر را به تمام اقطار و اکناف عالم میفرستد قبل از رفتن دست مبارکش را بر سینه و بین دو کتف آنها میکشد. سپس در هیچ حکمی نمیمانند. دیگر هیچ نقطهای نمیماند جزء این که به یکتا یی خدا و پیامبری رسول خدا گواهی داده میشود.
به عبارت دیگر این 313 نفر اعضای کابینه حضرت مهدی(عج) هستند و هنگام ظهور به گردش حلقه میزنند و به یاری آن حضرت میپردازند.
4. حکومت بر اساس آزادی کامل و حریت انسانی:
(نظام سیاسی حاکم بر کشورها) نیز نوعاً عامل و دست نشاندة قدرتهای جهانی هستند و همواره به زیان ملتهای خود گام برمیدارند و برای سلب هرگونه اندیشه از مردم و نفی حس خودشناسی و خودیابی در مردم خود میکوشند و جریان فکری و فنی فرمایشی را در میان ملت خویش نشر میدهند و با رسانهها و ابزارهای تبلیغاتی هر گونه استقلال فرهنگی و اقتصادی را از جامعه سلب میکنند و تودهها را بردهوار به اسارات و پیروی کورکورانه این دو جریان مسلط و حاکم، یکی بیگانه و دیگری خودی، نخستین موضوعی که آسیب میبیند و یا به کلی نفی میگردد، اصالت فکر و فرهنگ خودی و حس اعتماد به نفس و بازیابی و بازشناسی نیروهای نهفته در درون خود و جامعه خودی است.
در رستاخیز ظهور امام منجی(عج) این بندها و دامها از سر راه برداشته میشود و عوامل سلطه بر فکر و فرهنگ و اقتصاد سیاست جهان و کشورها نابود میگردد.
انسانها آزاد میشوند و با هدایت آن امام به خود میآیند و دیگر بار خویشتن خویش را باز مییابند و باز میشناسند و آزادانه فکر میکنند و راههای تحمیلی و تبلیغی را از راه اصلی و درست جدا میسازنند و این است آزادی و آزادگی واقعی آزادی که در سراسر دنیای کنونی تنها واژه آن وجود دارد و از محتوا و مفهوم آن خبری نیست.
5. حکومت بر اساس جهانی بودن:
در بسیاری از روایات و سخنان ائمه معصومین(ع) به جرات میتوان گفت که یکی از ویژگیهای ا نکارناپذیر حکومت امام مهدی(عج) جهان شمولی آن است. حکومت آن حضرت، شرق و غرب عالم را فرا میگیرد و هیچ آبادی در زمین باقی نخواهد ماند، مگر این که گلبانگ توحید از آن شنیده میشود و نسیم عدل و داد، سراسر گیتی را سرشار میکند.
در دوران رهبری حضرت مهدی(عج) با ایجاد مراکز واحد و مدیریت و حاکمیت یگانه الهی برای همه اجتماعات، نژادها و منطقهها، سبب اصلی جنگ و ظلم از بین میرود. در روایتی از رسول گرامی اسلام(ص) میخوانیمالائمه من بعدی اثنا عشر اولهم انت یا علی و آخر هم القائم الذی یفتح الله تعالی ذکره علی یدیه مشارق الارض و مغاربها؛
پشوایان پس از من 12 نفرند، اولین آنها تو هستی ای علی و آخرین آنها قائم است. هم او که خداوند به دست او مشرقها و مغربها را فتح خواهد کرد.
امام رضا(ع)از پیامبر نقل کرده است که خداوند در شب معراج فرمود:
و لا طهرن الارض به آخرهم من اعدائی و لا ملکنه مشارق الارض و مغاربها؛
و به درستی زمین را به وسیله آخرین آنها از دشمنانم پاک خواهم ساخت و گسترة زمین را در فرمانروایی او قرار خواهم داد.
اگر چه امید به آمدن مصلح در افکار و عقاید تمامی ملل ریشه دارد و کم و بیش به گونههای متفاوت در همه جا مطرح بوده است، اما در تفکر شیعی انتظار فرج و حاکمیت آن موعود به طور روشن و شفاف مطرح است. به گونهای که آن امام منتظر و آن منجی نهایی را زنده میدانند و اعتقاد دارند روزی به فرمان خداوند خواهد آمد و جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد.
در بعد از جنگ بینالملل دوم، وضع دانشمندان جامعهشناس دگرگونیهایی پیدا کرده که نه تنها میگویند، یک حکومت میتواند دنیا را اداره کند، بلکه پرونده حکومت جهانی، الان در سازمان ملل وجود دارد. بعضی از دانشمندان غربی خیلی بیشتر پیش رفتهاند و میگویند الان بشر بر سر دو راهی است یا حکومت واحد جهانی یا نابودی بشر بر اثر جنگ.
6 . آخرین حکو مت بر روی زمین:
در این مورد امام باقر(ع)میفرمایند: دولتنا آخرالدول؛
دولت ما آخرین دولت است.
و سپس در پایان کلام خویش میفرمایند: و هو قول الله عزوجل: «وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ»؛
و این همان سخن خداوند است که میفرماید: عاقبت از آن پرهیزکاران است.
اداره سرزمینی با گستردگی دنیا کار دشواری است که تنها با برخورداری از رهبری الهی و کارگزارانی دلسوز و معتقد به نظام الهی و حاکمیت اسلام امکانپذیر است و امام برای اداره سرزمینها وزیرانی را میگمارد که پیشینه مبارزاتی داشته، در تجربه و عمل پایداری و قاطعیت از خود نشان دهند.
استاندارانی با شخصیتی قوی اداره امور استانها را به عهده میگیرند که جزء مصالح کشور اسلامی و خشنودی خداوند چیز دیگری نمیخواهند و باید این نکته را در نظر گرفت که حضرت هنگامی امور را به دست میگیرند که دنیا وارث انبوهی از نا به سامانی است و میلیونها معلول و بیمار جسمی و روانی وجود دارد.
سایه مرگ و ویرانی بر دنیا سایه افکنده است و ناامنی همه جا را فرا گرفته است. کشتزارها در اثر آلودگی محیطزیست نابود شده و کمبود ارزاق را به دنبال داشته است.
از امام باقر نقل شده که ایشان دولتهای دیگر را دولت حال نامیدهاند و دولت اهلبیت را دولت آینده.
وقتی امام باقر را نزد هشام در شام بردند، هشام اهلبیت را به تفرقهافکنی متهم ساخت و بدینوسیله امام را توبیخ کرد. و همه حاضرین امام را نکوهش کردند. وقتی آنها خاموش شدند.
امام بر خاست و فرمود: ای مردم به کجا میروید؟ و شما را به کجا میبرند؟ به وسیله ما بود که خداوند پیشینیان شما را هدایت کرد و هدایت آیندگان شما نیز به وسیله ما انجام میشود. اگر شما سلطنت اکنون را دارید، حکومت ما حکومت آینده است.
امام صادق(ع)در همین رابطه میفرمایند:ما یکون هذا الامر حتی لا یبقی صنف من الناس الاو قد ولوا علی الناس... ثم یقوم القائم بالحق والعدل؛
این امر (حکومت ما اهلبیت) فرا نرسد تا اینکه همة گروهها بر مردم حکومت کرده باشند... آن گاه قائم(عج) قیام کند و حق و عدالت را برپا میدارد.
حکومت حضرت مهدی(عج) آخرین و مترقیترین اندیشه در باب حکومت و زمانداری است و پس از آن دولت دیگری حاکمیت نمییابد و تا پایان تاریخ ادامه مییابد.
ویژگی بارز حکومت مهدی(عج) همان ویژگی حکومت علوی است، با این تفاوت که حکمت علوی تنها در گسترهای محدود از کره زمین و در مدت ناچیزی برقرار شد و آن حضرت هم به دلیل درگیری داخلی در جنگها نتوانست به همه آن چه در نظر داشت جامه عمل پوشد. اما مهدی(عج) با در پیش گرفتن سیره جدش (امیرالمؤمنین(ع)) تا آستانه برپایی قیامت حکومت عدل را برقرار میسازد و به تمام اهداف خود دست مییابد.
7. دولتی بر پایه مبانی اخلاقی کامل:
دولت اخلاقى امام مهدى(عج) بدين معناست كه هم خود جامع تمام فضايل، نيكىها و محاسن اخلاقى و عقلى است و هم در مقام عمل و اجرا، همه آنها را در جامعه محقق مىسازد. هم مدافع و حامى ارزشها و هنجارهاى اخلاقى و دينى است و هم ابزار زندگى صنعتى وعلمى بشر را براى تحقق كمالات انسانى (عبادت و عبوديت و تقرب به خدا) به كار مىگيرد و جامعه را زنده و انسانيت انسان را احيا مىكند.
معيار مشترك اين دولت در سرتاسر جهان، «رشد اخلاقي و عقلي» مبتنى بر دين و تكامل و تعالی انسانها و آزادي اوست. دولت اخلاقى امام مهدى(عج) فقط پيشبينى و الگوسازى براى آينده نيست؛ بلكه مدل و الگوى زندگى امروزی نيز مىباشد. اين ايده، هم نظر به حال دارد و هم نظر به آينده و ما مىتوانيم از الگوهاى اخلاقى، دينى آن دولت، براى رفع كاستىها و نابسامانىهاى گوناگون جوامع استفاده كنيم و در تربيت و پرورش نفوس از آن بهره بگيريم.
دولت امام مهدى، وظيفهدار تأمين سعادت حقيقى و حداكثر كمال و رشد اخلاقى و عقلي مردم و تربيت و احياى نفوس مرده است. تا انسان به اوج كمال ذاتى نرسد، محال است به سعادت حقيقى نائل آيد و چون تحقق سعادت حقيقى، تنها در عصر حضرت ولى عصر(عج) امكانپذير است، انسان به يقين به اوج «كمال» خواهد رسيد در دولت اخلاقى امام مهدى(عج) همه امور و رهيافتها، فاضله و الهى است. يعنى، از يك سياست فاضله شروع و به يك هدف فاضله (الهى) ختم مىشود.
اين شاخص، در ساختار نظام امامت جاى مىگيرد و به غير از آن امكان تصوير و عملياتى كردن چنين چيزي وجود ندارد. در اين ساخت، «كمال واقعي انسان» (عبادت و عبوديت) در مركز قرار مىگيرد و با كمك و راهنمايى وحى، هدفمندى نظام هستى و تجربه بشرى، رابطه انسان با خدا، با خود، با ديگران و حتى با طبيعت اصلاح مىشود براساس اين مبنا، دولت اخلاقى، كارآمدى وكارآيى خود را در همه شئون و ابعاد زندگى انسانى، بروز مىدهد.
در واقع اخلاق متعالى وتصحيح رابطه انسان با همه چيز، باعث تغيير و تكامل رفتار و طرز تلقى و باورهاى او و استفاده درست و بهينه از همه چيز مىشود. در دولت اخلاقى، همه چيز بر پايه معنويت و عقلانيت است و برآمد آن، سياست اخلاقى، اقتصاد اخلاقى، فرهنگ اخلاقى و جامعه اخلاقى است.
در نتيجه مردم خود خواهان و عامل عدالت، امنيت، پيشرفت مادي و معنوي، صلح، قسط و... خواهند بود؛ چون به رشد اخلاقي و عقلي و آزادي از قيد و بندهاي مادي و ظاهري دست مييابند.
در عصر ظهور و دوران حاضر، تنها «دولت اخلاقى» مورد نياز و فايدهبخش است؛ دولتى كه كار ويژه اصلى آن تأمين كمال مطلوب انسانى و رشد و بالندگى فضايل اخلاقى، در تمامى شئون زندگى و فزوني خردورزي است.
جامعهاى كه به شدت دچار انحراف، فساد، حيرت و سرگردانى، پوچى و بىهدفى است و بيشتر اعضاى آن، داراى فساد عقيده، عمل و اخلاق هستند. نياز به دولتى دارد كه در رأس آن ا نسان كامل قرار گرفته و در صدد تكميل مكارم اخلاقى و از بين بردن آلودگىها و فسادها و از بين بردن موانع خردورزي و انديشه است تا بشر به کمال نهايي خود (عبادت و عبوديت) دست يابد.
8. مبانی شخصى امام مهدی(عج):
سيره امام مهدى(عج) در رفتار شخصى و نيز در ارتباط با مردم، نمايانگر يك حاكم اسلامى نمونه است كه حكومت در نگاه او وسيلهاى است براى خدمت به مردم و رسانيدن آنها به قلههاى كمال و نه جايگاهى براى زراندوزى و ستمگرى و به استثمار كشيدن بندگان خدا.
به راستى كه آن امام صالحان در كرسى حكمفرمايى يادآور حكومت پيامبر اكرم(ص) و اميرالمؤمنين(ع)است و با وجود آنكه همه اموال و ثروتها در اختيار اوست در زندگى شخصى خود در پايينترين سطح به سر مىبرد و به كمترينها قناعت مىكند.
امام على(ع)در توصيف او فرموده است:امام مهدی(عج) با خود عهد مىبندد كه، اگرچه حاكم و رهبر جامعه بشرى است ولى همانند رعیت خود راه رود و مانند آنان بپوشد و بر مركبى همچون مركب آنها سوار شود... و به كم قناعت كند.
امام على(ع)خود چنين بود و در زندگى دنيا و خوراك و پوشش آن زهدى پيامبرگونه داشت و مهدى(عج) در اين ميدان به آن حضرت اقتدا خواهد كرد.
او مصداق كامل رهبرى است كه از ميان مردم برگزيده شده و در بين آنها و مانند آنها زندگى مىكند. به همين دليل دردهاى آنها را به خوبى مىشناسد و درمان آن را مىداند و تمام همت خود را براى بهبودى حال آنها به كار مىگيرد و در اين راه تنها به رضايت الهى مىانديشد. در اين صورت چرا امت در كنار او به آرامش و امنيت نرسد و به كدام دليل دل به غير او بسپارد؟
امام صادق(ع)در این مورد فرموده است:ان قائمنا اذا قام لبس لباس علی و سار بسیرته؛
وقتى قائم، قيام كند لباس على(ع)را در برمىكند و روش او را پيش مىگيرد.
او كه درباره خود سختگير و دقيق است، با امت چون پدرى مهربان است و آسايش و راحتى آنها را مىخواهد.
اهداف حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)
بعد از بحث مبنای حکومت حضرت در زیر به مهمترین اهداف و خواستههای حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) پرداخته و شرحی مختصر برای هر کدام آورده میشود.
1. حاکمیت اسلام بر سراسر کره زمین:
بعد از ظهور حضرت مهدی(عج) عدهای علیه آن حضرت وارد جنگ میشوند و سعی خواهند کرد تا از تشکیل حکومت عدل الهی بر روی زمین که وعده آن از سوی انبیا و امامان داده شده است جلوگیری کنند. حضرت ابتدا آنان را به حق دعوت خواهد کرد. کسانی که قبول نکنند و به راه اشتباه خود ادامه دهند با آنان وارد کارزار میشود و هر گونه فساد را نابود خواهد کرد.
امام باقر(ع)میفرمایند:با مشرکان جنگ میکنند تا این که موحد شوند و شریکی برای خدا قرار ندهند. چنان امنیتی حاصل میشود که پیر زن کهنسال، از مشرق به مغرب میرود، بدون آن که کسی جلوی او را بگیرد.
حکومت و دولت حضرت مهدی فراگیر، جهانی و قدرت و سلطه او از شرق به غرب خواهد بود. محدث نوری مینویسد:
از صفات و ویژگیهای مهدی(عج) فراگیر گرفتن سلطنت آن حضرت تمام روی زمین را از شرق به غرب، بر و بحر و کوه و دشت است. نماند جایی که حکمش جاری و امرش نافذ نشود و اخبار در این معنا متواتر است.
این مهمترین ویژگی حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) است که جهان تحت یک مدیریت واحد و کارآمد است. به طوری که خودرأییها و مقامپرستی از بین میرود و قوانین اسلام واقعی و زیر نظر منجی عالم بر سراسر زمین حاکم خواهد گشت.
2. گسترش فراگیر عدالت و رفع ستم:
یکی از ویژگیهای مهم قیام امام مهدی(عج) ریشهکن ساختن ظلم و ستم و فراگیر کردن عدل و قسط در سراسر گیتی است. عدالت که خود به عدالت اقتصادی، اخلاقی و سیاسی تقسیم میشود از آرزوهای بشر در طول تاریخ بوده است. و انسان در تمامیعرصههای زندگی خود به آن نیاز دارد.
این نیاز واقعی انسان را حکومت جهانی مهدی برآورده خواهد کرد. عدالت واقعی را تنها منجی موعود خواهد آورد و عدل، قسط، مساوات و رفع ستم نماد اصلی حکومت او خواهد بود.
پیامبر بزرگ اسلام میفرماید:
قیامت برپا نخواهد شد، مگر این که مردی از اهلبیت من که اسمش شبیه اسم من است، حاکم شود و زمین را پر از عدالت و قسط کند، همان گونه که پر از ظلم و جور شده بود.
امام رضا(ع)میفرماید:هر گاه قائم اهلبیت خروج کند، زمین به نور پروردگارش روشن میشود و ترازوی عدالت میان مردم برقرار میگردد. پس کسی به کس دیگر ستم نخواهد کرد.
3. تکامل علمی و عقلی مردم:
نهضت امام مهدی(عج) با خود کمال عقل و علم را به همراه خواهد داشت. درهای رحمت علم بر مردم باز میشود و علوم به حد تکامل خواهند رسید. علم چنان گسترش خواهد یافت که همه را شگفتزده خواهد کرد.
امام صادق(ع)میفرماید:علم، بیست و هفت حرف است. تمام آن چه انبیا آوردهاند، دو حرف است و مردم، تا امروز بیش از دو حرف نمیشناسند. هنگامیکه قائم ما قیام کند، بیست و پنج حرف را میآورد و بین مردم توسعه خواهد داد و به دو حرف قبلی اضافه خواهد کرد تا بیست و هفت حرف کامل شود.
در آن عصر هیچ نکته مجهول و غیرقابل حلی باقی نخواهد ماند و سطح آگاهی و ارتباطات و فنآوری به نهایت کمال خود خواهد رسید. مردم آن عصر در بهترین و دلپسندترین برهه از زمان زندگی خواهند کرد و به نهایت علم بشری دست خواهند یافت.
4. عمران و آ بادی زمین:
امام زمان(عج) علاوه بر هدایت دینی، اجتماعی سیاسی به امور دنیوی مردم نیز رسیدگی میکند و به عمران و آبادی شهرها و روستاها خواهد پرداخت.
امام باقر(ع)میفرماید: فلا یبقی فی الارض خراب الا عمر؛
بر روی زمین، هیچ خرابی نخواهد بود، مگر اینکه آباد خواهد شد.
امام صادق(ع)میفرماید:امام مهدی(عج) راهها را وسیع میکند، آبهای ناودانها و فاضلابها را که به راههای عمومی میریزد، قطع میکند. چیزهایی را که موجب راهبندان میشود، رفع میکند و خلاصه، امور شهری را سازمان خواهد داد.
5. گرایش دوباره به اسلام حقیقی:
بعد از وفات پیامبر بزرگ اسلام حضرت محمّد(ص) در واقعة سقیفه بنی ساعده، خلفا سعی کردند با جلوگیری از نقل و تدوین احادیث پیامبر از روشنشدن جایگاه اهلبیت(ع) که به عنوان مفسران دین اسلام نقش هدایت جامعه اسلامی را داشتند جلوگیری کنند و همین امر باعث گردید تا انحرافات و گمراهیهایی که سایر دینهای آسمانی را گرفته بود، شامل دین اسلام نیز بشود.
در این حال برخی ازعناصر یهودی و مسیحی با کمک از دستگاه خلفا، اسلام را مطابق سلیقه خود و در جهت منافع حکام تفسیر و در اختیار مردم قرار دهند و این خود موجب جدایی هر چه بیشتر مردم از اهلبیت میگردید. در بین خود مسلمانان هم افرادی بودند که با جعل احادیث باعث انحراف دین و در بیشتر مواقع تفرقه بین مسلمانان شوند. این روش باعث جدایی هر چه بیشتر مردم از اهلبیت و اسلام واقعی میگردید.
در موقع ظهور و آن گاه که امام زمان(عج) قیام کنند، به پاک کردن دین اسلام از انحرافات و بدعتهایی خواهند زد که از سوی افراد سودجو و نادان بر دین اسلام تحمیل شده است و مردم را با اسلام واقعی که خداوند بر پیامبر ابلاغ کردهاند آشنا خواهند شد. مردم دوباره به دین واقعی اسلام دعوت خواهند شد.
امام صادق(ع)در این مورد میفرمایند: زمانی که حضرت قائم(عج) قیام کنند، مردم را مجدداً به اسلام فرا میخوانند و به امری هدایت میکند که فراموش شد و جمهور از آن منحرف شدهاند.
6 . ایجاد امنیت واقعی:
امنیت در سطح جامعه از مواردی است که باعث راحتی خیال و درست زندگی کردن به خصوص در جوامع بزرگ بشری میباشد. در پیش از ظهور حضرت مهدی(عج) شرایط ناامنی بر سراسر جهان چیره شده است و تقریباً شامل هیچ کس نمیگردد.
از بزرگترین کارهای حضرت، بازگرداندن امنیت به جامعه است. در حکومت منجی عالم بشریت، با برنامههایی که ریخته میشود در طول مدت کوتاهی در همه زمینهها و در سراسر زمین امنیت برقرار میگردد و مردم در محیطی پر از امنیت به زندگی ادامه خواهند داد. امنیتی که بشر در هیچ روزگاری مانند آن را ندیده است.
راهها به گونهای امن میشوند که زنان جوان از جایی به جای دیگر بدون همراه داشتن محرم سفر خواهند کرد و از هر گونه تعرض در امان خواهند بود. مردم از نظر امنیت قضایی در آسودگی به سر خواهند برد، به گونهای که دیگر هیچ کس و به هیچ عنوان حقش پایمال نشود.
برنامهریزی در این مورد به گونهای اجرا میگردد که مردم خود را در امنیت کامل جانی و مالی ببینند.
دزدی به کلی از جامعه رخت میبندد و امنیت مالی در همه جا گسترش خواهد یافت. امنیت چنان در همه جا برقرار میشود که حتی شامل حیوانات نیز خواهد شد و گاهی کودکان با حیوانات وحشی هم بازی میشوند، بدون آنکه به آنها صدمهای وارد شود.
7. مبارزه با ریشههای فساد و تباهی و نه فقط ظواهر:
امام زمان(عج) برای گسترش عدالت و نابود کردن ظلم و تباهی میآید. امام، امامیاست که با «قدرت» ظاهر میشود. در بیشتر روایات داریم که امام زمان با شمشیر میآید، یعنی که امام با قدرت غالب و قوه قاهره دارد. این ممکن است اسلحه روز مثل توپ و تانک یاشد و یا انرژی هستهای و لیزر باشد. هر چند که کارشناسان میگویند جنگهای آینده با وسایلی که امروز است فرق خواهد داشت.
در کنار این قدرت امام هرگز دست به مبارزه با مثلاً کسی که موسیقی غربی گوش میکند و یا موهای خود را بیرون گذاشته است نمیزند. امام زمان جلوه بارز اعتدال و تعقل است و فساد و تباهی را در ریشههای آن جستجو میکند و منابع را از بین میبرد، که این خود باعث از یبن رفتن هر گونه فساد و دوری جستن از آن میشود.
امام زمان برای اجرای عدالت سراغ جوانی نمیرود که به نظر ما منحرف و گمراه است، سراغ ریشهها و کسانی که این جوان را از انتخاب راه صحیح باز داشته خواهد رفت. امروزه اگر کسی از اسلام و سیاست آمریکایی تبعیت کند کسی از آنها خورده نمیگیرد. اما اگر جوانهای ما لباس و مدل موی امریکایی داشته باشند، میخواهیم با او مبارزه کنیم چون فکر میکنیم تمام مفاسد عالم در ظاهر این جوان جمع شده است. در حالی که در حقیقت مقصر کسی است که در موقع لزوم تشنگی این جوان را سیراب نکرده و او به اقتضای طبیعتش به سراغ سراب رفته است.
اما امام زمان با پیام مهر و محبت حقیقت را به بندگان خدا عرضه میکند و این که حضرت عیسی مسیح به عنوان چهره بارز مهر و محبت و صلح و صفا با امام زمان باز میگردد، نشانه همین امر است.
خداوند هیچ دستی را که به درگاهش بلند شده باشد، رد نمیکند. هیچ رویی را که به سمت او بر گردد زمین نمیاندازد.
البته در مورد ریشهها و به وجود آورندگان فساد وضع کاملاً فرق میکند و اینان مورد قهر شدید حضرت قرار خواهند گرفت.
8. ایجاد بهداشت و درمان:
از بزرگترین مشکلاتی که در پیش از ظهور امام زمان(عج) سطح زمین را فرا گرفته است، کاهش شدید بهداشت و درمان است. در نتیجه گسترش بیماریهای واگیردار و جنگهای مداوم و همهگیر، سطح بهداشت به شدت پایین میآید و به صورتی میرسد که بیماری و رنج همه جا را فرا میگیرد و مرگهای ناگهانی را در سراسر جهان در پی خواهد داشت.
گسترش بیماریهایی مانند جذام، طاعون کوری، سکته و صدها بیماری خطرناک دیگر آن چنان زندگی مردم را تهدید میکند که گویی همگان انتظار مرگ را میکشند و هیچ کس امیدی ندارد و از دست هیچ کس کاری بر نمیآید. هیچ کس امید برگشت به خانه را ندارد و در همه جا آلودگی موج میزند.
این اوضاع نابه سامان در اثر آلودگی محیطزیست و در نتیجه به کارگیری سلاحهای شیمیایی، اتمی، میکروبی و رعایت نکردن حفظ محیطزیست پدید آمده است. بیماریهای روانی و روحی نیز به شدت فراوان میباشد که بیشتر بر اثر ناامنی و از دست دادن عزیزان میباشد و خلاصه در دوران پیش از ظهور اوضاع بهداشت و روان به شدت وخیم و غیرقابل تحمل میباشد.
پس از ظهور، شکوفایی شگفتانگیز دانش ایجاد میگردد و این امر در بحث بهداشت یسیار قوی میباشد. علم بهداشت و درمان در عصر مهدی(عج) بسیار گسترش مییابد و در جامعه با فروکش کردن جنگها و پیدایش آرامش روانی و تامین نیازهای بهداشتی و روحی مردم و اصلاح رفتار انسانها و رعایت حفظ محیطزیست و گسترش کشاورزی و دامداری، باعث تامین تغذیه مردم در حد مطلوب خواهد شد و بهداشت را در عصر مهدی(عج) به حد بالا و عالی میرساند. و چنان میشود که از نظر جسمی مردم بسیار تندرست خواهند بود، به گونهای که عمر انسانها بسیار زیاد خواهد شد.
پیامبر بزرگ اسلام(ص) در این مورد میفرماید:هنگامیکه عیسی(ع)از آسمان فرود آمد و دجال را کشت و شب هنگامیکه در آن، خورشید از مغرب طلوع کند. تا چهل سال زندگی پربار و آسودهای خواهید داشت و در این مدت نه کسی میمیرد و نه بیمار میشود.
امام باقر(ع)در این باره میفرماید:هنگامیکه قائم(عج) قیام کند، چاههای فاضلاب و ناودانها را که در مسیر راههاست، از بین میبرد.
حفظ بهداشت شهرها و محیط جامعه، از وظایف حکومتهاست. بنابر این باید از هر عاملی که سبب به خطر افتادن بهداشت محیطزیست میشود، جلوگیری گردد. ریختن فاضلاب خانهها در کوچه و احداث چاه توالت در بیرون از خانه سبب نابودی محیطزیست میشود. از این رو میبینیم یکی از کارهای مهدی(عج) جلوگیری از این گونه تخلفات بهداشتی است.
9 . برقراری عدالت اجتماعی و رفاه اقتصادی:
پس از رستاخیز امام مهدی(عج) و در پرتو آزادی به وجود آمده، همه بندها و زنجیرهایی که در طول قرون در بین بشر ایجاد شده است از هم خواهد گسست. دنیایی که به دو بخش پیشرفته و عقب مانده تقسیم کردهاند از یین خواهد رفت و پدیده شوم فقر و نیاز نیز نفی شده، رفاه اقتصادی و عدالت اجتماعی در سایه این شرایط جدید همه جا را پر خواهد کرد.
بدون تردید بدترین و ناهنجارترین اسارت برای بشریت، فقر و نیازهای روزانه به غذا، لباس، مسکن، دارو و دیگر لوازم و احتیاجات زندگی میباشد. وجود این اسارت برای انسان لحظهای آسایش و فراغت باقی نمیگذارد، و زمینههای رشد و تکامل معنوی و مادی او را نابود میسازد. و همواره انسان را در اندیشه سیرکردن و پوشاندن بدن و دستیابی به رفاه بیشتر فرو میبرد. در چنین شرایطی دیگر فرصتی باقی نمیماند تا انسان به مفاهیم بالاتر و برتر زندگی بیندیشد و جایگاه خود را درک کند. و از عروج و تکامل سخن بگوید.
در دوران ظهور رفاه اقتصادی و رفع همه نیازها، آدمی را از این بردگی و اسارت، انسان رها میکند و در سایه این عدالت اجتماعی به مسائل متعالی و برتر تکامل میاندیشد و در آن راستا گام بر میدارد.
در دوران ظهور رفاه اقتصادی برای همه، با اجرای اصل عدالت اجتماعی و برپایی قسط قرآنی امکانپذیر میگردد و امام با تحقق بخشیدن به اصول دادگری و عدالت اجتماعی، همگان را به زندگی درست و مطلوب میرساند. و رابطه ظالمانه میان اقویا و ضعیفان از یبن میرود تا حق آنان دیگر از بین نرود و آنان دیگر محروم نباشند.
امام رضا(ع)میفرماید:هر گاه قائم اهلبیت خروج کند. زمین به نور پروردگارش روشن میشود و ترازوی عدالت میان مردم بر قرار میگردد. پس کسی به کسی ستم نخواهد کرد.
در سایه عدالت اجتماعی است که میتوان در جامعه به رفاه اقتصادی و بینیازی مادی رسید. از نظر تعالیم اسلامی، حاکمیت اگر درست و اسلامی باشد و برنامه و مجریانی قرآنی و اسلامی شوند، محرومیت و نیازمندی در جامعه باقی نمیماند، زیرا که اصول عدل و حق اجرا میگردد و در پرتو آن اجرای اصول همه مردم به رفاه و بینیازی میرسند.
10. رشد کشاورزی و دامداری بر اثر بارانهای مفید:
از علل مهم و اساسی رشد و تولید به ویژه در بخش کشاورزی، نزولات آسمانی میباشد. طبق تعالیم قرآن و احادیث، نیکوکاری و احسان موجب نزول رحمت الهی و وفور نعمت آسمانی خواهد شد. و برعکس گناه و ظلم در روابط انسانی موجب خشکسالی و محرومیت الهی و کمبود نزولات است.
در دوران ظهور چون نیکی و احسان، عدل و انصاف بر سراسر گیتی پرتو میافکند و روابط انسانی بر اصل عدل، استوار میگردد و مردم به نیکوکاری میگرایند، از این روی شایسته فضل و رحمت بیشتر میگردند و بارش بارانهای مناسب و به موقع رشدی وصف نا پذیر در تولید خواهند داشت و بسیاری از مشکلات و کمبود ها و نیازمندیها برطرف خواهد شد.
پیامبر بزرگ اسلام(ص) در این مورد میفرمایند:یتنعم امتی فی زمن المهدی(عج) نعمه لم یتنعموا قبلها قط یرسل السماء علیهم مدرارا و لا تدع الارض شیئا من نباتها الا اخر جته...؛
امت من در زمان مهدی(عج) به نعمتهایی دست یابند که پیش از آن و در هیچ دورهای دست نیافته بودند در آن روزگار، آسمان باران فراوان دهد و زمین هیچ روییدنی را در دل خود نگه ندارد...
در دوران پیش از ظهور مردم طعم تلخ کمبود باران و خشکسالی ادامهدار و کمبود مواد غذایی را دیدهاند و دیگر کمتر از دام و دامداری خبری است. البته گاهی باران میبارد، ولی زمین پذیرای آن نیست و خلاصه کشاورزی نابود میشود. و زمانی آن قدر باران میبارد که همه چیز را از بین میبرد.
اما با رستاخیز امام زمان(عج) رحمت الهی بر انسانها زیاد میشود و در نتیجه نعمتهای خداوند بر انسانها سرازیر میگردد. به گونهای که محصول دهها سال را در یک روز گرد میآورند.
امیرمؤمنان حضرت علی(ع)میفرمایند:هنگامیکه قائم(عج) ما قیام کند، آسمان بارانش را فرو میریزد و زمین گیاهش را میرویاند، به گونهای که یک زن عراقی پیاده به شام میرود و در سراسر راه جزء بر سبزی و بوته گام نمیگذارد.
باید توجه داشت که مسیر یاد شده جزء خارهای بیابان چیز دیگری یافت نمیشود. و احتمالاً نام این منطقه برای این باشد که در عصر مهدی(عج) همه زمینهای بایر، تبدیل به زمینهای کشاورزی میشود و همه جا را سبزهزار فرا میگیرد.
رسول خدا(ص) در مورد گسترش دامداری میفرماید:در روز گار پایانی زندگی امت من، حضرت مهدی(عج) ظهور میکند... و دام و گوسفند فراوان میگردد.
11. اداره امور قضایی جهان بر اساس احکام مبین دین اسلام:
از امور مهمیکه پس از ظهور مطرح میباشد، مجازات افرادی است که جهان را سراسر ناامن کرده و میلیونها کشته و زخمی بر جای گذاشتهاند و نابسامانی مادی و معنوی را پدید آوردهاند.
در بعد از ظهور همچنین عدهای علیه آن حضرت وارد جنگ میشوند و سعی خواهند کرد تا از تشکیل حکومت عدل الهی بر روی زمین جلوگیری کنند. امام ابتدا، آنان را به راه حق دعوت خواهد کرد و اگر قبول نکردند، با آنان وارد کارزار میشود و هر گونه فساد را نابود خواهد کرد.
امام کلیه افراد شرور را تحت تعقیب و دستگیری قرار میدهد. محاکمه آنان امری حتمیخواهد بود. زیرا اجرای حدود الهی یکی از واجبات به شمار میرود. به ویژه در روزگار امام حضرت بقیةالله در زمین طبق کتاب خدا و به دور از هر گونه هوای نفسانی حدود اجرا میشود.
برای سرپرستی این امر مهم از افرادی استفاده میشود که علاوه بر تسلط کامل بر مبانی اسلامی و فقهی، از نظر پیشینه نیز کمترین ایراد و اشکالی بر آنان وارد نباشد.
امام صادق(ع)در این مورد میفرماید:آن گاه که حضرت قائم قیام کند، برای هر مرز و بومی از زمین فرمانروایی تعیین میکند و به او میفرماید: برنامه کار تو در دست توست و چنان چه در هنگام انجام وظیفه مشکلی آمد که حکم آن را ندانستی، به کف دستت بنگر و بر طبق آن چه در آن مییابی رفتار نما.
ممکن است فهمیدن حکم به وسیله کف دست، کنایه از سرعت ارتباط با حکومت مرکزی و کسب تکلیف برای رفع مشکل باشد یا اشاره به مهارت خیرهکننده مسولان برکار داشته باشد، که با یک نگاه میتوانند اظهار نظر کنند و به وسیله معجزه مشکل حل شود که فعلاً عقل بشر از فهم آن ناتوان است.
امام باقر(ع)میفرماید: پس از ظهور مهدی(عج) هیچ حقی از کسی برعهده دیگری نمیماند، مگر آن که حضرت آن را باز میستاند و به صاحب حق میدهد.
12. شکوفایی صنعت و دانش ارتباط:
حکومت حضرت مهدی(عج) باعث رشد و تکامل خردها و اخلاق است و روزگار تکامل یافتن استعداهاست. در نظام الهی مهدی(عج) بشریت به نهایت بلوغ خود میرسد و تمامیدانشها به تکامل و به نهایت خود میرسد.
امام صادق(ع)در این مورد میفرماید:در روزگار حضرت قائم(عج) مؤمن در مشرق زمین، برادرش را که در مغرب زمین است میبیند. همچنین مومنی که در غرب است، برادرش را که در مشرق است مشاهده میکند.
این روایت با توجه به اختراع تلفنهای تصویری، کاملاً قابل درک است. حال روشن نیست که آیا همین روش ارتباطی طوری گسترش مییابد که در همه جهان بتوان از آن استفاده کنند یا این که سیستم پیشرفتهتری جای آن را میگیرد و یا فوق همه اینها میباشد.
مفضل بن عمر از امام صادق(ع)پرسید: در چه مکانی حضرت مهدی(عج) ظاهر میشود؟
امام صاق(ع)فرمودند: هیچ بینندهای نیست که به هنگام ظهور حضرت را ببیند و دیگران او را نبینند، و اگر کسی جزء این مطلب را ادعا کند، تکذیبش کنید.
در روزگار حضرت مهدی(عج) مردم با وسیلهای جزء آن چه اکنون وجود دارد، حضرت را میبینند. زیرا در روایت آمده است «مردم به گونهای او را میبینند که گویی حضرت در میان آنان و در کشورشان به سر میبرد» که در این مورد دو احتمال وجود دارد:
الف) سیستم پخش تصویر سه بعدی در آن روز گار در سراسر جهان گسترش مییابد.
ب) سیستم پیشرفتهتری جایگزین آن میگردد که به وسیله آن حضرت را میبینند.
پیامبر اسلام(ص) میفرماید: سوگند به آن که جانم در دست اوست، قیامت برپا نمیشود تا این که کفش یا چوب تعلیمی یا عصای شخصی به او خبر دهد که خانواده او پس از خارج شدنش از خانه چه کاری انجام داده است.
امام باقر(ع)در این مورد میفرماید: آن حضرت بدین سبب مهدی نام گرفت که به امور مخفی هدایت میشود تا جایی که افرادی را گسیل میدارد تا شخصی را که مردم او را مجرم و گناهکار نمیدانند به قتل برسانند. میزان آگاهی حضرت از مردم به اندازهای است که اگر کسی در خانه خودش سخنی بگوید، بیم آن دارد که مبادا دیوارهای خانهاش گزارش و شهادت دهند.
این روایات همگی به پیشرفت خیرهکننده سیست اطلاعاتی در روزگار حضرت اشاره دارند که البته اداره حکومتی به وسعت کره زمین، نیاز به چنین سیستم پیشرفته نیز خواهد داشت.
13. ریشهکن شدن فقر مالی و فکری:
وقتى همه منابع زمينى براى امام مهدى(عج) آشكار گردد و بركات آسمان و زمين بر مردم زمان او بىدريغ جريان يابد و اموال بيتالمال مسلمين به عدالت تقسيم گردد جايى براى فقر و تهيدستى نمىماند و بشريت در دولت امام مهدى(عج) براى هميشه از چنگال فقر و ندارى رها مىشود.
در روزگار او روابط اقتصادى بر اساس برادرى و برابرى شكل مىگيرد و اصل سودجوئى و منفعتطلبى شخصى، جاى خود را به حس دلسوزى و غمخوارى و مواسات با برادران دينى مىدهد و در اين حال همه به يكديگر به عنوان اعضاى يك خانواده نگاه مىكنند و بنابراين همه، ديگران را از خود مىدانند و بوى يگانگى و يكرنگى در همه جا به مشام مىرسد.
امام باقر(ع)در این مورد میفرماید: امام مهدى(عج) هر سال دو بار به مردم مىبخشد و در هر ماه دوبار به آنها روزى (و نياز زندگى) عطا مىكند و در اين كار به مساوات بين مردم عمل مىنمايد تا اینکه چنان مردم بى نياز مىشوند كه، هيچ نيازمندى به زكات پيدا نمىشود.
از روايات استفاده مىشود كه عدم نيازمندى مردم به جهت روحيه قناعت و بىنيازى روحى است. به بيان ديگر پيش از آنكه مردم از بيرون، صاحب مال فراوان شوند و بىنياز گردند از درون، روح بىنيازى در آنها پيدا مىشود و به آنچه خداوند از فضل خويش به آنها عطا كرده راضى و خشنود مىگردند و بنابراين چشمى به اموال ديگران ندارند.
پیامبر اسلام(ص) در این مورد میفرماید:خداوند روح بىنيازى را در دلهاى بندگان قرار مىدهد.
اين در حالى است كه پيش از ظهور روحیه آزمندى و زيادهطلبى عامل مؤثرى در رقابتهاى غلط و انباشتن اموال بر روى هم و انفاق نكردن آنها به نيازمندان بوده است. خلاصه اینکه در زمان امام مهدى(عج) بىنيازى از بيرون و درون خواهد بود. از سوئى ثروت سرشار به عدالت تقسيم مىگردد و از سوى ديگر قناعت، ويژگى اخلاقى مردمان مىشود.
14. احیای قرآن و معارف قرآنی:
پس از آنكه در همه اعصار، قرآن غريب و تنها مانده و در حاشيه زندگى به فراموشى سپرده شده بود، در زمان حكومت آخرين حجت الهى تعاليم حياتبخش قرآن به تمامى عرصه زندگى بشر وارد مىشود. و سنّت كه همان گفتار و رفتار پيشوايان دينى است در همه جا به عنوان بهترين الگوى حيات انسانى مطرح مىگردد و عملكرد همگان با معيار خدشهناپذير قرآن و عترت ارزيابى مىشود.
حضرت علی(ع)در این مورد میفرماید: در روزگارى كه هواى نفس حكومت مىكند امام مهدى(عج) ظهور مىكند و هدايت و رستگارى را جايگزين هواى نفس مىسازد و در عصرى كه نظر شخصى بر قرآن مقدم شده است، افكار را متوجه قرآن مىگرداند و آن را حاكم بر جامعه مىسازد.
گويى هم اكنون شيعيان خود را مىبينم كه در مسجد كوفه، خيمهها زدهاند و قرآن را بدان گونه كه نازل شده به مردم مىآموزند.
ياد دادن و ياد گرفتن قرآن نقطه شروعى براى ترويج فرهنگ قرآنى و حاكميت قرآن و احكام آن در همه حوزههاى فردى و اجتماعى است.
15. برنامههای اجتماعى براساس سنّت و قرآن:
يكى از ابعاد اصلاح ساختار جامعه بشرى، پرداختن به برنامههاى اجتماعى است. در حكومت دادگستر بزرگ عالم، براى سامانبخشى اجتماع، برنامههايى بر اساس تعاليم قرآن و سنّت اهلبيت(ع) در نظر گرفته شده است كه به سبب اجراى آنها محيط زندگى، زمينهاى آماده براى رشد و تعالى افراد خواهد بود.
در جهانى كه تحت حاكمیت الهى است خوبىها ترويج مىشود و از بدىها نهى مىگردد و با بدكاران برخورد قانونى مىشود و نيز حقوق اجتماعى افراد به مساوات پرداخت مىشود و عدالت اجتماعى به معنى واقعى آن پياده مىگردد.
16. احياء و گسترش امر به معروف و نهى از منكر:
در حكومت جهانى امام مهدى(عج) فريضه بزرگ امر به معروف و نهى از منكر به صورت گسترده به اجرا گذاشته خواهد شد. همان واجبى كه قرآن كريم بر آن تاكيد ورزيده و آن را از ويژگىهاى امت اسلامى به عنوان برگزيده امتها شمرده است.
همان امرى كه به سبب آن همه واجبات الهى اقامه مىگردد و واگذاشتن آن عامل اساسى در هلاكت و نابودى خوبىها و رشد و زيادى بدىها در اجتماعات بوده است. و از بهترين و والاترين مراتب امر به معروف و نهى از منكر آن است كه رئيس حكومت و كارگزاران آن امركننده به خوبىها و بازدارنده از زشتىها باشند.
امام باقر(ع)فرمود:المهدی و اصحابه... یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر؛
مهدى و ياران او... امر به معروف و نهى از منكر مىكنند.
نهى از منكر كه يكى از شاخصههاى حكومت الهى است تنها به زبان نخواهد بود بلكه در عمل با منكرات و زشتىها مقابله خواهد شد تا جايى براى فساد و رذائل اخلاقى در جامعه نماند و محيط زندگى از زشتىها پاك گردد.
17. مبارزه با بدعتها در همه ارکان زندگی:
بدعت در مقابل «سنّت» و به معنى نوآورى در دين و داخل كردن انديشهها و آراء شخصى در دين و ديندارى است. بدعتگذاران كسانى هستند كه براساس رأى و هواهاى نفسانى خود عمل مىكنند بنابراين بدعت به معنى مخالفت با خدا و كتاب و پيامبر او و حاكم كردن هواهاى نفسانى و عمل كردن براساس تمايلات شخصى است و اين جز آن است كه با الهام از كتاب و سنّت و بر اساس معيارهاى الهى تحقيق و تحليلى نو ارائه شود. بدعت امرى است كه سنّت و شيوه خدا و پيامبر را نابود مىكند و هيچ آفتى براى دين، چنين شكننده و نابودكننده نيست.
امام على(ع)در این مورد فرمود:ما هدم الدین مثل البدع؛
هيچ چيز مانند بدعتها دين را ويران و تباه نكرده است.
به همين دليل است كه در مقابل بدعتگذاران، سنّتمداران بايد قيام كنند و پرده از تزوير و نيرنگ آنها بردارند و راه نادرست آنها را براى مردمان آشكار كنند و بدين گونه از گمراهى مردم جلوگيرى كنند. با تأسف بايد گفت كه پس از پيامبر و راه روشن او، چه بدعتها كه در دين نگذاشتند و چه انحرافها و كجىها كه در مسير ديندارى پديد نياوردند و چه گمراهىها كه در برابر مردم نگشودند.
و بدين سان چهره دين را واژگونه ساختند و رخسار تابناك آئين را به حجابهاى هواها و سليقههاى شخصى پوشاندند و هر چند امامان معصوم(ع) و به دنبال ايشان عالمان دين كوشيدند ولى همچنان راه بدعتگذارى و سنّتسوزى باز ماند و در دوران غيبت سير صعودى گرفت.
و اكنون عالم در انتظار است كه صاحب مكتب و منجى بشر و موعود قرآن بيايد و در سايهسار حكومت او سنّتها زنده گرديده و بدعتها برچيده شود. و بىشك در رأس برنامههاى اصلاحى او مبارزه با بدعتها و گمراهىهاست تا زمينههاى هدايت و رشد و تعالى بشر فراهم گردد.
امام باقر(ع)در مورد بدعت و زمان ظهور آن حضرت فرمود:
...و لایترک بدعه الا ازالها و لا سنه الا اقامها؛
هيچ بدعتى را وانگذارد مگر اینکه آن را از ريشه بركند و از هيچ سنّتى نمىگذرد مگر اینکه آن را بر پا خواهد فرمود.
نتیجه
دولت امام مهدى(عج)، دولتى کمالگرا، احياگر و فضيلتگراست و آموزههاى بنيادين اسلام بر آن حاكم است. دولتى غير اقتدارگرا و غيراستبدادى است. بلكه رضايت و خشنودي مردم و كمال مادى و معنوى آنان را در اولويت قرار مىدهد.
تربيت دينى و پروش اخلاقى و رشد فکري و علمي مردم در رأس قرار ميگيرد. جهانى و فراگير است و ارزشها و هنجارهاى اخلاقى را جهانى مىكند. نمونه كامل دولت نبوى(ص) و دولت علوى است. انسانها را از قيد و بندهاى نفسانى و استثمار و استعمار قدرتمندان آزاد مىكند. دولت علم و دانش و انديشه و خردورزى است.
پايان بخش دولتهاى سكولار و ليبراليستى و احياگر دولت دينى است. همه كس و همه چيز را به كمال نهايى خود مىرساند. تحقق آرمانهاى بشرى و تشكيل مدينه فاضله اسلامى است. رابطه انسان را با خدا تصحيح و انسان را به خودشناسى وخودسازى اخلاقى دعوت مىكند. اقتدار و نفوذ فراوان و فراگيرى دارد و ريشه ظلم و ستم و فساد را از بين مىبرد.
كاملترين خلافت الهى بر روى زمين بوده و رهبر و پيشواى آن، منصوب از سوى خداست. دولتى فراملى و فرامرزى است و تمامى امكانات منابع و خدمات را دراختیار همه قرار میدهد.
دولتى فرهنگى و ارزشى است و در آن علم و هنر و دانش در راستاى تعالى بشر، به كمال مىرسد. حامى محرومان، مستضعفان، تهىدستان و صالحان است و ثروت و قدرت و شهرت در آن جايى ندارد. عدالتمحور است و در همه زمينههاى قضايى، سياسى، اجتماعى و اقتصادى عدالت را برقرار مىكند. ارشاد، هدايت و امر به معروف را در اولويت قرار مىدهد. محصول انديشه بشرى نيست. بلكه پاسخگويى به نيازها، مشكلات، كاستىها و ناراستىهاى زندگى است.
امام مهدي(عج) در اين راستا به عنوان زعيم سياسى و دينى، اختيارات و مسؤوليتهاى گستردهاى براى مديريت و هدايت امور گوناگون مردم برعهده دارد و وظايف مختلفى مانند حفظ دين، اصلاح مردم، احياى سنّت، اقامه حدود، گسترش عدالت، جهاد، عزل و نصب كارگزاران، توزيع بيتالمال، تأمين حقوق و... برعهده امام است.
پیشنهادات تحقیق
1. تبین دکترین مهدویت جهت آشنایی افکار عمومی.
2. تهیه سریال، کتاب، نمایشنامهها و... براساس اندیشه انتظار در حیطه هنر.
3. تبین وظیفه یک منتظر جهت جامعه و در حد فهم گروههای مختلف.
4. آشنایی بیشتر جوانان و نوجوانان با حضرت مهدی(عج) و اهداف حکومت آن حضرت.
5. پاسخگویی به شبهات (مثل طول عمر و...) جهت مبارزه با اشکال تراشیها.
خلاصه مقاله
اعتقاد به مصلح جهانی، اعتقادی است که در تمام طول تاریخ بشریت وجود داشته است. انسانها تمام آمال و آرزوهای خود را در قالب توجه به کسی که روزگاری خواهد آمد و دنیا را پر از عدل و داد میکند، ظلم و فساد را از بین میبرد و... الگوسازی کردهاند.
این آمال و آرزو زمانی که با فرمایشات دینی همراه و مداوم گشته، جنبه عینیت و واقعیتپذیری بیشتر پیدا کرده است و امری حتمی و شدنی تصور گشته است. در بیان ادیان دین اسلام و مخصوصاً مذهب تشیع به این مطلب توجه خاص نموده است.
تحقیق حاضر در لابهلای صحف شریف و سخنان معصومین(ع) به دنبال یافتن مبانی و اهداف حکومت جهانی(عج) میباشد تا بتواند برای نوجوانان و جوانان، این آیندهسازان کشور عزیزمان، این جریان پسندیده تاریخی را، هر چند اندک رونمایی نماید.
انشاء الله آنان با توجه عمیق به این مساله، زمینهساز ظهور ایشان را فراهم سازند. اهداف کلی و جزیی تحقیق عبارتند از:
1. شناسایی مبانی حکومت حضرت مهدی(عج).
2. شناسایی اهداف حکومت حضرت مهدی(عج).
3. آشنا ساختن نسل جدید با مبانی و اهداف حکومت حضرت مهدی(عج).
تحقیق به دنبال یافتن پاسخ به سؤالاتی این چنین میباشد.
1. حکومت حضرت مهدی(عج) چه مبانی و ارکانی خواهد داشت؟
2. اهداف حکومت حضرت مهدی(عج) چه خواهد بود؟
3. نقش قرآن و معارف قرآنی در حکومت حضرت مهدی(عج) چیست؟
4. در حکومت حضرت مهدی(عج) عدالت و مساوات چه نقشی دارند؟
پس بحث دکترین مهدویت و تشکیل دولت مهدی(عج) و بعد از آن ضرورت تشکیل دولت توجه شده است. در این زمینه به این سخن از امام رضا(ع)تمسک جسته که: «ما هیچ فرقه و ملتی را سراغ نداریم که بدون رئیس و قیم زندگی اجتماعی داشته باشند. زیرا آنان به وجود قیم و رئیس در امور دنیایی و اخروی محتاجند».
در پایان تحقیق به دو بخش مبانی و اهداف تقسیمبندی شده است.
در بخش مبانی، به دنبال پایههایی هستیم که حضرت مهدی(عج) پایههای حکومت خود را بر آن بنا خواهد نهاد که به ترتیب عبارت خواهد بود:
حاکمیت بر مبنای قرآن که در این مبحث از آیاتی چون «ان الحکم الا الله» و «فاحکم بین الناس بالحق و لا تتبع الهوی» استفاده شده است و نتیجهگیری شده که در حکومت مهدی(عج) منبع و ملاک مشروعیت، وحی و کلام خداوند است. این که امام باید به دستور خداوند حکومت کند و به آن برسد و بر مبنای آن رای بدهد.
دومین مبنای حکومت حضرت مهدی(عج)، حاکمیت بر اساس سنّت رسول(ص) است که در این زمینه به این فرمایش امام صادق(ع)که فرمود: «قائم آل محمد به همان شیوهای که پیامبر اکرم(ص) رفتار میکردند، رفتار خواهند کرد» بسنده کردهایم.
سومین مبنای حکومت مهدی(عج) حکومت بر اساس شایستهسالاری و لیاقت است. در این رابطه به حدیث امام باقر(ع)اشاره شده است که: قائم 313 نفر را به تمام اقطار و اکناف عالم میفرستد که تا زمانی که این شایستگان به وجود نیایند، اصولاً ظهور حضرت با اشکال اساسی مواجه خواهد بود.
چهارمین مبنای حکومت حضرت، حکومت بر اساس آزادی کامل و حریت انسانی میباشد. در این رابطه توجه به قرآن کریم در پذیرش دین هیچ گونه اجباری نیست جلب میشود و البته کسانی که با حضرت جنگ نداشته باشند مورد تعرض واقع نمیشوند.
پنجمین مبنای حکومت حضرت براساس جهانی بودن است. در این رابطه پیامبر(ص) فرمود:پیشوایان پس از من 12 نفرند، اولین آنها تو هستی ای علی و آخرین آنها قائم است. هم او که خداوند به دست او مشر قها و مغربها را فتح خواهد کرد.
در ششمین مبنای حکومت حضرت مهدی(عج) آخرین حکومت بر روی زمین بودن است در این رابطه قرآن کریم میفرماید:
عاقبت از آن پرهیزکاران است.
و امام باقر(ع)فرمود:دولت ما آخرین دولت است.
هفتمین مبنای حکومت حضرت مهدی(عج) تکمیل اخلاقی انسانهاست. اساساً حکومت حضرت مهدی(عج) برای تکمیل اخلاقی انسانها ایجاد میگردد. همان گونه که جدش رسول خدا برای این کار مبعوث گردیده بود.
هشتمین مبنای حکومت حضرت مهدی(عج) بر مبنای شخصی آن حضرت تأکید دارد. در این رابطه به حدیث امام علی(ع)تمسک جستهایم که حضرت فرمود:امام مهدی(عج) با خود عهد مىبندد كه، اگرچه حاكم و رهبر جامعه بشرى است ولى همانند رعیت خود راه رود و مانند آنان بپوشد و بر مركبى همچون مركب آنها سوار شود... و به كم قناعت كند.
در مورد اهداف حکومت حضرت مهدی(عج) میتوان اهداف ذیل را نام برد.
1. حاکمیت اسلام بر سراسر کره زمین.
2. گسترش فراگیر عدالت و رفع ستم.
3. تکامل علمی و عقلی مردم.
4. عمران و آبادی زمین.
5. گرایش دوباره به اسلام حقیقی.
6. ایجاد امنیت واقعی.
7. مبارزه با ریشههای فساد و تباهی و نه فقط ظواهر.
8. ایجاد بهداشت و درمان.
9. برقراری عدالت اجتماعی و رفاه اقتصادی.
10. رشد کشاورزی و دامداری بر اثر بارانهای مفید.
11. اداره امور قضایی جهان بر اساس احکام مبین دین اسلام.
12. شکوفایی صنعت و دانش ارتباط.
13. ریشهکن شدن فقر مالی و فکری.
14. احیای قرآن و معارف قرآنی.
15. ایجاد برنامههای اجتماعی بر اساس سنّت و قرآن.
16. احياء و گسترش امر به معروف و نهى از منكر.
17. مبارزه با بدعتها در همه ارکان زندگی.
لازم به ذکراست، آیات و روایات مربوطه در متن آورده شده است.
منابع
1. قرآن مجید.
2. نهجالبلاغه، فیضالاسلام.
3. مبارکبن محمّد ابن اثیر، جامعالاصول، جلد 11.
4. محمّدبن حسن حرعاملی، وسائلالشیعه، جلد 3.
5. نجمالدین طبسی، چشماندازی به حکومت مهدی(عج)، چاپ چهارم: بوستان کتاب، قم 1382.
6. قادر فاضلی، حکمت سیاسی یا سیاست حکیمانه در اسلام، ناشر مؤلف، 1374.
7. محمّدتقی فلسفی، حکومت جهانی امام عصر(عج)، انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی(عج).
8. محمّدبن یعقوب کلینی، الکافی، جلد1.
9. محمّدباقر مجلسی، بحارالأنوار، جلدهای 21، 51، 52، 53.
10. محمّد محمّدی ریشهری، میزانالحکمه، جلد 8.
11. ناصر مکارم شیرازی، حکومت جهانی مهدی(عج)، چاپ هشتم: مؤسسه علی ابن ابیطالب.
12. محمّدرضا زائری، روزنامه جامجم، ضمیمه شماره 1538، 31/6/1384.
13. رحیم کارگر، جهانیشدن و حکومت جهانی حضرت مهدی(عج)، فصلنامه ویژه امام مهدی(عج)، سال دوم، شماره 6، زمستان 1381.
14. محمّد حکیمی، خرداد 1386، سایت موعود www.mouood.org
15. رحیم کارگر، خرداد 1386، سایت موعود www.mouood.org
 |      |
